In The Ghettoooo

In the GhettoooOver tientallen jaren zullen ze erover praten, als ware het een vreemd sociologisch experiment: de anonimiteit op internet. Bij weblogs, in online kranten, in forums en chatboxen kun je woorden laten vloeien zonder dat iemand weet wie je bent. Een beetje techneut blijft zelfs de opsporingsinstanties mijlenver voor. Iedere psycholoog kan je uitleggen wat het gevolg is: alle reacties worden uitvergroot omdat je nu eenmaal het gezicht van de ander niet ziet en je de blikken van de anderen niet op je gericht voelt. Hoewel ik al jaren probeer te strijden voor de vrijheid van meningsuiting (onder andere via de Nederlandse Vereniging van Journalisten die trouwens haar eigen onderzoek instelt naar de dood van de Nijmeegse journalist/activist) is het me ook al enige tijd duidelijk: de mens kan volstrekte anonimiteit niet aan.

Weliswaar zal de overgrote meerderheid zich gedragen omdat ze nu eenmaal een ‘fatsoenlijke opvoeding’ hebben genoten, maar ook bedreigingen nemen toe, quasi-populair kwetsend geleuter over serieuze onderwerpen en stalking zijn meer ‘in’ dan ooit en ook terroristen gebruiken het net om afspraken te maken en aanslagen op te eisen.

Vanuit het oogpunt van een overheid die grip wil houden op een samenleving kan zoiets natuurlijk nooit blijven voortduren. Zo’n anarchistisch zwart gat in het centrum van je macht is simpelweg te bedreigend en het zal niet lang meer duren of zeuren daarover wordt niet langer meer een privilege van het politieke rechts. Voorspelling: over een aantal jaar zullen de eerste ontwerpen, waarschijnlijk vanuit Brussel, voor een internetpaspoort of nummerbord je tegemoet komen. Hoe gaat zoiets eruit zien? Een kleine overpeizing.

Wat doe je met toeristen? Hoe laat je mensen het Nederlandse net op, die niet van hier zijn? Het zijn al van die simpele vragen die laten zien hoe ingewikkeld de vraag van registratie is. Het internet afsluiten voor hen die niet bij de paspoortcommissie zijn ingeschreven is een lomp en ondoenlijk voorstel. En een strikte identiteitskoppeling evenmin; waarschijnlijk zal men snel beseffen dat het saai en onnodig is als in een chatbox iedereen alleen maar ingelogd kan zijn met “Erik van Heeswijk”. Het is niet nodig dat gebruikers van je site weten wie je bent, als de overheid dat maar weet. Dus komt er zoiets als een pincode waaraan via een van overheidswege gecontroleerde database een naam en adres is gekoppeld. Je logt in op internet en daarna ben je verantwoordelijk voor je eigen daden. Fatsoenlijke en drukke sites zullen worden gedwongen om alleen interactie van gebruikers toe te laten die door de paspoortcontrole zijn gegaan, en die zullen daar weinig moeite mee hebben. Het scheelt een pedocheck, een eikelcontrole en stalkonderzoekjes en ze zullen die geloofwaardigheid niet willen inleveren. Bovendien, blokkeren in noodgevallen gaat wel zo handig.

Het meest fascinerende is dat er altijd sites zijn die aan die procedure niet mee willen doen, en zich als vrijzone willen profileren. Met een beroep op de bestaande wetgeving zal dat waarschijnlijk wel lukken. Het invoeren van paspoorten zal dus onherroepelijk leiden tot de internetghetto’s. Want op het moment dat je de donkere kant van het net opzoekt weet je dat je leven wat minder veilig is. Daar zullen zich de eikels, de fraudeurs en de pedo’s en de internetrechercheurs zich verzamelen, daar staan de digitale straatlantaarns uit. Internetten op eigen risico. In deze getto’s vindt uiteraard ook een uitwisseling van pincodes en identiteiten plaats, want er is geen wet zo stringent of de natuur vindt er wel iets op (vrij naar Jurassic Parc).

Alleen interactie op mainstreamsites als je bent ingelogd, zo ongeveer zal een opgelegd internetpaspoort eruit komen te zien. Is het een verbetering ten opzichte van de situatie van vandaag? Ja en nee. Er zijn duidelijke aanwijzingen dat de privacy van burgers wederom wat schade leidt onder de opsporingszin van de overheid, precies zoals bij een volledige DNA-databank. Aan de andere kant is het goed dat goedwillende mensen ten opzichte van de excessen van internet (lees cyberstalking, bedreigen enz…) niet meer zo machteloos staan als nu. Is het onoverkomelijk? Waarschijnlijk wel. Mensen van alle politieke gezindten kunnen er nu maar vast over nadenken want als de steen eenmaal rolt kan het hard gaan. Het is al een godswonder dat een belangrijk medium dat inherent anarchistisch is zo lang door regeringen en machtige instellingen getolereerd werd. En ik ben geen cynicus, maar dat is niet voor altijd.

