Liever Turks dan Paaps

Geuzenpenning: Liever Turks dan Paaps (Foto: Wikimediacommons/Kees38)

Het verkiezingsprogramma van de PVV grijpt terug op de glorierijke geschiedenis van de Nederlandse Opstand, traditioneel ook wel de Tachtigjarige Oorlog geheten. Er is alle reden om trots te zijn op deze episode in onze geschiedenis – in dit opzicht heeft de PVV gelijk. Er is echter een onvolkomenheid in de tamelijk beknopte versie van de geschiedenis die de PVV presenteert. Om te citeren – “Ons volk verklaarde zich onafhankelijk en stond alleen toen het tachtig jaren vocht tegen de grootste macht van Europa.” Het probleem zit hem in dat hele kleine stukje: ‘stond alleen’. Spanje werd in dit conflict op een aantal beslissende momenten afgeleid en verzwakt door conflicten met derden. De hertog van Parma leek met het lange beleg en de uiteindelijke val van Antwerpen in 1585 een beslissend succes behaalt te hebben in de strijd tegen de Nederlandse Opstand. Het momentum van de Spanjaarden ging echter verloren, eerst door een oorlog tegen Engeland, resulterend in de ondergang van de armada in 1588, en daarna door een zeer onfortuinlijke inmenging in een burgeroorlog in Frankrijk. Beide conflicten ontstonden mede door de steun die er vanuit Engeland en Frankrijk voor de Nederlandse opstand was. Dit alles gaf Maurits van Nassau en Johan van Oldenbarneveldt het respijt om van Nederland een levensvatbare staat te maken.

In 1625 behaalden de Spanjaarden opnieuw een succes, door Breda te heroveren – het onderwerp van een beroemd schilderij van Velazquez. De escalatie van de Dertigjarige Oorlog in Duitsland, onder meer dankzij anti-katholieke interventies van Denemarken en Zweden, maakte het de Spanjaarden opnieuw onmogelijk om hun succes uit te bouwen. Andere Europese mogendheden hebben zodoende op belangrijke momenten wel degelijk, zij het bedoeld of onbedoeld, geholpen in de Nederlandse strijd tegen Spanje.

Het is echter waar dat, op het beslissende moment voor de Opstand, in de jaren 1560 en 1570, steun van andere mogendheden ver te zoeken was. Althans, van de christelijke mogendheden. Ter herinnering, de beslissende gebeurtenissen in die periode waren:

1566 – De Beeldenstorm.
1568 – De slag bij Heiligerlee, in de traditionele geschiedschrijving het begin van de Tachtigjarige Oorlog.
1572 – De verovering van Den Briel door de Geuzen, gevolgd door opstanden in de provincies Holland, Zeeland, en Friesland, en door de Spaanse belegeringen van Haarlem, Alkmaar, en Leiden.
1575 – Een Spaans staatsbankroet, gevolgd door de Spaanse Furie, en het verlies van Spaanse controle over bijna de hele huidige Benelux.

Er is echter een andere belangrijke gebeurtenis in de Europese geschiedenis die met deze data samenhangt. Nog geen half jaar voordat Den Briel op 1 april 1572 door de Geuzen werd ingenomen vond een ander conflict zijn hoogtepunt. Op 7 oktober 1571 versloeg een Spaans-Venetiaanse vloot onder leiding van Don Juan de Osmaanse Turken bij Lepanto. Dit maakte een einde aan de expansie van de Turken in de Middellandse Zee, en daarmee van de Turkse pogingen om via de de zuidzijde Europa te veroveren. Spanje, de onderdrukker van Nederland, heeft op die dag in 1571 voorkomen dat Europa door een islamitische macht onder de voet werd gelopen.

Vanuit dit perspectief is de opstandige houding van onze voorvaderen curieus. Op het moment dat de slag bij Lepanto werd uitgevochten was het al jaren onrustig in de Nederlanden. En heel kort na Lepanto sloeg bij ons de vlam in de pan. De leiders van de Opstand konden er van uitgaan dat hun acties de Spaanse positie tegenover de Turken aanzienlijk zou verzwakken. Je zou bijna kunnen denken dat Nederland toen al geregeerd werd door een linkse elite die heimelijk de islamisering van Europa nastreefde. De in die tijd onder de opstandelingen populaire leus ‘Liever Turks dan Paaps‘ geeft in dit opzicht zeer te denken. Het conflict in de Nederlanden had de Spanjaarden zozeer kunnen verzwakken dat ze niet meer in staat zouden zijn geweest de Turken te stoppen. Nederland heeft op zijn minst aardig weten te profiteren van de offers die de Spanjaarden in de oostelijke Middellandse Zee gebracht hebben. Zonder het Spaanse bankroet van 1575 was de Opstand in de kiem gesmoord, en dit bankroet zou nooit hebben plaatsgevonden zonder de peperdure oorlog van Spanje tegen de Turken. Om te zeggen dat wij Nederlanders tachtig jaar alleen stond tegenover de grote macht Spanje is ver bezijden de waarheid.

