Hulspas weet het | Een onwetenschappelijke mars

COLUMN - Het was een historische dag, afgelopen zaterdag, zo lees ik overal. Voor het eerst in de geschiedenis gingen wetenschappers (en vele sympathisanten) de straat op om te laten weten… ja wat, eigenlijk? Het motto van de Nederlandse mars (in Amsterdam en Maastricht) luidde ‘Geen wetenschap, geen bewijs, geen waarheid, geen democratie’. Geen idee wie dit heeft verzonnen. Een wetenschapper was het in elk geval niet.

Iedereen weet dat democratie niet draait om waarheid. Feiten leveren nu eenmaal geen morele oordelen. En iedereen weet (ever since Plato, en Pontius Pilatus) dat ‘de waarheid’ überhaupt niet bereikbaar is – of bestaat. En iedereen weet dat de wetenschap geen waarheid produceert, doch slechts hypothesen. En dat zij, als het gaat om complexe maatschappelijke verschijnselen, meestal niets interessants te melden heeft.

En ondertussen suggereert dat motto doodleuk dat democratie afhankelijk is van wat de wetenschap aan ‘waarheid’ produceert. Iedere zichzelf respecterende wetenschapper hoort te weten dat dat volstrekte kolder is, en dient bij het horen van dat motto zo snel mogelijk weg te rennen. Maar nee, ze kwamen juist bij elkaar. Heerlijk genietend van de illusie dat zij, wetenschappers, de nieuwe priesters zijn, leveranciers van ‘waarheid’, en dat ze het fundament vormen voor de democratie.

Hoe kon dat zogenaamd weldenkende deel van de natie dit nu doen? Wie heeft die kreet in godsnaam verzonnen?

De mars, lees ik ook, zou een actie zijn tegen populistische politici die lak hebben aan de wetenschap en de burger verleiden met alternative facts. Een actie kortom, tegen Donald Trump en zijn bezuinigingen op het onderzoek naar het broeikaseffect. Een dergelijk protest zou gerechtvaardigd zijn indien er op dit moment veel te weinig in dat onderzoek geïnvesteerd wordt, en indien door bezuinigingen belangrijke doorbraken uit kunnen blijven. Maar dat is hier in tweevoud niet het geval.

‘Broeikasonderzoek’ is Nederland, Europa en de VS een mantra geworden om geld los te krijgen. Overheden hebben enorme bedragen opzij gezet voor onderzoek naar de gevolgen van het broeikaseffect. Iedere onderzoeker weet dat er al vele jaren enorme hoeveelheden geld vloeit naar allerlei onderzoek (meteorologisch, archeologisch, geochemisch, antroplogisch, sociologisch, ga zo maar door) waarbij de bedenkers zo slim zijn geweest om toe te voegen dat de resultaten ons meer zullen leren over de gevolgen van het broeikaseffect. ‘Broeikaseffect’ is een toverwoord om geld binnen te slepen. En het is allemaal ongetwijfeld heel leuk onderzoek – maar we weten het inmiddels wel. Bezuinigen kan hier heus geen kwaad.

En de mentaliteit van Trump dan? Kan die dan geen kwaad? Nee, want het broeikaseffect is onder ons. Trump kan zeggen wat-ie wil, de aarde warmt gewoon op. Hij kan zeuren over een complot, of mijnwerkers voorliegen dat ze weer aan het werk zullen gaan – het maakt allemaal niets uit. De wereld weet allang hoe de wind waait en de komende eeuw blijft waaien. Trumps retoriek is volkomen onbelangrijk.

Sterker, zijn opkomst zou er wel eens voor kunnen zorgen dat de vóórstanders van maatregelen zich niet langer blind staren op de mooie doch grotendeels lege woorden van internationale klimaatconferenties à la Parijs, maar na gaan denken niet andere wegen dan de trage, fragiele, leugenachtige gouvernementele route. De blik moet wég van de politiek en de wetenschap, en richting het bedrijfsleven en lokale actiemiddelen. Want we weten allang genoeg. De wetenschap kan ons vast nog meer moois vertellen – maar het beeld is al duidelijk. Het wordt tijd voor gerichte actie. De wetenschap én de politiek hebben hun tijd gehad.

