KORT | Politie en geweld

OPINIE - Een politieagent die een vluchtende inbreker in zijn been schiet, moet een boete betalen. GS en de Politie zelf komen voor de agent op. Een politieagent die een bijrijder in een vluchtauto van een ramkraak neerschoot, krijgt twee jaar gevangenisstraf. Veel mensen boos. Een doorgeschoten nekklem, man overleden. Weer veel mensen boos, maar om andere redenen.
Wanneer is geweld geoorloofd?

Ik breek er al een week mijn hoofd over. Het geweldsmonopolie is in Nederland, zoals in veel landen, neergelegd bij het leger en bij de politie. Bij het leger richt zich dat vooral naar buiten. De politie gaat echter over de burgers. In alle beschrijvingen van de taken van de politie staat dat ze zich “dienstbaar” moeten opstellen. En dat geweld alleen in specifieke gevallen toelaatbaar is.

In beide vluchtgevallen was, bij iets andere interpretatie van de regels, het goed mogelijk geweest dat er geen straf zou zijn voor de agenten. Agenten die zelf regelmatig in levensgevaarlijke situaties terecht komen, moeten toch mogelijkheden hebben om te “overleven”. Te streng en geen mens wordt meer agent.

Maar toch denk ik dat het goed is dat in deze gevallen de rechter een streep trekt.
Geweld is een onmachtsmiddel. Het inzetten ervan tegen eigen burgers moet zoveel mogelijk vermeden worden. Terug naar het Britse model waar de meeste politieagenten met alleen knuppels liepen, kan niet meer. Maar agenten nog beter trainen op wat wel en niet mag en regelmatig het publieke debat voeren over deze grenzen houdt het acceptabel.

Want wat vooral vermeden moet worden is het afglijden naar de Amerikaanse wereld waar mensen banger zijn voor de politie dan voor inbrekers. Ook al betekent het dat hier in NL af en toe een inbreker ontsnapt. Liever dat dan meer doden en gewonden, waaronder soms onschuldigen.

  1. 1

    Ik zie toch een hele duidelijke scheiding tussen een uit de hand gelopen aanhouding en (potentieel gewapend) vluchten wanneer je op heterdaad betrapt wordt.

    Overigens is de popo in Den Haag er één met een zeer kort lontje. Denk ook aan die jongen die een aantal jaar terug op station HS doodgeschoten werd omdat hij verdacht was.

    Het vervelende hier is dat je de zaken (bewust?) volledig uit hun context trekt om typisch links-conservatieve standpunten omtrent geweldsmonopolie te maken. Beter had je gekeken naar het opleidingsniveau van agenten in de desbetreffende zaken, die gewoonweg veel te laag is.

    Geweldsmonopolie is imo prima, zolang men integer en getrained is.

  2. 2

    “In beide gevallen was, bij iets andere interpretatie van de regels, het goed mogelijk geweest dat er geen straf zou zijn voor de agenten. Agenten die zelf regelmatig in levensgevaarlijke situaties terecht komen, moeten toch mogelijkheden hebben om te “overleven”.”

    Dat is toch een beetje een stropop in de genoemde gevallen. In geen van die drie was er sprake van een levensgevaarlijke situatie voor de agenten. Je noemt in twee van de drie gevallen nota bene zelf het woord vlucht in combinatie met de beschoten verdachte, terwijl in het derde geval al vier andere agenten het te wurgen slachtoffer geïmmobiliseerd hadden.

  3. 6

    Dit stukje is een voorbeeld van een uitermate vaak herhaalde denkfout. Het feit dat mensen de eerste twee instanties van politiegeweld steunen en de derde afkeuren is geen tegenstelling: het zijn namelijk niet dezelfde “mensen”.

    Het punt is niet mensen op zich, maar de media; hetgeen je erover hoort. De insteek van media is vrijwel zonder uitzondering die insteek die het snelste en de makkelijkste standpunten en bijbehorende emoties exploiteert. “Net goed” in de eerste twee gevallen (inbreker, ramkraker) en anti-autoriteit in de tweede.

    Ik geef je echter op een briefje dat het overgrote, wellicht zelfs vrijwel gehele, deel van mensen die de eerste twee instanties als “net goed” beoordeelden dat evenzeer deden bij de derde. Een schisma bestaat alleen in een door media vertekend wereldbeeld.

  4. 7

    @5: Omdat je nu een samenhang tussen de zaken probeert te creeeren die er niet is en zo voorstelt dat er een spanningsveld is in hoe geweldsmonopolie moet worden nageleefd. Het is niet de theorie maar de uitvoering waar het niet goed gaat. Training in vaardigheden en integriteit is iets wat nodig is, geen debat.

