Het ongelijk van Syp Wynia #vangaslos

ANALYSE - “Zes redenen om het gasverbod niet voor lief te nemen”, kopte Syp Wynia in zijn column voor Elsevier. Een herhaling van het relaas waarmee Wynia al enkele maanden de gaslobby in de kaart speelt. Met een paar fraaie retorische trucs weet hij de argeloze lezer te overtuigen dat het helemaal niet zo slim is om geen aardgas meer te gebruiken. De meeste trappen er nog in ook. Daarom schreef Jan Willem van de Groep toch maar de reactie die hij eigenlijk niet wilde schrijven. Het is nogal makkelijk om in een column van zo’n 400 woorden stellingen in te nemen. Voor het weerleggen ervan moet vaak een veelvoud aan (moeilijkere) woorden gebruikt worden. Ook in dit geval, vreest hij dat dat zo is.

Aanleiding

De aanleiding voor het relaas van Wynia is het schrappen van de gasaansluiting voor nieuwbouwwoning als kerntaak van de netwerkbedrijven in de nieuwe wet VET. De meeste argumenten die Wynia echter gebruikt, staan volkomen los van deze wet die per 1 juli is ingegaan. Wynia suggereert met z’n column dat het morgen allemaal gebeurd is met het gas en dat dit allerhande rampscenario’s tot gevolg heeft. Dit is niet waar. Het proces #van(aard)GasLos in de gebouwde omgeving is bij uitstek een traag proces omdat gebouwen nu eenmaal een trage transformerende massa vormen. Het is in die zin ook logisch om te beginnen met de gebouwen die er het langste zullen staan: de nieuwbouwwoningen die nu worden gerealiseerd.

De realiteit dat het gasverbod op dit moment alleen betrekking heeft op nieuw te bouwen woningen, lijkt niet door te dringen. In de bijdragen van Wynia wordt stelselmatig de indruk gewekt dat ook bestaande woningen en gebouwen op korte termijn van gaslevering worden afgesloten. Dat is niet waar. Dit aspect komt bij veel van de ‘redenen tegen het gasverbod’ terug.

Daarmee wil ik dus niet suggereren dat er geen plannen zijn om de bestaande woningvoorraad te ontdoen van fossiel gasverbruik, die zijn er wel degelijk. Dat zal echter niet gebeuren met een gasverbod van vandaag op morgen zoals Wynia suggereert. Zoals het klimaatakkoord nu in elkaar zit moeten gemeenten voor 2021 plannen maken op welke manier hun wijken en buurten in de toekomst worden voorzien van duurzame energiebronnen. Daar hoort fossiel gas logischerwijs niet bij. Tussen die plannen en de daadwerkelijke uitvoering zullen ruime transitietermijnen gehanteerd worden. In het geval van individuele oplossingen tenminste 15 jaar. In het geval van collectieve oplossingen zoals duurzame warmtenetten kan het sneller gaan. In dat laatste geval wordt er echter geen investering gevraagd van een bewoner.

Daarnaast beredeneert Wynia alles vanuit systemen die we nu kennen en lijkt geen oog te willen hebben voor het feit dat verschillende verduurzamingsmaatregelen, binnen diverse overlappende sectoren, in verschillende tempo’s verlopen. Zo is er nu nog niet volop duurzame energie beschikbaar. Ik hoef zelfs Wynia er gelukkig niet meer van te overtuigen dat alle voorspellingen, zelfs de meest optimistische van de “groene kerk”, er tot nu toe naast hebben gezeten voor wat betreft de explosieve groei van duurzame energie de afgelopen jaren inclusief de daarbij behorende prijsdalingen. Ook ontbreekt het aan flexibiliteit, die kan worden geleverd door bijvoorbeeld demand response (de vraag terugschakelen als er een tekort aan aanbod van elektriciteit is), of opslag. Veel onderzoeken en praktijkexperimenten (eigen ervaring dus) laten zien dat zowel langetermijnopslag in de vorm van waterstof en thermische opslag of korte termijnopslag in de vorm van batterijen binnen aanzienlijke termijn commercieel opgeschaald kunnen worden. Demand response is zelfs vaak nog veel goedkoper dan opslag.