De Mars voor de Wetenschap was een beschamende vertoning. Juist wetenschappers zouden níét mee moeten huilen met de braaf-linkse angst voor de duivelse Trump, die in z’n eentje het milieu gaat verknallen, Mexicanen gaat deporteren en een Derde Wereldoorlog gaat starten. Juist wetenschappers zouden een koele analyse moeten kunnen geven. Ze zouden moeten toegeven dat bezuinigingen geen horribele schande zijn, maar wellicht juist nuttig. En ze moeten erop wijzen dat (wat hen betreft) de heer Trump een verwaarloosbare windbuil is. In plaats daarvan sluiten ze zich aan bij het heerlijk met z’n allen verontwaardigd doen.

Ik heb niks met Trump. Het zal de Washingtonse ambtenaren nog veel moeite kosten om deze man onder controle te houden. (Maar ach, dat is met Reagan ook gelukt, en Bannon is al afgeserveerd.) Maar ik zou uiteraard nooit meedoen aan zelfgenoegzaam protesteren omdat ‘de waarheid’ bedreigd zou worden.

Het gaf de deelnemers ongetwijfeld een goed gevoel. Maar ik vind het allemaal erg dom. Erg onwetenschappelijk.

  1. 1

    Hmmm, een hoop prikkelende stellingen. In elk geval ben ik het hier volstrekt niet mee eens:

    [Want we weten allang genoeg.]

    Dat is pertinent niet waar. OK, we weten genoeg over hoe het in elkaar zit, en we hebben genoeg bewijzen dat het broeikaseffect echt is en door menselijk handelen veroorzaakt wordt. Nog meer bewijzen daarvoor zal die keiharde ontkenners echt niet over de streep trekken.

    Maar we weten helemaal niets over hoe het allemaal economisch uit gaat pakken. Ikzelf heb hier al meermalen de stelling geponeerd dat effectief klimaatbeleid en economische groei elkaar uitsluiten, in elk geval voor de komende decennia. En juist op dit vlak is er zo goed als niets onderzocht. Ondertussen blijft de uitstoot van CO2 keihard de groei van het BNP volgen, ondanks jubelberichten die dat tegenspreken ten spijt. De vraag hoe klimaatbeleid en economie met elkaar te verenigen wordt niet serieus gesteld, er wordt alleen totaal ongefundeerd geroepen dat dat natuurlijk allemaal mogelijk is.

    De vraag of er een andere manier mogelijk is om de economie in te richten, zodat er minder groeidwang is, wordt evenmin gesteld, terwijl dat de kernvraag is waar alles om zou moeten draaien.

  2. 2

    Marcel, dat jij bezuinigingen op wetenschap nuttig vind betekent nog niet dat dat ook echt zo is. Verreweg de meeste wetenschappers die ik ken zijn het daar dan ook niet mee eens. Het is nogal storend dat je hier je meninkje neerzet alsof het een soort verborgen waarheid is.

    EDIT: Misschien moet je dit artikel uit TeenVogue eens lezen; het legt op zeer eenvoudige en begrijpelijke wijze uit waarom het verstandig is om je wel zorgen te maken.
    http://www.teenvogue.com/story/environmental-destruction-under-donald-trump

  3. 3

    Het motto van de Nederlandse mars (in Amsterdam en Maastricht) luidde ‘Geen wetenschap, geen bewijs, geen waarheid, geen democratie’

    Waar heb je dat vandaan? Ik heb het nieuws rond die mars wel een beetje gevolgd, maar dat “motto” had ik nog nergens gezien. Op de website van de Nederlandse mars kan ik het ook zo snel niet vinden. Bovenaan staat een ander motto: “Science, not silence”.

    En dit is ook een ordinaire stropop:

    Een actie kortom, tegen Donald Trump en zijn bezuinigingen op het onderzoek naar het broeikaseffect.

