Het politieke midden regeert verder

Dit is een bijdrage van Ad van der Stok. Hij voorziet ons regelmatig van politieke beschouwingen en vooral ook infographics.

Op basis van 3 peilingen – de politieke barometer, peil.nl van De Hond en de uitslag van de Europese verkiezingen – is in deze peilingen-peiling het fictieve huidige zetelaantal berekend. De uitslag daarvan hebben we vervolgens in de ‘politieke ruimte’ van André Krouwel gezet. In het eerste diagram is de uitslag te zien, waarbij de grootte van de partijnaam correspondeert met haar aantal zetels.

mogelijkecoalities-groeikrimp-470

In de overzichtstabel is een groot aantal coalities bekeken, waarvan de groen weergegeven coalities kunnen rekenen op een meerderheid. Twee daarvan zijn eigenlijk ondenkbaar. De ‘grote drie’ waarbij de PvdA met Wilders in een kabinet terecht zou komen – Bos heeft het eigenlijk al uitgesloten. Ook de progressieve coalitie – progressief in de zin van André Krouwel – is niet erg waarschijnlijk, omdat de SP en de VVD daarin samen zouden moeten gaan.

mogelijkecoalitiestabel-470

De drie misschien meest waarschijnlijke coalities zijn van stippellijn voorzien en terechtgekomen in het tweede diagram. Het CDA heeft in elk van de drie – what’s new – een centrale rol. Hoewel ze binnen die coalities geen meerderheid meer zal hebben.

mogelijkecoalities_3coalities-470

Verder lijkt het zinvol als de koningin vast op zoek gaat naar een (in)formateur. Die heeft dan even de tijd zich op een complexe taak voor te bereiden: het smeden van een minstens 4 partijen-coalitie. Overigens opvallend dat de grootst denkbare coalitie, de coalitie ‘oude politiek’ is met de vier traditionele bestuurderspartijen.

Berekening
Bij de zetelberekening is uitgegaan van 3 peilingen. De Europese verkiezing van 4 juni, in de getallen die afgelopen donderdag door de kiesraad zijn vrijgegeven. De politieke barometer van 5 juni en Peil.nl van 7 juni. De laatste werkt alleen met zetelaantallen die voor de berekening teruggebracht zijn tot percentages. Het totaal van de percentages van de zetelwinnende partijen ligt in het geval van de eerste twee onder de 100 %. Die zijn in verhouding opgeschaald naar 100 %, om de verhouding tussen de drie peilingen precies gelijk te laten zijn. Die percentages worden opgeteld, door drie gedeeld en in zetels omgezet. Daarbij is – anders dan de kiesraad waarschijnlijk zou doen – het getal achter de komma leidend voor het al dan niet toekennen van de laatste zetels.

Nog enige details. De CU/SGP lijst van de Europese verkiezingen is in een verhouding 3:1 verdeeld over de twee partijen. Bij Verdonk, die met haar TON niet aan de Europese verkiezingen meedeed, zijn daarom alleen de percentages van de peilingen aangehouden.

  1. 1

    D66 met Christenunie in één coalitie? Erg onwaarschijnlijk. Denk dat de meest logische optie de ‘oude politiek’ is, alhoewel een electorale doodsteek voor alle deelnemende partijen waarschijnlijk.

  2. 3

    Links en rechts, zegt tegenwoordig niet zoveel meer. De PVV stemt net zo makkelijk mee met de SP als met de VVD. Groenlinks stemt vaker met D66 mee dan met de PVDA. Wouter Bos heeft meer affectie met banken dan de sociale sector. De PVV wil Marokkanen naar huis sturen en ziet de islam als kwaad, van Bommel wil Polen naar huis sturen en ziet het zionisme als kwaad, het is meer een nuance verschil. Kiezers stappen moeiteloos diagonaal door het diagram, het is lang niet zo zwart wit meer als vroeger.

  3. 4

    Volgens mij regeert In Nederland het politieke(iets rechts van het) midden als sinds de invoering van de democratie verder. Da’s democratie.

    @3 Dat hangt af van het thema. Links-rechts qua economie is al tijden onveranderd. Dat gaat van SP naar PVV/VVD nu, in jaren ’80 van CPN/SP naar CD/VVD. Ook de tussenliggende partijen nemen nog exact dezelfde posities in.Nuanceverschillen zijn het, meer niet.

    Alleen de kiezer is veranderd.Die geeft aan andere thema’s prioriteit.

  4. 6

    Natuurlijk is GL linkser dan de SP, de SP is toch juist conservatief?

    Overigens ga ik er van uit de de SP nog een behoorlijke verandering gaat doormaken, in het post-Marijnisse tijdperk.

    En ik denk dat deze EU uitslag geen enkele voorspellende waarde heeft voor de tweede kamer verkiezingen.
    Alleen als de gewone partijen op dezelfde manier campagne voor de PVV blijven voeren als ze tot nu toe gedaan hebben, dan zal de PVV nog een keer winnen.