  1. 1

    Nu voor de hoogste bieder,

    1 pincode voor het internet te huur. Ik verhuis binnenkort naar China, dus wie wil hem hebben?

    Bieden vanaf 100 euro.

  2. 2

    Een ”telefoonboek” van ipadressen heet zoiets. Dat is een van de voorstellen die de afgelopen zomer door de AIVD zijn geprobeerd door te voeren. Maar je stelt dus dat als ik niet wil dat de overheid volgt welke postings ik doe op internet, ik dan automatisch tot de “donkere kant” van de maatschappij behoor. Dat mijn leven automatisch gevaar loopt aangezien ik me in de anonieme kringen begeef? En dat ik het maar gewoon moet vinden dat “de overheid” door middel van een simpele zoekopdracht mijn hele gangen kan volgen?

    Deze lijn doortrekkend zou dit betekenen dat brievenbussen moeten verdwijnen en dat alleen nog aangetekende brieven (met vastlegging van de afzender) gestuurd kunnen worden. Een kleine stap verder is het installeren van microfoons in huizen. Misschien is dit wat gechargeerd, maar ik vind de rechtvaardiging van het scenario dat je schetst niet “wat schade aan de privacy”. Het is een oproep naar een het ultieme doemscenario, de BigBrother-maatschappij zoals Orwell deze beschrijft.

    Niet alleen het ophangen van kritische posters over regeringsbeleid wordt dan bestraft met invallen van politie zonder verdere onafhankelijke toetsing (die toetsing vind plaats aan wetten die door de regering worden opgesteld, dus in hoeverre kan je van onafhankelijk spreken??), maar zelfs het praten over het ophangen van posters. Zelfs het vormen van een mening of deze posters wel opgehangen mogen worden kan al aanleiding zijn om de betreffende zoekopdracht uit te voeren.

    Misschien ben ik al teveel vervallen in het internet-wereldje en kan ik het achterliggende doel van postings op weblogs niet meer goed lezen, maar ik zie geen kritische en geen cynische toon in deze column en ga er dus van uit dat je deze oproep serieus meent… Erg gevaarlijk… Welkom trouwens:-)

  3. 3

    “(onder andere via de Nederlandse Vereniging van Journalisten die trouwens haar eigen onderzoek instelt naar de dood van de Nijmeegse journalist/activist)”

    (Doet erg LPF-esque aan, zo’n onderzoek. Laat het over aan de recherche zou ik zeggen.)

    Verder een prima stuk, waar ik echter weinig mee kan omdat het op een mogelijk (doem)scenario gebasseerd is. Ok, ik wil er over kwijt dat ik denk dat het zo’n vaart niet zal lopen.

  4. 4

    Zucht… Mijn huidige Internet identiteit is, behalve met politieverordening (of via vrienden/kennissen), niet te koppelen aan mijn ware identiteit.

    De reden? Ik heb ook nog een gewone baan en een (toekomstige) baas hoeft niet mijn politieke voorkeuren en opinies betreffende actuele issues in één seconde op te kunnen zoeken.

    Maar verder vind ik het ook een principiële kwestie. Ik ben gesteld op mijn privacy.

  5. 5

    Altijd leuk als je als gevaarlijk wordt aangemerkt. Dank je bvdbos.

    “Maar je stelt dus dat als ik niet wil dat de overheid volgt welke postings ik doe op internet, ik dan automatisch tot de “donkere kant” van de maatschappij behoor.”

    Dat zeg ik niet helemaal en liever niet. Ik zou er zer voor zijn om die gegevens alleen beschikbaar van OM en verdediging te stellen als iemand verdacht wordt van een strafbaar feit. Dus ad hoc en niet preventief ‘volgen’.

    “Een kleine stap verder is het installeren van microfoons in huizen.”

    De vergelijking loopt wat mij betreft in zoverre mank dat internet PUBLIEK domein is en je huis niet. Een bedreiging aan het adres van Wilders mompelen onder de afwas zal niet zoveel effect hebben. Daarnaast is ‘in huis je vriendin stalken zonder de pc of telefoon te pakken’ ook geen nuttig concept. Internet is een (semi-)openbaar medium en communicatiemiddel, geen besloten feestje.

    “Het is een oproep naar een het ultieme doemscenario, de BigBrother-maatschappij zoals Orwell deze beschrijft.”