  5. 9

    “Ook al betekent het dat hier in NL af en toe een inbreker ontsnapt. Liever dat dan meer doden en gewonden”

    Ik heb liever een gewonde inbreker dan een ontsnapte. Zelf liever een dode. Hoe erg dat ook is. Maar mijn huis is mijn kasteel, daar hebben ongenode gasten niets te zoeken.

    @1

    Het niveau van de politie is inderdaad erg laag. Dat is ook een veelgehoorde klacht van gemeentes (achter de schermen) bij onderling overleg. Aan de andere kant is het ook geen hogere wiskunde en zeer eentonig. Wat verwacht je van een baan waarbij je conditie en vermogen tot administratief werk het belangrijkst zijn?

    @8

    ““typisch links-conservatieve standpunten omtrent geweldsmonopolie””

    Het is maar een gokje, maar over het algemeen merk ik dat de politie hier nogal populair is om spot en minachting te ontvangen (edit: niet dat het artikel daaraan voldoet). Eigenlijk zijn het allemaal kleine fascisten in de dop die zich aanmelden als agent. Mensen die geweld lekker vinden en geen empathisch vermogen hebben. ACAB wordt ook wel eens gebezigd bijv.

  6. 10

    Ik denk dat u het probleem onderschat. Een substantieel aantal agenten maakt bewust misbruik van hun geweldsmonopolie. Ze provoceren burgers en zorgen er willens en wetens voor dat een situatie escaleert.
    De korpsleiding schijnt deze mentaliteit niet als een probleem te zien.

  7. 12

    @9,

    Ik heb liever een gewonde inbreker dan een ontsnapte. Zelf liever een dode

    Begrijpelijk als je de wereld alleen vanuit haat en geweld kunt bekijken, maar voor je eigenlijke doel (minder inbraken en dus meer veiligheid in huis) in elk geval de domme keuze. Geweld tegen inbrekers doet het aantal inbrekers niet afnemen, maar wel het aantal escalaties te verhogen.

    Uiteindelijk worden er in de VS heel wat onschuldige mensen neergeschoten omdat men denkt dat het een inbreker is. Je veiligheid gaat er dus aantoonbaar op achteruit.

  8. 14

    @12: Het gaat Nonkel niet om veiligheid maar om wraak (of gerechtigheid, als je aan woordkeuze hecht). Je reactie is dus niet ter zake doend.

  9. 16

    @9:

    Ik heb liever een gewonde inbreker dan een ontsnapte. Zelf liever een dode. Hoe erg dat ook is. Maar mijn huis is mijn kasteel, daar hebben ongenode gasten niets te zoeken

    Dat de inbrekers gewaarschuwd zijn:

    Indien ze inbreken bij het kasteel van Nonkel,
    baron van Kortzichtigstein ;-)
    zorg dat je zwaar bewapend bent.

    Het lijkt me toch echt beter, om alleen te schieten als er gevaar voor eigen leven of dat van anderen dan de dader is.

  10. 17

    @14 En dat is dus de domme keuze. #Inca is dan hoogstens naïef als hij denkt dat iedereen (en dus ook nonkel) uiteindelijk veiligheid wil (overigens vind ik dat een begrijpelijk standpunt). Best jammer dat er mensen niet oplossingsgericht zijn…

    #Nonkel denkt graag met zijn onderbuik. Het oudtestamentische ‘oog om oog, tand om tand’ wordt door velen als een wrede straf beschouwd. In werkelijkheid was de praktijk daarvoor een van escalatie (Je weet wel: mensen die jouw bezit proberen te nemen, het leven afnemen), ‘oog om oog, tand om tand’ lijkt daarmee behoorlijk redelijk om overtredingen en misdrijven te bestraffen. Maar Nonkel is voor-oudtestamentisch.

  11. 18

    Ik ben ook benieuwd of Nonkel nog zo denkt als zijn kinderen/neefjes/kleine broertje na hun tweede keer sterke drank ergens een keertje baldadig naar binnen lopen waar een omgevallen bouwhek omheen stond.

    of zijn alle inbrekers zware jongens met zwarte maskers en een lichtgetinte huid??

  12. 19

    @8: Maar ik blijf nieuwsgierig naar “typisch links-conservatieve standpunten omtrent geweldsmonopolie”?.

    Elke dader is lief en onschuldig en heeft een moeilijke jeugd gehad, dus is eigenlijk het werkelijke slachtoffer en verdient het daarom met respect! te worden behandeld door de politie (FASCISTEN!!!). Elke vorm van geweld door de politie(DE FASCISTEN!!!) is per definitie fout en een bewijs van geinstitutionaliseeerd racisme.