    Stel nu dat cda en pvda politici ineens niet meer bang zijn om het over de inhoud te hebben? Wat moet de PVV dan?

  5. 7

    De PVV ver naar rechts? Conservatief kan ik plaatsen maar ze verwachten nogal wat van de overheid. Willen meer in zorg, en zorg voor ouderen investeren. Zou ze toch ‘linkser’ in dit schema plaatsen.

  6. 8

    @ Anton: Het model is zo te zien uit 2006. De PVV vindt gewoon dat wat stemmen oplevert en is dus inmiddels economisch de SP links voorbij gestreefd.

    De grootste aanwas bij de Europese verkiezingen kwam ook bij de SP vandaan. Met een beetje goede wil kun je het zien als stabilisering van het politieke landschap. De zeik partijen blijven (samen) min of meer constant.

    Zie ook vandaag:

    http://www.nrc.nl/binnenland/article2269955.ece/PVV_schuift_op_naar_links_over_economie

  7. 10

    @ gronk: Hoewel inmiddels niet meer expliciet wil(de) de SP bijvoorbeeld het koningshuis kwijt. Levert al snel wat punten op een schaal aangaande “progressie” op gok ik zo. Econonomisch conservatief kan wel zo ongeveer gedefinieerd worden als “dat wat de SP is”.

  8. 12

    @8: wel grappig, als de PVV even conservatief is gebleven, maar iets naar links is opgeschoven staan ze op dezelfde plaats als de SGP :)

  9. 13

    @12: Wat wel typisch is, want de PVV zegt altijd de westerse verworvenheden op het gebied van vrouwen- en homorechten te verdedigen. (Nou moet ik ook zeggen dat ik ze daar nog nooit in positieve zin over heb gehoord, alleen maar negatief tov moslims. Ze hebben ook maar één vrouw in de fractie.)

  10. 14

    @12, 13: Eén van de (volgens de media in ieder geval) meer opzienbarende gegevens van de afgelopen Europese verkiezingen in Nederland was dat zelfs een niet insignificant deel van de “hondstrouwe SGP stemmers” naar de PVV was uitgeweken.

    Kan het nooit laten om ‘m weer even te noemen, maar volgens mijn persoonlijke cirkel-schaal model waar een extremum ter ener zijde vrijwel altijd naadloos aansluit op een extremum ter andere zijde, met het midden daar diametraal tegenover, is er weinig opzienbarends aan.

    Een relevante verwachting is waarschijnlijk dat dat deel PVV stemmers het de volgende keer niet meer zal zijn. Dat we een kleine sublimatie van ongenoegen beleven en dat onder meer Den Standvastigen in den Heeren de volgende keer weer gewoon terug naar mama’s stamppot zullen glibberen.

  11. 17

    In de VS wordt Geert binnengehaald als de nieuwe messias door oerconservatieve joden en christenen. De verlosser van het moslimkwaad.

    Die Wilders gaat er wel komen als hij zo doorgaat.

  12. 18

    Het bewerken ging even te snel. Nog een klein addendum bij mijn reactie van 11:49

    Temeer omdat Wilders is gaan overhellen naar links voor wat betreft zijn sociaal-economische politiek. Een gouden combo!

  13. 19

    Mensen die een coalitie met de SGP aangaan, zijn niet goed bij hun hoofd. En volgens mij krijg je de VVD ook nooit of te nimmer zo ver. Ik bedoel, de CU erbij trekken was al wereldvreemd van onze japie in het torentje, maar de SGP ? Die gasten willen een theocratie stichten, dat weten ze toch wel he ?

    Bovendien, ik wil niet aan voorspellingen gaan doen, hoor, maar volgens mij is er nog wel wat van deze peilingen af te dingen; volgens mij krijgen de partijen PvdA, CDA en CU er nog wel wat erbij – als ze het afmaken, als een soort vertrek-bonus, en zal je met de PVV het ‘te vroeg gepiekt’ verschijnsel gaan zien. Als er kabinets-crisis komt natuurlijk niet – dan worden de huidige effecten alleen maar versterkt. Dat eerste is overigens ook wel misschien helemaal niet leuk, want nog moeilijker om een coalitie in te vormen.

    Dan zie ik nog liever CDA – PVV – VVD de volgende keer. Akelig rechts misschien, maar dan gebeurt er tenminste wel wat – niet zoals nu. Bovendien kan zoiets maar een paar maanden duren. Waarna de PVV de vette rekening gepresenteerd zal krijgen, waar ik op hoop.

  14. 21

    Wat een enorme afwezigheid van conservatief links en progressief rechts in deze plot …

    80% van de variantie zit op de diagonaal, gewoon een PCA van doen en transleren en dan een naam voor de diagonaal bedenken (andere naam dan 1ste component) …

  15. 22

    @21 Het lijkt mij dat de geloofwaardigheid van zulke partijen de nul nadert.

    Je hebt het over standpunten als:

    a) veel rechtse idealen, veel dure hervormingen !
    b) veel linkse idealen ! weinig dure hervormingen !