Kunst op Zondag | Een bezoek aan de Hermitage

Onze vaste KOZ redacteur Peter is even weg. Ter opvulling van het gat een verslag van een museumbezoek.

Deze zomer bezocht ik de Hermitage in Sint Petersburg. Een enorme massa kunst, verdeeld over twee gebouwen: het Winterpaleis, met onder andere een hele zaal vol Rembrandts en het gebouw van de Generale Staf aan de overkant van het plein waar je meesterwerken van Picasso, Gauguin, Renoir, Matisse, Rodin en vele anderen  kunt bewonderen. Ook in aantallen die vrijwel nergens anders worden geëvenaard. Terwijl het Winterpaleis bomvol was met grote groepen, vooral Japanse, toeristen, konden we de moderne kunst in het gebouw van de Generale Staf in alle rust bekijken. En fotograferen.

Sinds vrijwel alle museumbezoekers met een smartphone op zak kunst komen kijken worden er in de museumzalen meer plaatjes dan ooit geschoten. Als dat mag, of, als het niet mag, als de suppoost even weg is. Ik zie soms mensen gewoon alles fotograferen. Wie dat niet doet kan zichzelf de vraag stellen wat de selectie heeft bepaald: de bekendheid van het werk, wat je zelf het mooiste vindt, of wat je graag aan een ander laat zien (zoals de ansichtkaart die je in de museumwinkel koopt om nog eens bij gelegenheid te versturen).

Toen ik na de vakantie mijn foto’s nog eens doornam zag ik bekende werken zoals deze van Matisse.

Maar mijn oog was ook gevallen op drie werken van mij tot dan toe onbekende kunstenaars. Nadere informatie over de schilders leerde me dat bij alle drie sprake was van een zekere mate van maaatschappelijk en politiek engagement. Toeval?

Het eerste schilderij van een onbekende meester is van de Amerikaan Rockwell Kent (1882-1971).

Kent liet zich inspireren door ‘de soberheid en grimmige schoonheid van de wildernis’. Hij woonde onder andere in Alaska, New Foundland, Groenland en Ierland. In dat laatste land heeft hij dit schilderij gemaakt met de titel Dan Ward’s Stack. Ik vind de kleuren mooi, het landschap en het tafereel van die hardwerkende boeren.

Rockwell Kent had radicale politieke denkbeelden en was onder andere actief voor de Socialistische Partij van Eugene Debs. Hij steunde in de jaren dertig ook de republikeinen in de Spaanse burgeroorlog. Na de oorlog keerde hij zich tegen atoombewapening en ondertekende hij het Stockholm Vredesappèl van de Wereldvredesraad. Dat kostte hem zijn paspoort. Kent was een van de kunstenaars die vervolgd werden door Joseph McCarty’s Comité voor onamerikaanse activiteiten.

Het tweede onbekende schilderij dat me trof was van de Italiaan Massimo Campigli (1895-1971).

Het heet Naaisters en het stamt uit 1925. Campigli is als Max Ihlenfeldt geboren in Berlijn maar woonde al sinds zijn vroege jeugd in Italië, eerst in Florence, later in Milaan. Van daaruit vertrok hij aan het eind van de Eerste Wereldoorlog naar Parijs als journalist voor de Corriere della Serra. In Parijs begon hij te schilderen onder invloed van mijn favoriete kunstenaars Picasso en Fernand Léger. Picasso was een de bekendste ondertekenaars van het Stockholm Vredesappèl. Léger zal het ongetwijfeld ook hebben getekend. Hij sloot zich na de oorlog aan bij de communistische partij.  Van Campigli weet ik het niet, maar in de keuze van zijn onderwerpen sluit hij wel aan bij Léger. Campigli heeft na zijn ‘Naaisters’ nog een hele cyclus van schilderijen met werkende vrouwen gemaakt.

En dan trof me ook nog dit beeld van een zelfbewuste arbeider in een turbulente wereld, een werk van de Duitse schilder en graficus  Heinrich Ehmsen (1886-1964).

Ehmsen hoorde bij de Novembergruppe, een groep revolutionaire kunstenaars die zich liet inspireren door de opstand in Duitsland in 1918 aan het einde van de Eerste Wereldoorlog. Hij steunde later de KPD en bezocht in 1931/32 Moskou. In 1933 werd hij door de Gestapo gearresteerd en gevangen gezet. Een deel van zijn werk is door de nazi’s als Entartete Kunst verboden. In de oorlog diende hij ondanks dat bij de Wehrmacht en organiseerde hij uitwisselingen tussen Duitse en Franse kunstenaars. Na de oorlog was hij mede-oprichter van de Hogeschool voor de Kunsten in Berlijn-Charlottenburg. Vanwege zijn ondertekening van het Stockholm Vredesappèl van de Wereldvredesraad werd hij ontslagen en verhuisde hij naar de DDR, waar hij ging werken voor de Akademie der Künste.

[de foto’s zijn met uitzondering van die van Ehmsen overgenomen van de Online Collectie van de Hermitage]

  1. 1

    Dank voor het invallen voor PJ, het is fijn om het KoZ shot niet te missen. Fijne keuze, dank voor het verslag.