  13. 20

    @11: In dat geval concludeer ik dat niet alleen Nonkel maar ook jij een beetje moeite hebben met het onderscheiden van politie en justitie. Arrestatie en strafoplegging zijn geschieden en dat is niet voor niets zo, onder andere omdat het tijdens achtervolging en arrestatie nu eenmaal niet zo makkelijk is om schuld en strafmaat correct vast te stellen. Daarmee komt de gerechtigheid die in #14 wordt genoemd juist heel erg in de knel.

  14. 22

    @21, het kost een beetje training, maar na een tijdje op PVV-bootcamp te zijn geweest en nog dagelijks de online klassen te volgen, moet het lukken, en kun je dat overal in zien.

  15. 23

    @20:
    Gerechtigheid kan enkel plaatsvinden, volgens jouw, wanneer er dus een verdachte wordt voorgeleid bij justitie. Echter, we hebben het hier over gebruik van geweld wanneer een inbreker bijv. dreigt te ontsnappen en dus geen straf kan ontvangen. In zo’n scenario mag er van mij geweld gebruikt worden. Dat geweld is niet zelf de straf, maar een middel de verdachte alsnog te kunnen straffen.
    Nu, niet iedereen wacht totdat de politie tijd voor je heeft wanneer er wordt ingebroken. In zo’n geval mag een eigenaar/bewoner zelf huis en haard verdedigen, met geweld mocht die persoon dat nodig achten. Dat is geen straf, maar verdediging. Een straf, of vergelding zoals het oude testament het omschrijft, betekent een herstel van de geleden schade. Iemand pakt jouw veiligheid en integriteit af, een straf zou zijn dat die persoon dat herstelt. Bijv. door zijn vrijheid in te leveren…

  16. 26

    @23: “Gerechtigheid kan enkel plaatsvinden, volgens jouw, wanneer er dus een verdachte wordt voorgeleid bij justitie.”
    Dat zeg ik niet, ik zeg alleen dat eigenrichting (want je probeert daar nu van weg te draaien, maar dat was toch echt de implicatie van je eerdere woorden, bijvoorbeeld “Maar mijn huis is mijn kasteel, daar hebben ongenode gasten niets te zoeken.” in #9) bijzonder vaak niet tot gerechtigheid leidt en dat de rechtsgang daar in vergelijking aanmerkelijk betere garanties voor biedt.

    “Echter, we hebben het hier over gebruik van geweld wanneer een inbreker bijv. dreigt te ontsnappen en dus geen straf kan ontvangen”
    Dat is geen zekerheid. Je kunt een inbreker ook achteraf nog opsporen, zeker als je hem al gezien hebt tijdens de inbraak (waar sprake van moet zijn, wil je in een situatie komen om hem te kunnen doden). Bovendien is de keuze niet noodzakelijk ontsnappen of dood.

    “Een straf, of vergelding zoals het oude testament het omschrijft, betekent een herstel van de geleden schade.”
    In geen enkele definitie betekent straf herstel van de geleden schade (NB ik accepteer het oude testament al zeker niet als autoritaire tekst in deze). In je voorbeeld blijkt dat ook: Het inleveren van de vrijheid door degene die jou je veiligheid of integriteit afpakt, leidt niet noodzakelijk tot het herstel daarvan (om niet te zeggen: in vrijwel geen enkele zaak herstelt de gevangenisstraf van de dader de schade bij het slachtoffer en vaak is schadeherstel zelfs een onmogelijkheid).

  17. 27

    Gerechtigheid is uberhaupt een gebrekkig doel.

    Gandalf: “Pity? It was pity that stayed Bilbo’s hand. Many that live deserve death, and some that die deserve life. Can you give it to them, Frodo?
    Do not be too eager to deal out death in judgment. Even the very wise can not see all ends.”

    (Als we dan toch onze wijsheid uit dikke boeken moeten halen, dan LotR boven OT anytime.)

  18. 29

    Mogelijk is het al door iemand opgemerkt, maar:

    Het geweldsmonopolie is in Nederland, zoals in veel landen, neergelegd bij het leger en bij de politie.

    BOA’s (+) krijgen wapens, boswachters (terecht!) aan de politieportofoon. Het stompzinnig geneuzel over tasers voor de politie, terwijl een (door agenten gedragen) bodycam een enorme deuk kan slaan in pliessiegeweld. More ways, nota bene.

