Justitie mengt zich in bibliotheekproject (deel 2)

Hirsch Ballin

De KB mag van Hirsch Ballin nazikranten uit de Tweede Wereldoorlog laten zien op het internet. Dat schrijft hij in antwoord op vragen van kamerleden Van der Ham en Hennis-Plasschaert. Het openbaar maken van mogelijk haatdragend materiaal is niet strafbaar, zegt de minister, als het met de nodige zorgvuldigheid gebeurt in het kader van puur zakelijke berichtgeving. “De uitzonderingsgrond voor zakelijke berichtgeving is door de wetgever ingevoegd om voorlichting over dergelijke teksten mogelijk te maken en buiten de strafbaarstelling te houden.”

Daarmee is de kous echter niet af. Justitie gaat met de KB praten over ‘technische voorzieningen’ die misbruik van discriminerende teksten moeten voorkomen en ongebreidelde digitale verspreiding tegengaan. “Daarbij gaat het onder andere om een voorafgaande waarschuwing aan online gebruikers over de aard van de teksten en het mogelijk strafbare karakter van verdere verspreiding daarvan en, voor zover technisch realiseerbaar, om het aanbrengen van een voorziening om het downloaden van teksten te belemmeren.”

Wat betekent dit allemaal? Een downloadverbod van geselecteerde teksten nog voordat strafbaar misbruik geconstateerd kan worden? Voorlichting moest toch mogelijk zijn? Krijgt de leraar geschiedenis straks dan toch niet de mogelijkheid om met zijn leerlingen lessen uit het verleden te trekken?

Een waarschuwing lijkt me op zijn plaats. Het OM moet natuurlijk altijd de mogelijkheid houden om mensen te vervolgen die misbruik maken van deze informatie en de grens van het strafbare haatzaaien overschrijden. Maar het is wel erg gemakkelijk als elk gebruik, ook van eerzame leraren of historici, op voorhand wordt verhinderd. De haatzaaiers zul je er niet mee pakken.

Het is het bekende patroon dat de aanpak van criminaliteit op het internet door het OM karakteriseert (vgl. kinderporno, downloaden van auteursrechtelijk beschermd materiaal): het vrije verkeer en gebruik van informatie wordt geblokkeerd zonder dat de wetsovertreders daadwerkelijk worden aangepakt. Blokkeren van informatiestromen is een heilloze, en gevaarlijke weg.

  1. 1

    “voor zover technisch realiseerbaar, om het aanbrengen van een voorziening om het downloaden van teksten te belemmeren.”

    Te dom voor woorden. Iemand die het persé wil hebben en er de tijd voor neemt, kan desnoods met printscreens toch alles wel binnentrekken. De enige die je met belemmeringen hebt zijn degenen die minder tijd kunnen/willen investeren.

  2. 2

    Volkomen onbegrip van internet. Op het moment dat je het op je scherm ziet, HEB je het al gedownload. Het staat al op je harde schijf.

    Niet downloaden betekent niet op het web.

  3. 3

    Blokkeren van informatiestromen is een heilloze, en gevaarlijke weg.

    In dit geval wel. Vooral heilloos. In het algemeen vind ik van niet. Het hangt er vanaf waar het om gaat. Historische nazikranten blokkeren: waanzin, illegale goksites die niet op een andere manier door de Nederlandse politie aan te pakken zijn blokkeren: logisch.

  4. 4

    @3: Als de sites illegaal zijn, zijn ze ook op een andere manier aan te pakken en als ze niet illegaal zijn, is er geen reden te blokkeren.

  5. 5

    @3 Martijn, ik noem het gevaarlijk omdat het blokkeren een verleidelijke, gemakkelijke weg is voor politie en Justitie en iedereen die iets illegaals op internet aantreft. De kans op misbruik is aanwezig. Het is de vraag of altijd goed vast te stellen is of er sprake is van overtreding van de wet. En in elk geval wordt de overtreder door het blokkeren van de informatie niet gepakt. De internetgebruiker wordt daarentegen wél gepakt.

  6. 6

    @4: Dat is juist het probleem: dat is vaak niet zo. Als het illegale casino op de Kaaiman Eiland of de Seychellen zit, dan is er nauwelijks iets tegen te doen.

    @5: De kans op misbruik is bij elke wet in het strafrecht aanwezig. Kwestie van goede waarborgen en controle inbouwen. Of een wet is overtreden is vaak lastig vast te stellen, maar daarvoor hebben we rechters. Dat de internetgebruiker wordt gepakt is in het geval van illegaal gokken een deel van de bedoeling. Dat onderzoekers oude nazikranten niet mogen downloaden is dan m.i. weer onzin en ik zou graag zien dat de KB het project doorzet in een zo gebruiksvriendelijk mogelijk vorm, eventueel toch een rechtszaak aan toe.

  7. 7

    Als het illegale casino op de Kaaiman Eiland of de Seychellen zit, dan is er nauwelijks iets tegen te doen

    Omdat het daar legaal is. Ik heb jaren geleden van een rechercheur gehoord, dat gokken het grootste verslavingsprobleem in NL is, maar ik vind de strijd daartegen uiterst vreemd. Aan de ene kant wordt het gokken op alle mogelijke manieren aangemoedigd (staatsloterij, krassen, beleggen, enz), terwijl andere initiatieven illegaal genoemd worden.

    Die ouwe nazikranten moeten trouwens gewoon openbaar worden. Probleempje: als we uitspraken van tegenwoordig vergelijken met de inhoud van die kranten, wordt er meteen godwin geroepen.