Koolzaadolie toch milieuvriendelijker ?

Update: Zaterdagavond flitste het voorbij op het journaal: “Volgend jaar accijnsloze biodiesel aan de Nederlandse pomp“, wie heeft er meer informatie over dit bericht ? Hoe fantastisch is dit werkelijk ?

koolzaad“Het kan wel… milieuvriendelijke biodiesel”
zegt het positief ingestelde weblog hetkanWel dat zich stoorde aan de papegaai-journalistiek over een biodiesel-rapport van SenterNovem. De laatste tijd verschenen er berichten in de oude media dat rijden op biodiesel uit koolzaadolie duur en milieuonvriendelijk is. HetkanWel nam de moeite om het héle rapport zelf te lezen en kwam tot de conclusie dat het genuanceerder ligt:

• Gemiddeld vermindert koolzaadolie de uitstoot van broeikasgassen met 30% (tov gewone diesel).
• Afhankelijk van de productietechniek en opbrengst kan de uitstoot variëren van +15% (een worst case scenario) tot -65% (bij optimale omstandigheden)
• Als er betere kunstmest wordt gebruikt bij de verbouw vermindert koolzaadolie de uitstoot met gemiddeld 50%.
• De kosten om met koolzaadolie broeikasgas te reduceren zijn, gerekend per ton CO2-equivalent, erg hoog. (hetkanWel)

Als cynicus moet ik er toch aan toe voegen dat je wel erg postief moet zijn ingesteld om te geloven in de overwinning van alle positieve scenario’s uit deze studie aangaande de milieuvriendelijkheid van koolzaadolie. Maar als realist heb ik er opzich alle vertrouwen in dat een verdere voortzetting van Peak Oil het nu nog aanzienlijke verschil in de produktiekosten tussen biodiesel en conventionele diesel snel zal verkleinen (lees: biodiesel rendabel maken). De pessimist in mij voorziet echter grote problemen met de komst van een nieuwe speler in het gevecht om ruimte voor natuur, voedsel, energie en leven op aarde. Desalnietemin biedt het rapport Op (de) weg met pure plantenolie? (pdf) het harde cijfermateriaal waar hier regelmatig om geschreeuwd wordt in discussies over energie, lezen dus!

  1. 1

    Een nadeel van koolzaadolie:

    Als je alle auto’s op koolzaad wil laten rijden heb je ongeveer 6 aardes nodig om al dat koolzaad te verbouwen. Verders wel een leuk idee. De opvolger van olie wordt Waterstof. Via duurzame bronnen (water, wind, zon) zwaar water omzetten naar waterstof. Waterstof in fuelcell en dan rijden maar.

  2. 2

    Ik snap je commentaar niet helemaal imgikke.
    Het nadeel dat je noemt is natuurlij kolossaal. Ik ben er nog niet helemaal uit maar wat ik er over vind wijst in die richting.
    Wat ik niet snap is dat je vervolgens aankomt met dat waterstof de opvolger zou kunnen worden van olie. Alsof waterstof een brandstof is. Waterstof is een middel om energie te verplaatsen. Of anders gezegd:
    Een nadeel van waterstof:
    het kost zo veel energie om het te maken.

    Waar haal jij nu vandaan dat er voldoende duurzame bronnen zijn om al die waterstof te maken?
    Dit is geen argument, maar echt een vraag.

  3. 3

    Ik zou graag willen weten waar die “6 aardes” vandaan komen? Begrijp me goed niet om te dissen, maar ik hoor zoveel verschillende ‘feiten’ over energie uit biomassa, laatst stond in de nederlandstalige National Geographic weer: “verdubbeling van het bestaande landbouw areaal”.

    Misschien komt het door het brede palet van biomassa energiebronnen ende nog in ontwikkeling zijnde produktieprocessen dat er zoveel verschillende getallen worden genoemd, maar in mijn ogen kan het nog alle kanten op.

  4. 5

    Je hebt heel wat koolzaad nodig voor een litertje koolzaad olie. Ook voor waterstof is er heel wat energie nodig om het te maken. Hopelijk wordt de techniek daarvoor in de korte toekomst beter. Maar moet het hele verhaal niet worden omgedraaid? We gaan uit van het huidig energieverbruik en auto gebruik. Dat hebben we tientallen jaren toegestaan zodat bijna iedereen in nederland een auto voor de deur heeft en naar schatting een derde nog eens een tweede als boodschappenwagen. We staan iedere morgen in de file als we naar het werk moeten omdat de afstand wonen / werk steeds groter is geworden vanwege de ontstane mobiliteit.
    Als we nu eens beginnen met vette bonussen voor mensen die niet met de auto iedere dag naar hun werk gaan c.q. die geen auto hebben?