We kunnen niet doorgaan met onduurzame bronnen omdat op dit moment een aantal ingrediënten van een ideaal energiesysteem ontbreekt. Dat hoeft ook niet want de snelheid waarmee duurzame bronnen worden gerealiseerd, gaat nog altijd sneller dan de vraag die we creëren door het gebruik van duurzame technieken. Daarnaast ligt het ook niet voor de hand dat de gehele gasvervangingsvraag zal worden ingevuld door elektriciteit. Bij hoogbouw zijn warmtenetten in de vorm van WKO of stadsverwarming al jaren gangbare energiebronnen.

Hieronder puntsgewijs de zes redenen die Wynia in zijn column benoemt. Cursief een korte samenvatting van de argumentatie die Wynia levert.

De hele column van Syp Winia kunt u hier lezen.

1. Het gasverbod is contraproductief

Het gasverbod helpt niet tegen CO2-uitstoot. Huizen gaan er juist meer gas door verbruiken volgens de wetenschap.

Wat Wynia stelselmatig doet, is het door elkaar halen van gasverbruik door centrales voor de opwekking van elektriciteit en het gebruik van aardgas als energiebron in woningen zelf. Er is en komt geen verbod op het gebruik van gas voor het opwekken van centrale energie in de vorm van elektriciteit. Het onderzoek van hoogleraar Mulder, dat Wynia aanhaalt, gaat natuurlijk grotendeels over de bestaande gebouwde omgeving. Nieuwbouwwoningen hebben namelijk een zeer beperkte energievraag en, wanneer ze zijn geëlektrificeerd, gebruiken ze in de winter dus maar beperkt de gascentrale als centrale energiebron. Het onderzoek van hoogleraar Mulder zit daarnaast vol met aannames die gunstig uitpakken voor de gaslobby en zeer ongunstig voor duurzame technieken. Denk daarbij bijvoorbeeld aan rendementen van warmtepompen (factor 2,5 te laag, check hier bijvoorbeeld gemeten praktijkrendement) efficiëntie van gascentrales (15% te laag), de opbrengst van windenergie in de wintermaanden en het gasverbruik van een nieuwbouwwoning (400 m3 teveel). Voer je onwelgevallige parameters anders in dan blijft nog amper 30% van de claim over. Wat prima is want we zijn zeker niet binnen 15 jaar van het gas af. Lees deze uitstekend onderbouwde blogs van Jasper Vis, waarin aan de hand van gedegen rapporten definitief wordt afgerekend met het idee dat warmtepompen in de winter draaien op een zeer vervuilende energiemix. Voor de zeer beperkte energievraag van nieuwbouwwoningen gaat die redenatie zeker niet op.

2. Het gasverbod wordt met drogredenen aan de man gebracht

We doen het voor Groningen, er is elders echter nog voor eeuwen genoeg en andere landen doen het juist als onderdeel van de verduurzamingsstrategie, want het is een schone brandstof.

Door de beperkte gasvraag van nieuwbouwwoningen is de relatie die Wynia legt met Groningen natuurlijk een zelfbedachte drogredenering. Het invoeren van de wet VET heeft daar geen enkele relatie mee. Over het schrappen van de aansluitplicht voor nieuwbouwwoningen wordt al sinds 2013 gesproken en er zijn navolgbaar vanaf 2015 diverse Kamermoties over ingediend.

Dat aardgasgebruik toeneemt, of in termen van Wynia populair aan het worden is, klopt. De reden daarvan is niet dat huishoudens in andere landen meer gaan gebruiken. Wereldwijd is het gebruik van gas voor het verwarmen van huizen al vier decennia redelijk stabiel (bron) ondanks het feit dat dat er steeds meer huizen bijkomen. De oorzaak van de toename van het verbruik van aardgas ligt in het feit dat meer landen het zijn gaan gebruiken voor hun energiecentrales, de economie in bijna alle landen aantrekt en de relatief koude wintermaanden van 2016 en 2017 ten opzichte van 2014 en 2015 (bron). Daarnaast kiest Duitsland heel nadrukkelijk voor gas als alternatief voor bruinkoolcentrales. Dat lijkt me een redelijk alternatief. Wij zullen niet anders gaan doen als we afscheid nemen van onze kolencentrales. Als er voldoende duurzame elektriciteit is, dan zullen zij en wij die gascentrales gaan voeden met duurzaam geproduceerde gassen.

