Hoe succesvol worden Wilders en zijn vrienden in het Europees Parlement?

ANALYSE - Het is nog allesbehalve zeker of radicaal-rechts erin zal slagen vruchtbaar samen te werken in het Europees Parlement, meent Matthijs Rooduijn.

Radicaal-rechts zit in de lift, aldus veel West-Europese media naar aanleiding van de verkiezingen voor het Europees Parlement (EP) eergisteren. De aandacht gaat uit naar de winsten van partijen als het Front National (FN) in Frankrijk, de United Kingdom Independence Party (UKIP) in het Verenigd Koninkrijk en de Dansk Folkeparti (DF) in Denemarken. Volgens CNN (en veel andere media) zullen radicaal-rechtse partijen een sterkere positie krijgen in het EP. Maar klopt dat wel? Gaat radicaal-rechts Europa eens goed opschudden, zoals Wilders heeft gepropageerd? Of zal het zo’n vaart niet lopen?

Drie redenen voor een vruchtbare voedingsbodem voor radicaal-rechtse samenwerking

Er is de laatste maanden veel aandacht geweest voor de samenwerking tussen Wilders en zijn vrienden. Het pact dat de PVV sloot met partijen als het FN en Vlaams Belang (VB) was inderdaad opvallend, aangezien Wilders eerder ieder contact met deze partijen angstvallig uit de weg ging. Hij vreesde, tot eind vorig jaar, dat samenwerking met partijen met extremistische wortels negatief voor het beeld van de PVV zou uitpakken. Maar als gevolg van de veranderingen die Marine Le Pen heeft ingezet bij het FN (sterke matiging), en de wens om ook op Europees niveau van zich te laten horen, veranderde Wilders van gedachten. En hoewel dit niet de eerste keer is dat radicaal-rechtse partijen een alliantie smeden, zijn er redenen om aan te nemen dat de samenwerking deze keer vruchtbaarder zal zijn dan in het verleden.

Ten eerste zijn de radicaal-rechtse partijen nu flink minder radicaal. Ze stellen zich pragmatischer op en doen veel meer dan ooit hun best om associaties met extremisme uit de weg te gaan. Le Pen heeft een andere koers ingezet in de hoop het FN tot een salonfähige partij om te smeden. De PVV heeft überhaupt geen extremistisch verleden. Het is te verwachten dat Marine Le Pen en Wilders daarom makkelijker met elkaar door een deur kunnen dan bijvoorbeeld de veel extremistischere Vader Le Pen en Hans Janmaat van de Centrumdemocraten twee decennia geleden.

Ten tweede lijken radicaal-rechtse partijen in ideologisch opzicht steeds meer op elkaar. Op de gebieden die zij zelf het belangrijkst vinden (immigratie, EU, veiligheid) zijn ze het in sterke mate met elkaar eens. Uit onderzoek blijkt dat hun ideeën net zo coherent zijn als die van de christendemocraten en nog coherenter dan die van de liberalen. Dat ze zich bij stemmingen in het EP in het verleden vaak verschillend gedroegen, betekent dus zeker niet dat de partijen ideologisch gezien als los zand aan elkaar hangen. Het geeft alleen aan dat er toen geen fractiediscipline heerste. Logisch, aangezien er geen fractie bestond. Als Wilders en co eenmaal een groep vormen in het EP kunnen ze die fractiediscipline altijd nog ontwikkelen. Of er juist voor kiezen elkaar vrij te laten wanneer het gaat om issues die voor hen van secundair belang zijn.

Ten derde: als het Wilders en zijn vrienden gaat lukken een groep te vormen in het EP zullen ze meer mogelijkheden hebben invloed uit te oefenen. Als ze aan de voorwaarden voldoen (minimaal 25 zetels afkomstig uit minimaal zeven landen) krijgen de partijen meer spreektijd, financiële ondersteuning, en mogen ze wetswijzigingen voorstellen.

Drie redenen om aan de vruchtbaarheid van die voedingsbodem te twijfelen

En dat brengt ons meteen bij de grootste ‘maar’. Het is namelijk nog maar de vraag of het Wilders en zijn vrienden gaat lukken een groep te vormen. Aan het vereiste aantal zetels komen ze wel. Het FN alleen is daar misschien al genoeg voor. Maar die zeven landen wordt wat lastiger. Vijf partijen doen sowieso mee: PVV, FN, VB, de Oostenrijkse FPÖ en de Italiaanse Lega Nord. (Opmerkelijk is overigens dat van deze partijen alleen de FN en de FPÖ het echt goed deden tijdens de verkiezingen.) Daarnaast waren er twee partijen die waarschijnlijk mee zouden doen: De Zweden Democraten (SD) en SNS, een partij uit Slowakije. Deze laatste heeft waarschijnlijk echter geen zetel in het EP weten te bemachtigen. Dus zullen Wilders en zijn vrienden op zoek moeten naar andere clubs. Het is nog helemaal niet zeker of dat gaat lukken…

Ten tweede heeft radicaal-rechts in het algemeen (en zeker ook de specifieke vriendenclub van Wilders) vergeleken met de christendemocraten, sociaaldemocraten en liberalen slechts weinig in de melk te brokkelen. Middenpartijen hebben bij elkaar veel meer zetels dan radicaal-rechts. Bovendien moeten we niet vergeten dat hoewel sommige radicaal-rechtse partijen het heel goed gedaan hebben bij de verkiezingen (bijvoorbeeld FN, DF en UKIP), andere partijen het slechts matig hebben gedaan (bijvoorbeeld VB, PVV en Lega Nord).