    De actie is helemaal niet gericht tegen bezuinigingen, maar tegen ontkenning van de wetenschap. En Trump is inderdaad de aanleiding en zijn ontkenning van klimaatwetenschap zal zeker een rol hebben gespeeld (de klimaatwetenschap is nu eenmaal een belangrijk doelwit van allerlei anti-wetenschapscampagnes), maar dat hij en/of veel van zijn partijgenoten met grote regelmaat nonsens verkopen over bijvoorbeeld effecten van vaccinaties, of over de evolutie, speelt ook een rol.

    Ik dacht trouwens ook dat iedereen die ooit de moeite heeft genomen zich een heel klein beetje in de materie te verdiepen ondertussen wel weet dat klimaatverandering iets heel anders is als het broeikaseffect.

    Ik kan me best voorstellen dat iemand twijfels heeft over het nut van die March for Science. Maar dit soort tendentieuze stukjes pleit in mijn ogen eerder voor dan tegen die mars.

  4. 4

    (Ook maar een mening) ik kan me wel vinden in de veronderstelling van Hulspas dat de argumenten voor de mars overdreven bang klinken. De blinde angst voor Trump, fake news en wat niet al.

    SJW populisme.

    Nu maar hopen dat het niet ten koste gaat van het aanzien van de realistische wetenschap.

  5. 5

    @2: Ach, die hele alinea (culminerend in de zin “‘Broeikaseffect’ is een toverwoord om geld binnen te slepen”, die zo door Simon Rozendaal verzonnen zou kunnen zijn) klinkt al als één grote onderbuikmening.

  6. 6

    In de VS is de wetenschap verwikkeld in een gevecht op leven en dood met de nieuwe regering. Bijvoorbeeld (alweer) het onderzoek naar klimaatverandering dreigt daar volledig de nek omgedraaid te gaan worden. Dáár komen die marsen vandaan.

    Hier hebben we ook genoeg om voor te vechten. Altijd is er wel een onbenul in de politiek die meent dat wetenschap alleen waardevol is als het geld opbrengt, dat bepaalde studies geen waarde hebben als het bedrijfsleven er niet direct mee gediend is.

    Hulspas had blijkbaar zin om eens een lekker tegendraads stukkie te schrijven. Dat mag, maar ik waardeer hem meer als hij gewoon de wetenschap van commentaar voorziet.

    En de schouders ophalen over Trump met een “ach het zal wel loslopen”-achtige redenering lijkt me gewoon gevaarlijk. Ook al is het misschien wel zo dat het gevaar van wetenschapsontkenning nog net iets kleiner is dan het gevaar dat het uit de hand gaat lopen in en om Noord-Korea.

    Risico = kans × impact.

  7. 7

    1) Wilders bestaat niet.
    2) Trump bestaat niet
    3) Zonder wetenschap, toezichthouders, cultuur (en verder alles wat zich moeilijk laat privatiseren) bestaat de democratie niet.
    4) Yanos Varoufakis, Willem Schinkel, Noam Chomsky … en Milton Friedman zijn er slechts voor hun studenten.

    /Kuch … en enig gerammel van botten(?) Betreffende aan 4) uiteraard.

  8. 8

    Een ding wordt erg duidelijk zo in de loop van de tijd nav de schrijfsels van Marcel Hulspas: Hulspas weet het niet, Hulspas is de weg kwijt.

    Hulspas is een nihilist.

  9. 9

    Bezuinigen op Hulspas hier op Sargasso kan geen kwaad.
    Ooit lang geleden las ik Hulspas’ stukjes met plezier. Toen was ie nog lekker nuchter. Tegenwoordig is een de ouwe mannelijk versie van Rosanne Hertzberger; beetje zurig en de stukjes zijn inhoudelijk niet meer dan schoppen tegen schenen. Niet om de eigen mening te verkondigen maar vooral om te stoken. Zo een persoon die lekker treitert en zuigt, niet om het debat maar vooral om de ander op de kast te krijgen. Vermoeiend.

  10. 11

    @9: hihihi

    Mag ik je een advies geven? Hou het bij je eigen klassificatie van de auteurs op deze site. Het basisniveau van de stukkies wordt bijna altijd wel gehaald.