Daarnaast! Ieder Europees land heeft haar doelstellingen gekoppeld aan Europese overall-doelen. Als landen, die nu vervuilender brandstoffen gebruiken dan gas, dat met aardgas denken te kunnen oplossen is dat hun keus. In NL bestaat meer dan 41% (bron) van het finaal gebruik uit gas. Niet raar dus dat wij dus voor onze CO2-besparingsopgave het ook in die hoek zoeken. Buiten het feit dat we op korte termijn deze hoeveelheid moeten gaan importeren en dan afhankelijk dreigen te worden van onvoorspelbare buitenlandse bronnen.

3. Schijnheilige staat

Als we geen aardgas meer mogen gebruiken dan moet staatseigendom Gasunie ook maar gelijk stoppen met de gashandel, anders ben je schijnheilig bezig.

Het is niet de Gasunie die handelt in gas maar Gasterra. Het aandeelhouderschap van Gasterra berust voor 10% bij de staat, voor 40% bij EBN en 50% bij Shell en Esso. De staat kan daar dus niet zomaar even uitstappen. Daarnaast hebben we nog een flink aantal jaren fossiel gas nodig en kunnen we dus maar beter vooraan bij de knoppen zitten. Je kunt die redenering overigens ook loslaten op veel andere ondeugden die we moeten loslaten maar waar we nog niet los van kunnen komen. Denkt u even mee: verbod op gebruik van CFK-gassen: dan mag de overheid geen airco’s meer installeren in haar gebouwen; verbod op roken in openbare gebouwen; dan moet de overheid alle rokende ambtenaren ontslaan; verbod op gebruik asbest: dan moet de overheid morgen alle gebouwen met asbest slopen. Wat ik ermee wil zeggen, is dat deze argumentatie als een tang op een varken slaat.

4. Het gasverbod is peperduur

Het gaat de corporaties alleen al 108 miljard kosten en volgens de EIB (Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid) gaat de totale operatie 500 miljard euro kosten.

Pardon! Ik dacht dat we het hadden over het gasverbruik van nieuwbouw! Er is namelijk helemaal geen gasverbod voor bestaande bouw. De bedragen die Wynia aanhaalt voor de bestaande bouw passen natuurlijk prima in zijn straatje maar komen rechtstreeks van de corporatie- en bouwlobby, die dit soort bedragen hebben geroepen voor een goede uitgangspositie aan de klimaattafel van Diederik Samsom. In andere opinies heb ik reeds becijferd dat Aedes (lees hier) er stevig naast zit met haar 108 miljard en dat de rekensommen van de EIB de plank volledig misslaan (lees hier). Feit is dat er per jaar 13 miljard euro wordt overgemaakt aan de energiebedrijven door alle huishoudens in Nederland. Die 13 miljard euro is een jaarlijks beschikbare cashflow die ingezet kan worden. En iedereen weet dat die geldstroom jaarlijks zal stijgen. Door slimme financieringsconstructies is van die 13 miljard euro een investeringsbedrag te maken die ergens tussen de 260 en 300 miljard euro ligt. Die miljarden kunnen dan geïnvesteerd worden in isolatie en efficiënte, individuele en/of decentrale en/of centrale duurzame energiebronnen.

5. Het gasverbod is autoritair

Het gasverbod is autoritair, jaagt burgers op kosten en beïnvloedt de levensstijl van de burger. Het is leefstijldwang.

Het door Wynia zo betitelde gasverbod is bedoeld voor nieuwbouw. Mensen die een woning zoeken, zijn geheel vrij om te kiezen voor een gasgestookte bestaande woning of een niet-gasgestookte nieuwbouwwoning. Binnen het aanbod niet-gasgestookte woningen is er een veelheid aan technieken beschikbaar waaruit de klant kan kiezen. De warmtepomp is daar slechts eentje van. Zo bezien was juist de verplichte gasaansluiting een vorm van leefstijldwang en komt er nu juist meer keuze. Daarnaast is het vanaf de allereerste woningwet, begin 20e eeuw, gebruikelijk dat de overheid eisen stelt aan woningen. Mensen kunnen ook niet kiezen voor enkel glas, het vervallen van isolatie, het weglaten van een balkon of een trap zonder leuningen. Is dat ook leefstijldwang?