    En ondertussen lach ik om de gedragen steekvesten van agenten. Gaten ziende, nimmer door mij gebruikt/ misbruikt. Een vuurwapen is een telefoontje of wat verder. Een of ander camouflagepak is online te bestellen.

    Wat nou, geweldsmonopolie? Ik verafschuw geweld.

  19. 30

    @27:

    Als we dan toch alles accepteren, dan deze van Married with Children (un-alful entry), waarin Al Bundy wordt aangeklaagd door de inbreker omdat hij de inbreker in elkaar heeft geslagen. Hilarisch natuurlijk, want de wereld op zijn kop natuurlijk. Risico van het vak immers.

    Al begint zijn monoloog tegen de rechter:

    “But let me ask you one important question: How did we become a great country? By kicking the heinies of anybody who threatened our borders.
    And that’s what I was doing.
    I was protecting my border.
    A man comes into my house he better be carrying a summons or a pizza.
    But this man wasn’t so I called in the Marines and the 51st Airborne.
    So in conclusion, Your Honor if you rule against me you rule against every man who fought for his country.
    The boys at San Juan Hill and the boys at Iwo Jima.
    Audie Murphy, Eddie Murphy, Murphy Brown brown-and-serve sausage the cheap brown shoes that every working man is proud to use to kick the heinie of any man who invades his home.
    Your Honor, I await your decision.”

  20. 31

    @30, vermoedelijk is mijn definitie van ‘great country’ ook anders, en ik heb ook nog wel het een en ander te denken over ‘protecting our borders’ – het afslachten van alle natives?
    In werkelijkheid heeft de VS natuurlijk nauwelijks borders die verdedigd moeten worden, ze delen de langste onverdedigde grens ter wereld (met Canada), en bij Mexico gaat het ook niet echt om invasie door vijandelijke legers.

    Daarnaast is de criminaliteit met al dat gekick wel torenhoog, net als het aantal accidental homicides en opzettelijke homicides. Het is maar net wat je wilt – misschien wil je heel graag een land met veel geweld en agressie. Persoonlijk ga ik liever voor de veel lagere criminaliteitscijfers en de hogere veiligheid die wij hier hebben. En dat zou ik ook graag zo houden, ipv een soort kinderfantasie van cowboytje spelen te herbeleven, alleen dan met echte kogels en mensen die er tegen hun zin in betrokken worden.

  21. 32

    @HvStS: ” Dat de inbrekers gewaarschuwd zijn:

    Indien ze inbreken bij het kasteel van Nonkel,
    baron van Kortzichtigstein ;-)
    zorg dat je zwaar bewapend bent.”

    Dit soort dreigementen zijn waardeloos. Ook al heeft Nonkel rechtse sympathieën en leeft hij die overtuiging ook uit, dat is geen geldige reden om te gaan dreigen met gewelddadige inbrekers. Bij een rechter kom je er ook niet mee weg als inbreker. Voor wapenbezit is een vergunning nodig, het maakt niet uit of je wilt gaan inbreken bij een links of rechts iemand (of althans, dat zou niet moeten uitmaken, bij D66-rechters weet je het nooit).

    Nonkel moet zich aan de wet houden bij zijn huis en haard beschermen, maar er is echt wel wat mogelijk. Ik ben wel voorstander van verruiming van de mogelijkheden voor een Nonkel, zodat hij zich meer door de wet gesteund voelt in zijn meer pro-actieve en offensieve manier van huis/haard verdediging.

  22. 33

    @30
    Ah ja, een satirische show als bron gebruiken. Het staat garant voor een facepalm. Al Bundy weet misschien niet wat-ie zegt, zijn screenwriters wel. Het snijdt issues aan zonder belegen te zijn. In dit geval met low-brow, seksistische humor en een appel aan populistische opvattingen. Zullen we even kijken naar je scene?

    But let me ask you one important question: How did we become a great country? By kicking the heinies of anybody who threatened our borders.

    Aldus Al Bundy. Misschien is het de karikatuur van de achterlijke Amerikaan, die patriot is, ook al is zijn situatie te wijten aan slecht beleid van datzelfde ‘great country’. Misschien speelt hij de hypocriet die enerzijds dit ‘grootse land’ bejubelt, maar er anderzijds geen moeite mee heeft het op elk ander moment af te vallen. Of misschien speelt hij de idioot, die op zeldzame momenten een groot orator kan zijn. Wat zal het zijn? Misschien komen we daar later achter.

    So in conclusion, Your Honor, if you rule against me, you rule against every man who fought for his country.