Ten derde: hoewel ik eerder schreef dat de kans op conflicten binnen de alliantie kleiner is dan in het verleden, betekent dat zeker niet dat de kans op ruzies ook daadwerkelijk klein is. Ten eerste is het aantal zetels dat het FN aan zal leveren zo gigantisch veel groter dan de hoeveelheid zetels waar de andere partijen mee komen aanzetten, dat interne strubbelingen op de loer liggen. Daar komt ook nog eens de concurrentie van buiten bij. Er zijn allerlei partijen (UKIP, DF en de Finnen) die samenwerking met Wilders en zijn vrienden (en vooral met die vrienden) niet zien zitten. Wat als zij een aparte groep beginnen?

Dus nu?

We kunnen concluderen dat radicaal-rechtse partijen in het EP nog steeds dwergen zijn tegenover de reuzen uit het midden. En hoewel de kans op vruchtbare samenwerking tussen Wilders en zijn vrienden groter is dan in het verleden, liggen er allerlei interne en externe gevaren op de loer die een sterke positie in het EP allesbehalve zeker maken.

Lees voor meer informatie over mogelijke samenwerking deze, deze, deze, deze en deze eerdere teksten.

Dit artikel verscheen eerder op Stuk Rood Vlees.

  1. 2

    Hoeveel artikelen zijn er eigenlijk geschreven over de standpunten van de socialistische fractie, en krijgen we nog een update over het resultaat van de piratenpartij over heel Europa? Ik ben Wilders echt meer dan zat.

  2. 3

    De PVV heeft überhaupt geen extremistisch verleden.

    Nee? Bij jou zijn ze pas extremistisch als ze de Marokkanen in de trein duwen? ‘Minder, minder’ en ‘kopvoddentaks’ zijn normaal?

  3. 4

    Als dit lukt zou het de eerste keer zijn dat Wilders met iemand succesvol samenwerkt, tot nu toe lukt dat niet eens met de leden van zijn eigen fractie.

  4. 5

    @2: welke fractie bedoel je?

    Er is een sociaal democratische fractie en een linkse anti-Europese fractie in het Europees parlement. Van een socialistische fractie kun je niet echt spreken.

  5. 6

    @2: De uitslagen van de verschillende landen kun je hier vinden. De Slowaakse SNS, beoogd partner van Le Pen en Wilders heeft geen afgevaardigde behaald. De Denen willen niet meedoen met Le Pen. De Zweden zijn onzeker.

    Alleen vanuit Duitsland komt er een afgevaardigde van de Piraten in het EP, voor zover ik heb gezien. De Zweedse Piraten zijn niet herkozen.

  6. 7

    @4: Als dit lukt zou het de eerste keer zijn dat Wilders met iemand succesvol samenwerkt…

    Hij hoeft ook niet echt samen te werken, alleen bij de sabotagestemmen moeten ze een lijn trekken. Verder gaan ze gewoon hun eigen weg.

    @0: Hoe succesvol worden Wilders en zijn vrienden in het Europees Parlement?

    Behoorlijk succesvol. Het gaat nog tien jaar duren voordat jan met de pet door heeft dat hij belazerd wordt en dat die lui alleen voor eigen portemonnee werken. Maar dan is de olie op en gaan we toch naar de kloten dus ‘who cares’?

  7. 8

    @7: Als we naar de kloten gaan hebben we dat geheel te danken aan Wilders en de andere milieu hatende clubjes. Groene energie en olie/gas onafhankelijkheid was toch een linkse hobby?

  8. 10

    @9: Denk je dat Marine Le Pen in het EP gaat zitten? Als ze dat al doet, zal dat toch hooguit zijn tot de volgende Franse nationale verkiezingen. Daarna laat ze het EP aan haar vader over.

  9. 11

    Ik durf geen voorspelling te doen, dit uitzonderlijke ras doet vaak onvoorspelbare dingen.
    Het enige dat ik weet is, dat Marine wat beter is in het verbergen van haar zieleroerselen.
    Ik ben er echter van overtuigd, dat ze minimaal zo slecht is als haar pa.
    Mag ik hopen dat François Hollande wat meer flair gaat vertonen, dat scheelt een hoop “proteststemmen” die anders naar ….. wijf gaan
    ;-)

  10. 12

    Wat is succesvol en voor wie?
    Ik denk dat alleen al door het grotere aantal zetels men beter in staat is zand in de wielen te gooien van effectieve regelgeving. Op die manier zal de EU minder goed z’n werk kunnen doen en zo heeft de achterban van Wilders en z’n EP vrienden nog meer aanleiding om te klagen. Een beetje op dezelfde manier zoals de VVD in Den Haag altijd bezig is met zaken als veiligheid en justitie. Zij teren op gevoelens van onveiligheid en hun achterban is echt niet in staat om te zien hoe VVD beleid juist meer wetsovertreders creëert.

    Dus ja, succesvol zullen ze wel worden. Maar niet op de manier die zij hun kiezers hebben voorgehouden.

  11. 13

    Het blijkt toch nog niet zo erg mee te vallen, die samenwerking. Ze komen twee partijen (eigenlijk: vertegenwoordigers uit twee landen) te kort. Misschien moeten ze de Duitse NPD en de Griekse Gouden Dageraad (moet die partij natuurlijk niet verboden worden, vanwege criminele en racistische organisatie) eens vragen, dan bekennen ze tenminste pas echt kleur.