Kunst op Zondag| Wat was

We hadden het in de vorige aflevering over wasserettes en wat gebeurt? Komen reaguurders op de proppen met wasplaatsen, bleekvelden en waslijnen.

Eén van de leuke aspecten van Kunst op Zondag: de aanvullingen. Daarmee dreigt soms een onderwerp vreselijk off topic te gaan, maar dat valt in deze rubriek erg mee. Want laten we wel zijn: sommige onderwerpen lenen zich soepeltjes voor een associërende verbreding van het thema.

De meeste reacties bij Kunst op Zondag doen dat: verbreden van het onderwerp. Dat is elders op Sargasso helaas nog wel eens anders. Daar zie je in de reacties soms wat versmalling, verenging is toepasselijker.

De lezers hielden zich vorige keer in. Ik kan het niet laten. Vandaag doen we nog wat was en associëren er op los.

We hebben er tussen de regels enigszins op gezinspeeld: achter de was schuilt een geschiedenis van ellende. De wasserette-, wasgoed-, wasknijper- en wasmachinekunst laat daar weinig van zien. Wassen was een zware, vervelende, slecht betaalde klus. Zowel voor de mensen die dat als huishoudhulp deden, als voor de mensen die in wasserijen werkten.

Wasvrouwen

Vermoeide ruggen, gekloofde handen, we zien het niet terug in deze toch wat idylische schilderijen. Laten we het zien als een ode aan de wasvrouwen.

William-Adolphe Bouguereau – Lavandieres de Fouesnant, 1869.
cc commons.wikimedia.org Lavandieres W.A. Bouguereau

Pierre-Auguste Renoir – Washerwomen, 1888.

cc Flickr Gandalfs gallery photostream Pierre-Auguste Renoir – Washerwomen 1888

Francisco Pradilla Ortiz – Lavanderas gallegas, 1887.
cc commons.wikimedia.org Francisco Pradilla y Ortiz - Lavanderas gallegas 1887

Wasgoed

Om nog even op die waslijnen terug te komen: zonder wasgoed is het niet meer dan een dun draadje.

De Finse kunstenaar Kaarina Kaikkonen vroeg burgers uit Liverpool hun tweede handjes in te leveren en maakte er een installatie mee die symbool staat voor “het moederlijke ‘de was doen’, hetgeen kan worden opgevat als een fundamenteel symbool van genezing, verzorging en onvoorwaardelijke liefde”.

Kaarina KaikkonenHanging On to Each Other, 2010.

Wasknijpers

De wasknijper is al kunst op zich en werkgelegenheid in sociale werkplaatsen en gevangenissen. Hoewel dat meer uitknijpen dan wasknijpen is. Die achtergrond lijken kunstenaars te negeren als ze ‘leuk-met-wasknijpers’ doen.

Claes Oldenburg, Coosje van BruggenClothespin, 1976.
cc Flickr JohnVosburgh photostream Sculpture, Clothespin

Mehmet Ali UysalSkin 2, 2010.
cc Flickr Claus Moser photostream Mehmet Ali Uysal, Skin 2

In de 2014 editie van het Heerlense CityLiv (kunst van sloop- en wegwerpmaterialen) waren 47.297 wasknijpers nodig voor kleurrijke eenheid.
Omayra MingelsSame Ein, 2014.

Overigens is niet alles wasknijper wat wasknijper wordt genoemd. Deze wasknijper is een klokkentoren.

Koen van der Gaastklokkentoren station Tilburg, 1965.
cc commons.wikimedia.org Overzicht station Tilburg

Wasmachines

Die handige hulpjes in huis. Revolutionaire uitvinding want deze technologie bracht ‘happy days’ in het huishouden. En er kan zoveel meer mee.

Teatro Metaphora – Midsummer Night’s Dream, 2016.

Sarah Lucas – Washing Machine Fried Eggs, 2016.
cc Flickr rocor photostream Sarah Lucas Washing Machine Fried Eggs, 2016. Mixed media, washing machine. Legion of Honor

Over het hamstergedrag van mestkevers: Aki SasamotoDelicate Cycle, 2016.

Kijk ook eens naar de wasknijpers van Gerry Stecca, het wasgoed van Renate Bertlmann, de ‘Revolutions” van Yvette Meltzer en de ‘Body of Urban Myth’ van Brian Goggin.

  1. 1

    Zowel voor de mensen die dat als huishoudhulp deden, als voor de mensen die in wasserijen werkten.

    @Peter: Ik heb nog een opmerking voor je bij de vorige KOZ.

    Er zijn idd altijd mensen geweest die de was voor andere deden maar de echte ellende begon natuurlijk pas tijdens de late industriële revolutie toen de bakken groter werden, de machines een risico vormden en de chemicaliën bijtender werden.

    Opmerkelijk is dat de schilders van die laatromantiek de pastorale insteek kiezen. Een soort recherche du temps perdu? Nee, eerder Frans (Spaans?) waar juist door de lavoirs het industriële wassen achterbleef (muv wellicht de steden) en in de periode waarin die schilderijen gemaakt werden de machines onomkeerbaar hun intrede hadden gedaan. Ze schilderen het verdwijnende (geïdealiseerde?) moment. Zelfs zonder lavoirs, op de stenen aan de rivier.

    Kaikkonen geeft dan nog een sociale swing met haar samenwerkend hangen (hanging on in quiet desparation?) maar de rest van de kunstwerken zijn merendeels grappige afgeleiden van die nare verplichting. Teatro Metaphora het mooist wmb.

  2. 2

    @1: Kijk, mooi dat je reacties daar neerzet waar ze horen! Dat doe ik dan ook maar zo.

    Enige sociale context ook bij in het stuk genoemde Sarah Lucas en Omayra Mingels. En in het vorige artikel natuurlijk de wasserette-projecten. Maar verder ben ik het weinig tegen gekomen.

  3. 5

    haha, kom net uit n wasserette in het oude noorden, rdam. gerund door indiers, 24/24-7. met n enorme ploeg wijkgenoten, die samen n kleine industrie vormen. sociaal, samen, etc.
    hindoes, creolen, antllianen, mocros blanken alles

    heel intiem, ongedwongen en zeer productief.
    samen n enorme kracht.
    ah ik mis india soms

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

| Registreren