    Mooie retoriek: door zichzelf in een traditie te stellen van dezelfde mannen die op elk vlak voor (verdediging van) ‘hun land’ vochten, krijgt Bundy een air van heroïek over zich. Qua vorm en inhoud moet zo’n uitspraak dan gevolgd worden door welke mannen dit dan mogen zijn. Qua vorm gebeurt dat, qua inhoud…

    The boys at San Juan Hill and the boys at Iwo Jima.

    Ah, uit alle keuzes die Al Bundy (of de screenwriters) had kunnen maken, kiest hij deze. De slag om Iwo Jima is bekend van de befaamde foto, maar de slag bij San Juan Hill is minder bekend. Wat hebben deze slagen gemeen? Ze spelen beide op een afgelegen eiland (Cuba, Iwo Jima), dat niet of nooit onder het territorium van de VS viel. Het zijn allebei offensieve acties geweest, niet defensief. Iwo Jima had geen strategische betekenis, San Juan Hill wél, maar vooral voor het nieuwe Cuba, minder voor de VS. Al Bundy (de screenwriters) had ook kunnen kiezen voor de slag om de Alamo (eveneens beroemd) of de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog, in beide gevallen was er wel sprake van een defensieve houding van de Amerikanen, een winst, een een directe bijdrage aan de ‘American spirit’.

    Audie Murphy, Eddie Murphy, Murphy Brown, brown-and-serve sausage, the cheap brown shoes that every working man is proud to use to kick the heinie of any man who invades his home.

    Audie Murphy: meest gedecoreerde Amerikaanse soldaat van WWII… en acteur;
    Eddie Murphy: acteur;
    Murphy Brown: komische show met het fictieve personage Murphy Brown;
    Brown-n-serve sausage: simpele worsten;
    cheap brown shoes that every working man…
    Kortom: een lijst die begint met een gedecoreerde held, wordt ‘aangevuld’ met komieken en alledaagse dingen.

    Kortom, achter de blue-collar, working class, patriottische Amerikaan zit een groep van cynische screenwriters. Ja, het is belachelijk voor een dief om schadevergoeding van het beoogde slachtoffer te eisen, maar uit de monoloog van Al Bundy monoloog blijkt juist de hypocrisie: een goed deel van Amerikaanse geschiedenis is gebouwd op Amerikanen die ruzie zitten te maken op terrein dat niet van hun is.

    @32

    Dit soort dreigementen zijn waardeloos.

    FACEPALM. #Henk van S tot S ‘dreigt met gewelddadige inbrekers’? Hoe zie je dat voor je? Gaat Henk ze op Nonkels huis afsturen? -.- #Henk illustreert met deze kwinkslag dat disproportioneel geweld bij eigenrichting contraproductief werkt: de mensen die dezelfde ‘logica’ van #nonkel volgen en ervoor kiezen in te breken zullen namelijk tot dezelfde conclusie komen. ‘Als ik wil stelen, maar ik kan zonder pardoes neergeschoten worden, dan neem ik zelf ook een vuurwapen mee, voor het geval die ander iets probeert.’

  23. 37

    @36: Wat jij doet is onder dreiging van crimineel geweld rechtse politiek en uitingsvormen proberen te dwarsbomen.

    Bedreiging is zelfs potentieel strafbaar. Met een “zo heb ik het niet bedoeld” kom je lang niet altijd weg bij een rechter.

  24. 39

    En toch hebben politie-mensen een streepje voor t.o.v. de burger. Als ik iemand doodschiet dan sta ik met naam en toenaam in de krant, dat zwarte blokje voor de ogen (nooit begrepen alsof je iemand dan niet herkent…) wordt vaak gemakshalve weggelaten als de redactie van de Televaag daar zin in heeft. De agenten die nu voorde rechter staan voor de dood van Mike Stok worden niet bij naam = initiaal achternam genoemd maar met een code en ze zitten vermomd met pruik en bril in de rechtszaal.
    Ik snap de gedachte er achter wel een beetje maar dan kom ik weer bij de vraag die ik wel vaker stel: zijn agenten nu bijzondere mensen die extra bescherming nodig hebben (bijv. ook zwaarder straffen als je een agent in elkaar slaat ipv je buurman) of zijn het gewoon mensen met een baan (de redenatie die je hoort in discussies over waarom twee agenten niet ingrijpen terwijl er hoorbaar iemand in een huis gemarteld wordt of er iemand in zijn auto verdrinkt in een kanaal en de agenten erbij stonden en niet ingrepen, in deze gevallen hoeft niet verwacht te worden dat ze ingrepen, hun eigen leven in gevaar te brengen, want agenten zijn gewoon mensen met een weliswaar bijzondere baan.).