  5. 7

    lmgikke: zwaar water omzetten naar waterstof. Ik was van plan om iets te gaan uitleggen over isotopen enzo, misschien nog iets over electrolyse, maar ik heb vandaag nog geen koffie op en daarom gaat dat niet door. Sorry.

  6. 8

    @Henk,
    In België is er een bonus, en verrek: hij werkt…
    Als je je autonummerplaat (bij ons is die persoons- en niet autogebonden) inlevert, krijg je een gratis openbaar vervoerspas, voor jou en je gezin.
    30.000 Gezinnen maakten hier gebruik van, en men legde 2 weken geleden omstandig uit dat slechts 800 gezinnen op die beslissing zijn terug gekomen. Maatregel is sinds een jaar van kracht.
    Voorwaar, een (mager maar 1ste) succes dus.

  7. 9

    zaterdagmorgen in Telegraaf/ANP-nieuws

    ‘Biodiesel accijnsvrij’

    DEN HAAG (ANP) – Biodiesel en andere milieuvriendelijker brandstoffen zijn volgend jaar accijnsvrij verkrijgbaar bij de tankstations. Het kabinet zal in 2006 geen belasting heffen op de biobrandstoffen, zo bevestigden ingewijden rond het kabinet in een reactie op berichtgeving hierover in De Telegraaf zaterdag.

    De maatregel wordt op prinsjesdag bij de presentatie van het Belastingplan 2006 officieel bekendgemaakt. Op voorstel van staatssecretaris Van Geel (Milieu) zal het kabinet 70 miljoen euro uittrekken om het gebruik van biobrandstoffen op deze manier te stimuleren.

    Biobrandstoffen zijn zonder accijnsverlaging wat duurder dan gewone diesel en benzine. Biodiesel bijvoorbeeld is diesel vermengd met een deel koolzaadolie. Door die toevoeging is de brandstof duurder. De (deels) natuurlijke brandstoffen zijn aantrekkelijk omdat een auto op biodiesel minder CO2 en roet uitstoot.

    Met het aanstaande belastingvoordeeltje beoogt het kabinet de Nederlandse autorijders en de sector vertrouwd te maken met biodiesel en ‘biobenzine’. Het gaat vooral om ,,oefenen” met de natuurlijke brandstoffen. De maatregel moet ook de ontwikkeling van de ,,tweede generatie biobrandstoffen” bevorderen.

    Het PvdA-Tweede-Kamerlid Samsom noemt het verminderen van accijns op de milieuvriendelijke brandstof een stap in de goede richting, maar pleit wel voor een permanente accijnsvermindering. Een maatregel die slechts een jaar duurt geeft aan bedrijven die investeren in de produktie van nieuwe brandstof onvoldoende zekerheid of ze in de toekomst hun geld kunnen terugverdienen. Zo komt het gebruik van alternatieve energie niet van de grond, vreest Samsom.

    De Europese Commissie maande Nederland en zeven andere lidstaten kort voorde zomer al vaart te maken met de biobrandstoffen. Het gebruik ervan in Nedeerland loopt ver achter op het schema, dat in Europees verband is afgesproken. In 2010 moet 5,75 procent van de brandstoffen biologisch zijn. Niet alleen omdat auto’s hierop schoner en zuiniger rijden, maar ook omdat biodiesel Europa minder afhankelijk maakt van de olieproducerende landen.

    Duitsland, Oostenrijk, Spanje, Italie, Polen, Belgie en Zweden stimuleren de natuurlijke diesels en benzines al via een lagere accijns.

  8. 11

    Boven het Telegraafbericht zal ongetwijfeld een schreeuwende kop van drie woorden hebben gestaan. Het ANP heeft de T-kopij gebruikt om er een verhaal van te maken.