  11. 12

    @9 Rosanne H. had laatst een opmerking over zichzelf, niet als grijze muis of wijze sijs, maar als aanjager. Dat vond ìk nou eens een wijs advies aan alle stukkieslezers / zeurkousen.

    #chopchop

  12. 13

    Ik las vroeger “Kleintje Muurkrant”. Bestaat nog steeds, zie ik nu.

    In mijn herinnering placht Hulspas in die publicaties met grote regelmaat de vloer aan te vegen met kwakzalvers van allerlei aard. Fijn om te lezen en altijd informatief.

    Laten we bovenstaand stukkie maar als een atypische misser beschouwen. Kan gebeuren. Wel opletten voortaan.

  13. 14

    @13: maar zo zit het niet. Hulspas appelleert aan hele gewone noties van wetenschap (proberen, argumenteren) en is geschokt door vox populi-nonsens die er nota bene door de organisatoren van is gemaakt. Hullo? Anybody home? #biff

  14. 15

    Toch nog even over die slogan… (‘Geen wetenschap, geen bewijs, geen waarheid, geen democratie’)

    “En iedereen weet dat de wetenschap geen waarheid produceert, doch slechts hypothesen. ”

    Met het oog op de waarheid (wat dat ook moge zijn), mag ik toch hopen. Ik zie dan ook niets in de slogan dat heel erg verstrekkende metafysische claims veronderstelt. Nee, ‘de’ waarheid bestaat niet, nou en?

    Ook de link tussen wetenschappelijke instituties en democratie kan niet zo makkelijk terzijde geschoven worden. Ja, er is een verschil tussen ‘zijn’ en ‘moeten’. Maar dat betekent niet dat feiten en respect voor wetenschappelijke kennisverwerving irrelevant zijn voor het functioneren van de democratie. Ik zou hier zo drie argumenten kunnen geven voor de stelling dat wetenschap van belang is voor democratie, maar misschien dat ‘iedereen’ die ook wel voor zichzelf kan bedenken. ‘Geen wetenschap, geen bewijs, geen waarheid, geen democratie’.

  15. 16

    @14: dan doet ‘ie dat niet zo handig. Er is wellicht geen absolute waarheid, toch probeert men in de wetenschap de waarheidspretentie van theorieën te beantwoorden. Zo zitten er wel meer slordigheden in zijn uiteenzetting.

  16. 18

    Ik weet niet zeker of u begrijpt waarom ze zijn gaan protesteren. Zoals Leo Lucassen al zei: “we betogen tegen het delegitimeren van ons werk: kritiek is juist de kern van het wetenschapsbedrijf”.

    En wat dacht u ervan dat politici hier in Nederland vinden dat wetenschap een afspiegeling dient te zijn van de politiek. Het mogen dan wel windbuilen zijn in uw ogen, maar het zijn niet de minste windbuilen.

    Onafhankelijke wetenschap is net zo’n groot goed als onafhankelijke rechtspraak en onafhankelijke journalistiek en dus waard om voor te strijden, daar kun je niet lichtvoetig over doen.

    Dit stukje van u kunnen we het beste archiveren in de categorie: “langs de zijlijn schreeuwen”. Je verraadt jezelf nu wel Hulspas.

  17. 19

    De wetenschap is in Nederland de laatste 20 jaar ook zwakker komen te staan door veranderingen in de financiering.

    Rechtstreeks doordat universiteiten meer contract-onderzoek zijn gaan doen (dus het uitvoeren van betaalde opdrachten).
    En indirect doordat universiteiten meer geld krijgen als studenten snel een diploma krijgen.

  18. 20

    “Broeikasonderzoek’ is Nederland, Europa en de VS een mantra geworden om geld los te krijgen. …”
    Heel veel geld.
    Wat nog niet langs kwam [?]: Klimaatproblematiek als gevolg van ‘wetenschap’ voor zover de generalisatie strekt.

    Voor geavanceerde antwoorden zoals Werken bij wonen/wonen bij werken, zie Zelfvoorziening.nl