  1. 1

    ja de PVV bouwt aan een vorm van patriottisme die vaak niet stoelt op de werkelijkheid.

    Wellicht beginnen met het onderwijzen van basisschoolleerlingen dat er voor de 2de wereldoorlog ook al conflicten waren en geschiedenis was geschreven.

  2. 2

    @1: sterker nog: vertel de kinderen dat er ook voor 1990 al conflicten waren en geschiedenis was geschreven. Zo werden in en na 1945 Nederlandse burgers – joden – die uit gevangenschap terugkwamen naar Nederland tamelijk slecht behandeld, om het maar eufemistisch uit te drukken. Veel joden vertrokken daarom naar het buitenland. Wat de joods-christelijke traditie waar de PVV het over heeft precies betekent is niet helemaal duidelijk, maar het duidt niet op een traditionele vriendschap tussen christenen en joden.

  3. 3

    Hmm. Laten we vooral niet vergeten dat de opstand in de welvarende Habsburgse lage landen (aka de 7 Provinciën) een direct gevolg was van belastingverhogingen van de Spanjaarden om de oorlog tegen de Ottomanen te kunnen financiëren. De Turken, geallieerd met, jawel, de Fransen, hadden aardig wat successen geboekt tegen de Habsburgers. De Hollandse kooplieden zagen niet in waarom zij andermans oorlog zouden moeten financiëren, mede daar zij nogal gebaat waren bij de verzwakte posities van Italiaanse handelaren wiens zaken bedreigd werden door Ottomaanse monopolies.

  4. 4

    @2
    Snap niet helemaal wat je bedoelt met joods-christelijke traditie in je reactie?
    Volgens mij doelt Wilders op het feit dat het Christendom vanuit Judea door de Grieken en later de Romeinen naar Europa is getransporteerd en alleen hier het werkelijk heeft standgehouden. Vandaar onze joods-christelijk cultuur. Christelijk duidt bij deze op Grieks Romeinse cultuur. Hierin heeft hij uiteraard wel gelijk. Dat is de bakermat van onze cultuur waarin Europa zichzelf altijd mee heeft vereenzelft.
    Lees bijv. ”Europe, a cultural history” van Rietbergen. Die legd dat allemaal duidelijk uit.

  5. 5

    @4 Ik snap dat zelf ook nog steeds niet helemaal, vandaar mijn opmerking. Quote uit PVV verkiezingsprogramma: “Wij zijn een land met Joods-christelijke en humanistische wortels. Alles wat we hebben komt
    daaruit voort: onze welvaart, scheiding van kerk en staat, democratie.” Daar heb ik zo mijn twijfels over.
    Het christendom lijkt overigens zowel in Afrika als in de USA veel beter stand te houden. Laatst zag ik zelfs twee amerikaanse missionarissen in Amsterdam… En zoals je weet, is het christendom jarenlang door Rome vervolgd, tot de omslag kwam. De romeinen waren zelf nogal pluri-religieus. Maar ik zal Rietbergen er eens op naslaan.

  6. 6

    @4: Ik denk niet dat Wilders het zo heeft bedoeld, anders had hij het wel Judeo-Romeins-Christelijk genoemd oid.

    En waar het “hier alleen werkelijk heeft standgehouden” op slaat weet ik niet.

  7. 8

    Al is juist de Nederlandse/Noord-Europese traditie zo typisch om zijn Germaanse (in de wortels heidense) invloed.

  8. 9

    Ik snap nog steeds niet waarom ie niet iets als “humanistische traditie” gebruikt, het christelijke en joodse geloof heeft ook trekjes van de door hem verafschuwde islam, en het meerendeel van de Nederlanders is niet religieus of ietsist.

  9. 10

    Joods-christelijk is een leugenachtig begrip opgekomen na de Tweede Wereldoorlog uit een soort schuldgevoel. Het suggereert een soort eenheid tussen jodendom en christendom die historisch nergens op slaat: eeuwenlang heeft de christelijke wereld de joden in het gunstigste geval gedoogd en in het slechtste geval weggejaagd of uitgeroeid.

    Over Turken en de 80-jarige oorlog, er in is Zeeuws-Vlaanderen een gehucht dat Turkeye heet. Die naam heeft Maurits gegeven. “Zo wilde hij de Turkse zeelieden bedanken voor hun steun aan de Nederlanden in de strijd met de Spanjaarden. De zeelui zelf werden een paar jaar later op Nederlandse schepen naar Algerije, toen een provincie van het Ottomaanse Rijk, verscheept.” (wikipedia)

  10. 11

    Aan de andere kant: de Nederlandse admiraals hebben flink gevochten met de Barbarijse (= Berberse) zeerovers. Dat waren toch een soort kut-Marokkanen avant la lettre.