    Gezien tussen de regels afgelopen maanden, misgelezen, of niet, is het OK met PJ?

  2. 5

    @4: Lekker makkelijk zo’n link.

    Hoe weet je dat dit over bovenstaande werken gaat? In elk geval niet over:

    Matisse, Dance: The pair of panels known as “The Dance and Music” (also in the Hermitage) were commissioned in 1910 by one of the leading Russian collectors of French late 19th and early 20th-century art, Sergey Shchukin. Until the Revolution of 1917, they hung on the staircase of his Moscow mansion.
    Rockwel Kent, Dan Ward’s Stack: Entered the Hermitage in 1964; received as a gift from the artist through the Board of Art Exhibitions and Panoramas

    Grote kans dat Heinrich Ehmsen zijn werk ook gedoneerd heeft.

  3. 6

    @5:

    Hoe weet je dat dit over bovenstaande werken gaat?

    Dat weet ik ook niet, heb de bonnetjes en certificaten van echtheid niet gezien, ik had het ook over het museum. Het Hermitage museum was een paar jaar geleden nog de locatie van een flinke rel tussen Putin en Merkel over gestolen kunst die daar werd tentoongesteld. De meeste kunst is door het communistische regiem gestolen van de Russen zelf zoals meesterwerken van Picasso die jij bij @0 vermeld.

    @3:

    Het Stockholm Vredesappel. Oké. Wist niet dat dat zo confronterend was voor de westerse machtshebbers in de Koude Oorlog.

    Het Stockholm Vredesappel was van de door de Sovjet Unie opgerichte en betaalde Wereldvredesraad met het doel het westen nucleair te ontwapenen zodat de Sovjets konden gaan voor totale wereld heerschappij. Na de Berlijnse blokkade, na het uitmoorden van anderhalf miljoen mensen door de communisten in Polen, na het begin van de koude oorlog en na de Sovjet A-bom was dat aardig confronterend voor het vrije westen.

  4. 7

    @6: Er is ook geen enkel bewijs dat ‘de meeste kunst’ in dit museum is gestolen.

    Het Stockholm Vredesappèl luidde:

    “We demand the outlawing of atomic weapons as instruments of intimidation and mass murder of peoples. We demand strict international control to enforce this measure.

    “We believe that any government which first uses atomic weapons against any other country whatsoever will be committing a crime against humanity and should be dealt with as a war criminal.

    “We call on all men and women of good will throughout the world to sign this appeal.”

  5. 8

    @6:

    ik had het ook over het museum

    je noemde het “roofkunst op zondag”, dus dan ben je of niet zorgvuldig met die woorden of je liegt. We gaan dan maar voor het eerste. Door het “roofkunst op zondag” te noemen impliceer je namelijk iets.

  6. 9

    @8: We? Politburo JANC & JANC?

    Ik wijs er alleen op dat het Hermitage museum niet alleen het halleluja verhaal van @0 is, dat het vol staat met door de Sovjets geroofde kunst, zodat iedereen die vol enthousiasme zijn koffers al aan het pakken is ook even kan overwegen of die zo’n boevenbende wel wilt sponsoren.

    #freeflowofinformation

  7. 10

    @9: Nee, dat is een excuus die je er later op plakte. En zoals gewoonlijk, als er een mening is die je niet aanstaat moet je weer reageren met sneren. Ik ben zo netjes om je het voordeel van de twijfel te geven, moet je direct “politburo” schrijven.

  8. 11

    @10:

    Nee, dat is een excuus die je er later op plakte. En zoals gewoonlijk, als er een mening is die je niet aanstaat moet je weer reageren met sneren.

    Dat is in mijn ogen precies wat jij doet met: ben je of niet zorgvuldig met die woorden of je liegt.

    Ik ben zo netjes om je het voordeel van de twijfel

    Zo netjes ben jij niet want dat heet gewoon de retorische truc aanwrijven.

    Maar wie is WE? Namens wie spreek jij allemaal?

  9. 12

    @11: Kijk en daar zit dus helaas de stront in je ogen. Zelfs als mensen jou op iets wijzen (ik ben echt niet alleen) dan pak jij “retorisch” nog meer stront en wrijft die dieper in je ogen.

  10. 13

    @12: Heel netjes allemaal; dat is een behoorlijke persoonlijke aanval en volgens de huisregels ten strengste verboden.

    Ik heb bij @4 en @6 referentie gegeven naar het gehalte gestolen kunst in het Hermitage museum waarvan een gedeelte staat weg te rotten in de opslag, op zich al een misdaad an sich. Als het Hermitage museum een poging zou wagen om op zijn minst tot een vergelijk te komen met de oorspronkelijke eigenaars was het een ander verhaal geweest maar zelfs dat doen ze niet. Er is dus geen woord gelogen of onzorgvuldig in @4 waarin ik daarop wijs.

    Of ik alleen ben of niet boeit mij niet; ik sta voor waar ik zelf in geloof en ik verschuil mij niet achter we en anderen.

    Dus nogmaals; wie is WE? Namens wie spreek jij allemaal?