  9. 12

    De bottleneck in de fotosynthese op aarde is het enzyme RuBisCO. Het is het traagste, inefficientste enzym wat je maar kan bedenken. Bladeren bestaan voor een groot deel uit RuBisCo (30% van het oplosbare eiwit). Dat moet ook wel, want de turnover rate is slechts 3 per seconde en de efficiency is minder dan 1%. Er is dus een keiharde limiet aan de maximale biomassa-opbrengst per hectare. Het record is nu 60 ton per hectare per jaar (Miscanthus giganteus, 2 oogsten per jaar, circa 18 GJ per ton). Voor de duidelijkheid, dit is geen oliegewas…

  10. 18

    Een liter diesel is circa 36 GJ. Als ik 120.000 km per jaar rij, heb ik 400 hectare Miscanthus giganteus nodig. Ik neem aan dat het biomass to liquids proces een efficiency heeft van 50%. Mijn dieseltje rijd 1:20.

  11. 19

    Aangaande het pdf’je over Aquatische Biomassa uit de Waan v/d Dag: Hoogleraar Erick Vandamme van de vakgroep Biochemische en Microbiële technologie (Uni.Gent) staat vandaag in het Chemisch Weekblad.

  12. 20

    Een interessante draad is dit aan worden.
    @Carlos Over die 6 aardes. Ik probeer het een en ander te berekenen aan de bio-brandstof als alternatief voor fossiele brandstoffen. Ik vind het moeilijk om een behoorlijk aantal bronnen te vinden dat daadwerkelijk ingaat op dat ruimtebeslag. Daar zit uiteraard ook wat rek in.
    Een stimulans voor bio-brandstof is het willen gebruiken van braakliggende landbouwgronden voor olifantsgras en boomsoorten waaruit brandstof gewonnen kan worden. Dan is er natuurlijk geen probleem met ruimtebeslag. Verder levert de toevoeging van bio-spul aan diesel onder bepaalde voorwaarde minder vuile uitlaat op. Maar dat heeft net zo min iets te maken met een alternatief voor opraken fossiele brandstoffen. (net zo min als waterstof gebruiken). Wanneer je daar naar wilt kijken moet je naar het noodzakelijke oppervlakte kijken op een manier zoals phonkee doet.
    Misschien weet hij nog goede links??
    Het duidelijkste wat ik er tot nu toe over gevonden heb is van een britse pro-bio-brandstof club BABFO (http://www.biodiesel.co.uk/press_release/royal_commission_on_environmenta.htm)
    Zij komen (ook al) met het verhaal dat een half miljoen ha zonder gevaar voor landbouw voor voedsel ingezet zou kunnen worden en dan ca 2 miljoen ton (voor wegtransport bruikbare) brandstof zou kunnen opleveren). Die 2 miljoen is echter slechts ongeveer 5 van alle transport-brandstof en zo’n 2% van alle verbruikte brandstof. Totaal bruikbaar land in GB is slechts ongeveer 6 miljoen ha. Alles voor de biobrandstof gebruiken zou betekenen dat nog niet eens voldoende geproduceerd zou worden voor het wegtransport.
    Nu is GB wel dichtbevolkt en kunnen de opbrengsten mogelijk nog wel omhoog maar wel duidelijk is dat het ruimtebeslag het grote knelpunt is.

  13. 21

    Zeker interessant,

    Als je uitgaat van een dagelijkse olieverbruik van 13 miljard liter (82 miljoen vaten), dan kijkt naar wat de verschillende gewassen opleveren aan olie:

    (http://journeytoforever.org/biodiesel_yield.html),

    voor het gemak even koolzaad nemen (1000 liter per hectare),de totale hoeveelheid bebouwbaar landbouwgebied hiermee volzetten 1.44 miljard hectare:

    (http://www.cnie.org/pop/conserving/landuse2.htm#Figure%204:)

    Levert dat (bij 1 oogst op jaarbasis) net geen 4 miljard liter olie per dag op.

    Doe ik hier iets fout of kom ik 9 miljard liter te kort (per dag).

  14. 23

    Het aller allerbelangrijkste is men in het artikel ( en natuurlijk weer in al de voorgaande reacties) vergeten !!!

    In principe ( en ven voor het gemak) kun je stellen dat alles wat je verbrandt slecht is voor de directe omgeving en het milieu.
    Of het nu Biodiesel of gewone diesel is, je kunt maar beter een eindje van de knalpijp wegblijven.
    Echter ! Wat is nu het werkelike voordeel van Biodiesel ? Biodiesel is Kortcyclisch. Neen, heeft niets te maken met fietsen.
    Als gewone diesel wordt verbrandt komt er in ene keer een hoop zonne-energie vrij. Energie dat allang niet meer in de energiebalans van de aarde voorkwam. Immers diesel (enandere olieproducten) is miljoenen jaren gelden gevormd, mede dankzij de zon. ( bacterieen,enz,..)
    Biodiesel groeit vandaag de dag, wordt omgezet in CO2 en wordt weer opgenomen dooreen nieuwe aanplant van maïs, koolzaad, zonnebloem, etc… Netto bijdrage aan de milieu vervuiling (co2 en thermische invloed) is gedurende een cyclus NUL !
    En dat was em !