  11. 13

    “…en stond alleen toen het tachtig jaren vocht tegen de grootste macht van Europa.”

    Pfff… Willem van Oranje werd gefinancierd door zijn familie in Duitsland; vanaf de jaren 1570 tot in de 17e eeuw vochten altijd Engelse troepen mee aan de Nederlandse kant; in 1584 werd de broer van de Franse koning ‘op proef’ staatshoofd bij ons op de plaats van de afgezette Spaanse koning; Nederlandse en Franse protestanten werkten op nog veel andere manieren samen in de strijd tegen de Katholieken en Spanje; van 1585-1587 was de vertrouweling van de Engelse koningin zelfs opperbevelhebber van de Nederlandse troepen; in de 17e eeuw was Zweden een belangrijke bondgenoot (en kwam daar het ijzer voor onze kanonnen vandaan); enzovoort enzovoort. Maar hoe minder feitenkennis, hoe lekkerder lullen natuurlijk.

  12. 14

    In het programma van de PVV staan wel meer zaken die historisch niet kloppen:
    bijv de Joodse traditie. De maximale invloed van de Joodse gemeenschap in de Nederlandse samenleving bedroeg 2,2% en dat was in 1889, sindsdien is de invloed alleen maar achteruit gegaan. Doordat dit kleine deel van de samenleving bij elkaar in aparte wijken met eigen scholen, winkels etc woonden (dus totaal niet geintergeerd in de Nederlandse samenleving) lijkt hun invloed groter en hun aanwezigheid veel prominenter.
    Een andere historische misser in het programma van de PVV is het feit dat gemeld wordt dat we op 4 mei de slachtoffers van het socialisme herdenken.
    En zo wordt de geschiedenis aangepast tbv de partij propaganda.

  13. 15

    En bovendien is het toch ook nog eens echt zo dat ‘wij’ Nederlanders geen oorlog hadden met het land Spanje en al helemaal geen 80 jaar lang.

    Nog even los van het feit dat het land ‘Nederland’ helemaal niet bestond, hadden meerdere provinciën van de Lage Landen vooral ernstige onenigheid met hun landsheer, die in alle gevallen dezelfde persoon was (Philips 2) en bovendien toevallig ook koning was van Spanje (zijn hoogste titel)en die daardoor een beroep kon doen op Spaanse troepen (maar ook op Zwitsers, Duitsers van allerlei soorten, Italianen etc.). Geen oorlog tegen Spanje dus, maar een opstand tegen ons eigen lokale wettige gezag.

    In Spanje ziet men het conflict met Nederland ook echt niet als een oorlog tussen landen, maar als één van de vele conflicten waar de Habsburgers bij waren betrokken en waar de gemiddelde Castiliaan, Catalaan, Bask of Valenciaan de rekening voor moest betalen door middel van hoge belastingen.

    Kortom: historische vergelijkingen zonder feitenkennis is vragen om problemen, daar kwam Balkenende ook al achter met de VOC-mentaliteit….. (of is dat nou ook een verkeerde historische vergelijking?)

  14. 16

    … en, beste Geerd, ook het eerste deel van “Ons volk verklaarde zich onafhankelijk en stond alleen toen het tachtig jaren vocht tegen de grootste macht van Europa.” klopt niet.

    De provinciën verklaarden zich niet zonder meer onafhankelijk; zij verklaarden trouw te blijven aan de (Habsburgse) keizer (denk aan het Wilhelmus) maar zich niet langer te schikken naar het gezag van de hem vertegenwoordigende landvoogd.

  15. 19

    @10
    Joods-christelijk is ten eerste veel vroeger opgekomen dan na de tweede wereldoorlog. Zo waren er al zat geleerden in de 16e eeuw die over de gemeenschappelijke geschiedenis van Europa fabtaseerden, maar ook Karel de grote in de 8e eeuw… Hierin werd meestal houvast gezocht in de Joods chr. roots en de Klassieke Oudheid.
    Daarnaast heeft het Jodendom natuurlijk wel wat met het christendim te maken. Ik hoop dat ik je dat niet uit hoef te leggen

  16. 20

    @19 Ja die successtory tussen joden en christenen kennen we, vraag ik me, met al die gemeenschappelijkheid waarom de joden uiteindelijk zijn uitgeroeid in het “joods-christelijke” Europa.

    @het begrip joods-christelijk is van recente datum zo eind 19de eeuw voor het eerst gebruikt en vooral in zwang geraakt na de Tweede Wereldoorlog.

    En : islam en jodendom hebben wellicht nog meer met elkaar gemeen dan christendom en jodendom.

  17. 21

    Joods- Christelijk traditie is de zoveelste trend uit US, die bedacht is een domme groepje redneks/zionisten na de val van SU, niet wetende dat zij daarmee het Westen naar de k**** kunnen helpen. Wilders is de aangewezen mannetje, die ervoor moet zorgen dat in ieder geval NL naar de K**** geholpen wordt.