    Dat is nu interessant: is dat nu werkelijk zo, of is dat de kramp waarin we altijd schieten als het om onze privacy gaat? Sargassoers, ik ben benieuwd.

  6. 6

    oei,

    Nu is internet opeens een PUBLIEK domein. Daar zal de eigenaar van de Sargasso server erg blij mee zijn. Zijn serverpark, gehuurde lijnen, serverruimte en dergelijke zijn blijkbaar helemaal niet van hem.
    Ook erg jammer voor al die internet aanbieders. Miljoenen geinvesteerd om kabelmaatschappijen te kopen, telefooncentrales aan te passen en dergelijke en nu is dat alles niet van hun meer….

    Laten we wel wezen. Internet is een PRIVAAT domein. Als Sargasso deze comment verwijdert is dat geen inbreuk op mijn recht van vrije meningsuiting maar een normale privaatrechtelijke handeling waar men toe over kan gaan.

    Dat de staat enkele wetten wil aannemen om wat meer controle te krijgen op de schaduwzijden van het internet, betekent dat nog niet dat ze het kunnen claimen.

  7. 7

    “Zo’n anarchistisch zwart gat in het centrum van je macht is simpelweg te bedreigend en het zal niet lang meer duren of zeuren daarover wordt niet langer meer een privilege van het politieke rechts.”

    Zo’n opmerking toont weer eens aan hoe zeer de terminologie van links en rechts is geërodeerd. Eigenlijk is het meer een typisch oorspronkelijk links concept. Maar dat weet tegenwoordig niemand meer. Zelfs de politieke partijen zijn op dit punt de weg kwijt.

  8. 9

    U zit nogal dicht tegen dat onderzoek van de NVJ aan, begrijp ik. Kunt u mij vertellen, vordert het al? Hoeveel mensen werken er aan de zaak? Kan de Journalist deze week wel uitkomen nu er zoveel mensen op de bondsburelen onderzoek doen naar deze zaak?

    Of is daar in het belang van het onderzoek niets over te zeggen?

  9. 10

    Ach ik ben erg gelukkig met deze relatieve anonimiteit. Zonder was ik vermoedelijk niets meer geweest als een denker waar je nooit een woord van zou horen.

  10. 11

    In heel correcte bewoordingen wordt aan Nederland het nieuwste internetmodel “China” aangeboden. Met twee woorden spreken krijgt een nieuwe betekenis.

    Ik pik’em niet op, u mag hem houden.

  11. 12

    @spuyt 12, over die baas, dat herken ik wel. Als grapje zei ik ooit tegen m’n direkteur dat ik het CDA steunde, kon niet anders, enige fatsoenlijke partij. Ik heb daar enorm veel voordeel van gehad, want hij geloofde het per ongeluk.

  12. 13

    @ Caprio November 16th, 2005 20:54

    “Het rechts-burgerlijke/Fortuyn-fascistische gevoel in mij zegt: wat heb je te verbergen dan?
    Mijn links-anarchistische gevoel zegt: eh, en toch wil ik het niet.”

    Zie mijn eerdere comment.

  13. 15

    Aan de andere kant is het goed dat goedwillende mensen ten opzichte van de excessen van internet (lees cyberstalking, bedreigen enz…) niet meer zo machteloos staan als nu.

    EVH, welkom. Maar u geeft zelf al aan dat een boef zich altijd elektronisch kan vermommen. De oude wijze van stalken en bedreigen (anonieme brieven) blijft uitermate effectief, ook al zijn we internet-goedgekeurd. De enz. kan op heel veel slaan, maar dat mag ik wel wegstrepen tegen de blijvende anonimiteit van toekomstige kwaadwillenden.

    Wat mij hogelijk verbaast is dat u op voorhand al min of meer accoord gaat (onontkoombare annexatie van internet) en toch volhoudt geen cynicus te zijn.

  14. 16

    EVH, welkom!

    Prettig doemscénario heb je geschetst. Persoonlijk zie ik het zo’n vaart niet lopen omdat het tevens vergt dat álle landen van de wereld hierin samenwerken. En dat zou voor het eerst zijn in de wereldgeschiedenis, en alleen al dáárom misschien wel juist een toe te juichen iets.

    Daarop voortbordurend is er één uitzonderingsscénario denkbaar waarin er géén verregaande samenwerking van al die landen wordt gevergd: het veel en veel spectaculairdere, en zelfs minder ondenkbare, doemscénario waarin de USA -die zoals algemeen bekend ‘de macht over het internet’ voor zichzelf hebben gehouden- zo’n soort paspoort gaat eisen van iedereen die toegang wil tot het net. Sjemig, weer iets om (vooral niet) over na te denken…

  15. 17

    @The Rule. Aardig bedacht, maar de VS is slimmer. Die weet dat het electronisch rouleren van opinies, feiten, filmpjes, muziek, programma’s en meningen geen wezenlijke schade teweeg brengt aan staten. Daarom moesten we ook zo lang wachten op de vrijgave van geo-info, een groot taboe in de jaren 70-80-90.