    En stop nu eens met Waterstof als nieuwe energiebron aan te duiden. Dat is zo ontzettend oerstom.
    H2- is geen BRON, slechts een energie DRAGER. Zeg maar een accuutje) H2 –economie kan enkel slagen middels kernenergie en een enorme investering in infrastructuur nodig.
    Dus stop dat gelul over H2. En weg met kernenergie.

    Leve de kortcyclische brandstoffen, zonne-energie en zuinigheid !

    .

  15. 24

    @5 We hebben t zelfde idee, en we zijn, naar blijkt uit het Belgie-verhaal, niet de enigen. Welke partij gaat zich hiermee profileren tijdens de komende verkiezingscampagnes? Of wordt het wellicht Europese regelgeving?

  16. 25

    @fritzie: Energie dat allang niet meer in de energiebalans van de aarde voorkwam. Welke balans? De aarde is geen gesloten systeem. De aarde is niet in thermisch evenwicht. De aarde holt van het ene naar het andere metastabiele evenwicht. Die paar petajoules uit fossiele brandstoffen vallen in het niet bij de variaties in de energie input van de zon.

  17. 26

    Zelfs Bill O’Reilly van FoxNews lijkt met de hoge benzineprijzen nu te beseffen dat met name de VS te veel olie verbruikt. Zijn oplossing is wat je van een Christelijke neo-con mag verwachten: voortaan maar geen benzine meer kopen op zondag, de rustdag:

    This country uses 25 percent of all the world’s oil as we hop around in gas-guzzling cars and generally waste energy all day long. We have to stop that. There’s no question in my mind that OPEC and the oil companies are gouging us simply because they can.

    So let’s buy less gas. In fact, let’s buy no gas on Sundays. The USA should have a gas-free Sundays campaign between now and Christmas. None of us should buy gas on our day of rest.

    Volkomen zinloos natuurlijk. Niet rijden op zondag zou nog wat uithalen. Maar niet tanken op zondag betekent simpelweg dat je op zaterdag je tank moet volgooien. Alleen voor mensen die meer dan een tank benzine per dag gebruiken zou dit zin hebben. Die mensen zijn zelfs in de VS schaars.

  18. 27

    Phonkee,
    “Die paar petajoules uit fossiele brandstoffen vallen in het niet bij de variaties ”
    Ïnderdaad petajoules stellen helemaal niets voor. Ook niet ten aanzien van de wereldproductie van olie.

  19. 30

    Leuk dat sargasso dit oppikt. Weblogs werden laatst nog in een krant niet serieus genomen als nieuwsmedia. Kranten neem ik (al langer) niet zo serieus meer.

    wat ik me afvraag: wat voor types reageren hier eigenlijk, met dat gedoe over exa en petajoules, biomass to liquids verhoudingen etc.?

  20. 31

    @St. Maarten: Ik ben een arrogante beta met +2 sigma IQ en een Dikke Tieten-fixatie. In dienst van de petrochemische industrie bagataliseer ik de antropogene oorzaken van klimaatsverandering op geselecteerde weblogs. Met de hulp van mijn immense leger van genetisch gemodificeerde sabeltandchimpansees zal ik in 2023 de macht grijpen in Europa en mijn eigen dynastie stichten. Verder houd ik van Frans Bauer en films over seriemoordenaars.

  21. 35

    @heidekonijn: Ja, maar… De energiedichtheid van een amminex brandstoftank is in het gunstigste geval nog steeds een ordegrootte lager dan die van een dieseltank. Wie wil er nou elke dag tanken?

  22. 37

    @heidekonijn: Geholpen door de wetten van de thermodynamica ben ik in staat om appels en peren op verantwoorde wijze met elkaar te vergelijken. Noem het een gave. Voorbeelden:
    * Het optimale verbruik (joule per meter) van een diesel, benzine of waterstof-auto is bij benadering gelijk. Het is irrelevant of het een IC, hybride of brandstofcel aangedreven auto is.
    * De energiedichtheid van tank waterstof (joule per m3) is veel lager dan die van vloeibare koolwaterstoffen, zelfs in een amminex of metaalhydride tank.
    En voila, mijn conclusie @35.

