Japans zomervocabulair

?? – ‘setsuden’. Wat te doen wanneer er plotseling 47,7 gigawatt aan elektriciteitscapaciteit van het net zijn? Ofwel wanneer 54 kernreactoren die anders een kwart van het land van stroom voorzien, de werkloosheid zijn ingestuurd? Antwoord: dan moet je minder stroom gaan gebruiken.

Inderdaad ‘setsuden’ is het buzz-woord in Japan en betekent ‘stroom sparen’.

Vorig jaar draaiden we proef, de eerste zomer na de kernramp, want toen waren slechts 12 kernreactoren van het net, en alleen Oost-Japan was betroffen (en verbruikte vervolgens 10 procent minder stroom). Dit jaar wordt het echt spannend, want heel Japan doet mee aan het real life experiment.

Blijft het leven even leuk en rijk zonder kerncentrales? Wordt de zomer heet, dan dreigt er, afhankelijk van de regio, een tekort van 5 tot 15 procent. Dan is plotseling het stopcontact leeg. Dan staan treinen, machines en computers stil, dan zijn koffieapparaten, ijskasten en mobieltjes nutteloos. Deze black-outs kunnen tussen 2 juli en 7 september voorkomen – de heetste zomerperiode, beweert de elektriciteitsindustrie.

Er zijn echter ook hooggeleerde stemmen die beweren dat het allemaal onzin is. Japan had zo’n enorme overcapaciteit, en heeft uitwijkmogelijkheden. Dus helemaal zwart wordt het niet. Desalniettemin doen we toch allemaal (meer dan 90% van de bevolking) voor alle zekerheid meer of minder setsuden. Hoe, dat illustreer ik aan een reeks nieuwe woorden.

Dat doen we met Coolbiz: In 2007 had het ministerie van milieu tot de informele look op de werkplek tijdens de zomerhitte opgeroepen. Airconditioners op 28 graden (dus niet 20) zetten, daarvoor mag je zonder jasje en stropdas rondlopen. Toen ging het om minder CO2 -uitstoot. Nu gaat het om stroomstops vermijden. Wanneer het echt heet wordt (36+ bij 80% vocht) gaat de Super-coolbiz in: Dan mag je in gepaste vrijetijdskleding naar kantoor komen. Korte broeken en mouwloze bovenlijfjes blijven taboe. Waarom in je ééntje in je eigen kamer? Minister Hosono – jong, dynamisch, fotogeen en verantwoordelijk voor kerncentrales en milieu – roept in zijn blog op om toch wat meer gezellig met elkaar in één ruimte door te brengen. Cool-sharing in het café, de sportclub of huiskamer. Dan hoeven minder airconditioners te ronken. Itochu, een grote handelsonderneming, heeft een Cool Down Room in zijn kelder ingericht. Want de ervaring van vorig jaar heeft geleerd dat 28 graden soms toch echt te veel is. In de Cool Down Room kunnen medewerkers bij een windje van 15 graden op adem komen.

Bedrijven doen verder mee aan de Peak Shift. Ze verleggen werktijden naar voren, voeren siësta in. Ook ik zet de timers van was- en vaatmachines zo dat ze ’s nachts draaien. Mijn laptop, mobiel en camera laden ook ’s nachts op. Ik word daarvoor beloond met goedkope dalurenstroom, en ik vermijd de piekuren (13-16 uur) die tegenwoordig dubbel zo duur zijn dan normaal. Ben je grootverbruiker dan kan je je niet verbruikte (maar wel gereserveerde stroom) terugverkopen aan de producent. Kansai Electric Power Company (die in en rond Osaka stroom levert) heeft een spotmarkt voor Negawatt ingericht. De veiling vindt vrijdags plaats voor de week erop. N.B. In de Kansai-regio dreigt het grootste tekort.

Nu zijn we in Japan wel goed, maar niet helemaal gek. Kom niet aan mijn koffie. Ik draag mijn steentje aan de setsuden bij door mijn (toeval!) Philips-apparaat te vervangen door een klassiek Italiaanse espressopotje. Niet afzien dus, maar overschakelen. Dat gebeurt op grote schaal.

?? – ‘Datsuden’ – elektriciteitsleverancier afschaffen. Honderden bedrijven en instellingen bouwen hun eigen stroomgeneratoren die op gas lopen, en ook nog eens hitte produceren. De installateurs kunnen het werk niet aan. Van consument worden ze producent. Van Disneyland tot de stad Tokyo, ze stappen allemaal over op gas. Tegen de tijd dat de kerncentrales weer aan het net gaan – want dat gaat mijns inziens gebeuren – is een deel van de conventionele elektriciteitsvraag verdwenen door setsuden, en vervangen door datsuden. En dan heb ik het nog niet eens gehad over de bloei in de bouw van kleine watercentrales, grote zonne-centrales en windturbines. Dat maakt alles bij elkaar nog geen 47,7 gigawatt, maar dat was sowieso veel te veel.

Meer propagandamateriaal.