    De rest van benadeelden, dat zijn bedrijven, stichtingen, mensen, maar die moeten dat maar onderling regelen en zeker niet via een fraudegevoeldige toegangspoort waardoor de VS medeverantwoordelijk gehouden kunnen worden.

    Nee, dat gaat erg meevallen.

  16. 19

    #9 @M : Zelfs over of ik er in het kader van het onderzoek niks over mag zeggen, mag ik niks zeggen. In het kader van het onderzoek natuurlijk.
    (En of er op het hoofdbureau van politie in Nijmegen met geuich gerageert is, zoals op je weblog staat, die constatering zal daarin uiteraard meewegen…)

    #rest
    Het grappige is dat iedereen mijn verhaal hier schetst als en doemscenario, terwijl ik zelf een genuanceerd verhaal heb willen vertellen. Allereerst krijgt hier iedereen een BigBrother gevoel, terwijl in mijn optiek statements nu al kunnen worden gelezen en verzameld, en de opsporing niet vreselijk veel lastiger loopt dan in mijn plan. In die zin is Big Brother uiteraard al lang watching. Verder is het uiteraard een beetje onzin dat in een door paspoorten gereguleerde omgeving bazen, vijanden of vrienden extra goed kunnen meelezen. Dat kan in zo’n systeem niet beter of slechter dan nu het geval is.

    Sites zijn in mijn beleving PRIVAAT domein (inderdaad inclusief servers enz…), terwijl de optelsom, Internet PUBLIEK domein is. Internet is van niemand en iedereen. Die paradox maakt veel de discussies ook zo lastig.

    Verder zullen de ghetto’s gaan bestaan: daar zullen uiteraard de écht interessante discussies plaatsvinden. Sargasso zou er voor kunnen kiezen interactie van iedereen toe te laten terwijl TMF waarschijnlijk voor de andere variant zal kiezen. Is dat nu werkelijk zo China?
    Of worden de interessante discussies op dit vlak altijd getorpedeerd door de ‘linkse’ ‘Nederlandse’ reflex om alles direct af te doen als ‘1984’?

    In mij optiek moeten we er nu al over nadenken want de Europese regelgeving die op ons af komt is nu al niet mals en daar zit een bepalde lijn in. Gewoon je hakken in het zand zetten heeft alleen maar tot efect dat je niet meepraat en de ‘vrijheid van meningsuiting’ gaat lijden in een door voorstaders ontworpen machine.

  17. 20

    Dat, EVH, is de bekende dwingende toon die Nederland (maar niet de PvdA) zo de keel uithangt. “Er zal iets moeten veranderen, praat mee, wie niet meepraat moet het zelf maar weten”.
    Gelukkig zijn de hakken in het zand soms best effectief. Softwarepatenten zijn van de baan. De EU “grondwet” ook.

  18. 21

    Technisch gezien is elke vorm van controle uitzichtloos en onmogelijk.

    Momenteel kunnen ze spammerts uit eigen land al niet pakken, dooreenvoudig omdat bij het ontwerp van het internet geen rekening is gehouden met identificatie.

    Anonieme proxy’s, gehackte servers of PC’s, het draadloze netwerkje van de buurman, een straalverbindingetje of lijntje over de grens, gecodeerde verbinding naar het buitenland of buiten de wet, het valt niet in te perken.
    Het is precies hetzelfde als de bewaarplicht: uitzichtloos, lek, en in verhouding afschuwelijk duur.

    De point is dit:
    OF je zet de camera bij de personen: Je gaat bij elke ISP, kabelaar, telecom-bedrijf (mobiel of vast), en elk stopcontact dat naar het internet loopt kijken wie er verbinding maakt.
    OF je zet bij elke webhost de camera neer, en kijkt wie wat post en opvraagt bij welke site.

    Het grote lek:
    Er zit een niemandsland tussen van honderden kilometers, en Piet kan van kleding, DNA en vingerafdruk wisselen voordat hij als Klaar de site binnenloopt.
    Controle is NIET MOGELIJK.

    Als ik meer wist over privacywetten e.d. zou ik een kant- en klaar proefschrift inleveren, maar geloof me: je kunt het internet niet reguleren. Nooit. En ZEKER niet gedeeltelijk.