  23. 38

    Wat wetten betreft -ook die van de thermodynamica- moet ik me gewonnen geven, daar ken ik namelijk geen fluit van. Synoptisch lezen lukt me echter best, en me lijkt dat laatstgenoemd artikel je bewering tegenspreekt.
    Gezien ik de gemiddelde nederlandse blogbezoeker hoger inschat dan de gemiddelde amerikaanse journalist echter, heb ik er geen probleem mee je het voordeel van de twijfel te geven. Er zal dus nog wat research moeten gebeuren ivm motorefficientie (variabele verbrandingsruimten, stochiometrische injecties, zelfontsteking of onsteking via laser, isolatie en electronisch geregelde brandstof en zuurstoftoevoer) en voertuigontwerp (koolstof, alu, aerodynamica) maar ik blijf ervan overtuigd dat als de economie dit eist, de doorbraak voor non-olie energie er snel zal zijn.

  24. 39

    @heidekonijn: Als je iets zou moeten onthouden van deze discussie dan is het dit: Thermodynamische beperkingen winnen het altijd van politieke en ideologische wenselijkheden.

  25. 40

    Ik heb net alles gelezen en ik ben blij dat er eindelijk iemand als phonkee deel neemt aan discussies omtrent alternatieven voor wegtransport/vervoer met alternatieve brandstoffen.
    Eindelijk eens iemand die ‘to the point’ is en die weet waarover hij spreekt. Ik ben zelf een dummy op vlak van
    chemie en scheikunde maar ik dank dat ik er nuchtere kijk heb op dit onderwerp. Ik ben blij dat er toch nob iemand z’n ‘appels en peren’ kent.
    Een zinvolle discussie over dit onderwerp bestaat volgens mij maar uit drie punten:
    1. Een alternatieve brandstof moet bij aanmaak en verbruik milieuvriendelijker (voor ons leefmilieu en niet voor het thermisch evenwicht van de aarde in het algemeen) zijn dan minerale brandstoffen. Liefst niet 5% op vlak van schadelijke uitstoot maar heel wat meer want dat is toch één van de bedoelingen van alternatieve brandstof voor wagens en aanmaak van elektriciteit.
    2.De vraag is ook hoe veel deze alternatieven eerste op korte en daarna op lange termijn gaan kosten. Ik kan me best voorstellen dat als er een alternatief op de markt komt die zeer milieuvriendelijk is maar wel qua verbruikskosten (om nog niet te spreken van andere extra kosten zoals bvb ombouw dieselauto om om ppo te rijden) veel duurder is dan lpg, diesel of benzine, dat de gemiddelde consument zal kiezen voor het laatste. M.a.w. er hangt ook veel af van prijsverschillen.
    3. Er zijn bij de alternatieven allerlei beperkingen waar onvermijdelijk rekening moet mee gehouden worden. Enkele voorbeelden:
    -De energiedichtheid kan er voor zorgen dat men dagelijks moet ‘tanken’ (zoals phonee bij die waterstof tank al vermelde). Is dit haalbaar? Methodes om thuis te ‘tanken’? Methodes om vlug te ‘tanken’ (dus geen batterijen 4uur opladen)?
    -Er kan, gezien de verbouwbare oppervlakte landbouwgrond ppo aan te maken (en dus ook biodiesel), vanuit gegaan worden als het brandstofverbruik in de wereld niet enorm veel zakt, dat de wereld onmogelijk volledig op plantaardige olie kan overschakelen. Men kan
    bvb gewone diesel met iets planaardigs mengen maar dan schieten we op maximale productiecapciteit van biologische olie nog serieus tekort.
    -Toch nog even opmerken dat waterstof op zich ook milieuvriendelijk moet aangemaakt worden (dus groene stroom). Dit is dus NIET met kerncentrales, dieselcentrales (niet tenzij ze op zich met biobrandstof werken), aardgascentrales enz…
    Kernfusie op grote schaal én rendabel is nog verre toekomstmuziek (minimum 50 jaar!) en bovendien heeft men hierbij ook een hoeveeheid radioactief restmateriaal bij de methode dat men nu aan het uitwerken is (ook juist?). Dus het alternatief waterstof hangt dus volledig af van het vraag als er voldoende ‘groene’ stroom kan aangemaakt worden.
    De brandstofcel werkt met ethanol (juist?) maar ik weet niet als dit dan kan met bio-ethanol, of bestaat er geen bio-ethalnol?