Dat de initiële kosten van een gasloze nieuwbouwwoning hoger zijn, zal ik niet ontkennen. Maar de initiële kosten moeten worden afgezet tegen de zogenaamde Costs-of-Ownership. Dan blijkt plotseling dat de bewoner over de afschrijvingstermijn van de installaties helemaal niet duurder uit is (check hier de column die ik daarover schreef of deze rekensom om het zelf na te reken). Het NIBUD, dat opkomt voor de portemonnee van de burger, heeft het ministerie van BZK zelfs geadviseerd om 25.000 euro extra hypotheekruimte beschikbaar te stellen voor gasloze woningen die over een jaar genomen evenveel energie opwekken als dat ze gebruiken.

6. Het gasverbod is een zinloos doel op zich

Gas is zo schoon dat andere landen het juist meer gaan verbruiken om te verduurzamen. Het zal het klimaat niet matigen.

Gas geldt al jaren als schoner dan olie en kolen. Wat echter niet wegneemt dat gas een fossiele brandstof is en bijdraagt aan de uitstoot van CO2. De verborgen uitstoot van methaan tijdens de gaswinning wordt overigens niet meegenomen in de vergelijkingen tussen de verschillende fossiele bronnen. Recent internationaal onderzoek (check hier) van TNO heeft aangetoond dat de methaanuitstoot tijdens winning aanzienlijk hoger is dan tot nog toe werd aangenomen. In Amerika zelfs meer dan 60% dan wat de fossiele industrie ons wil doen geloven.

Als gas al ‘schoner’ zou zijn, dan blijft de vraag of de inzet van een ‘schonere’ brandstof een reden is om nog schonere varianten niet in te voeren. Een nieuwbouwwoning die voldoet aan de huidige norm stoot ongeveer 2400 kg CO2 uit per jaar. Een all-electric uitvoering, die verder met dezelfde isolatiewaarden en opwekking is uitgevoerd, doet 2300 kg per jaar. Zo op het oog niet veel verschil dus. Kijken we echter naar de langere termijn, wat je altijd moet doen bij vastgoed, dan verandert het plaatje wel degelijk. Nu ligt de CO2-uitstoot van de energiemix rond de 500 gram CO2/kWh. In 2030 zal dat teruggelopen zijn naar 200 gram CO2/kWh (bron). Op dat moment stoot die nieuwbouwwoning nog slechts 1.000 kg CO2 per jaar uit. De meeste nieuwbouwwoningen zullen echter worden uitgerust met meer solar dan in dit rekensommetje wordt aangenomen. Daardoor dragen ze bij aan het verlagen van de uitstoot van CO2 door centrales in de zomer. Ze creëren immers een duurzamere energiemix in de zomer. De capaciteit van wind is namelijk vele malen groter dan zon en de opbrengst van wind piekt in de wintermaanden. Nieuwbouwwoningen compenseren door het gebruik van zonne-energie dus hun volledige CO2-uitstoot. Sterker nog, door het gas uit te bannen kunnen ze al vrij snel als CO2-positief ingezet worden. Hetzelfde geldt voor goed geïsoleerde woningen uit de bestaande woningvoorraad. Het gasverbod als doel op zich is dus verre van zinloos.

Nog even een ander sommetje. Met één kuub gas kan zo’n 9 kWh warmte worden geproduceerd door middel van een gasketel. Als die kuub gas niet wordt verbrand in de woning maar wordt gebruikt voor de opwekking van elektriciteit in een centrale dan kan daarmee ca. 5 kWh elektriciteit worden geproduceerd. Een warmtepomp maakt daar vervolgens 20 kWh warmte van voor gebruik in de woning. Bij het gebruik van een warmtepomp is het dus veel effectiever om die gascentrale in te zetten voor de productie van energie.

Tot slot

Het gasverbod voor Nederlandse burgers die een nieuwe woning kopen gaat Nederland weer een stukje groener maken. Het draagt op zowel korte termijn als lange termijn bij aan het matigen van de CO2 uitstoot. De bouwsector wordt gedwongen om nieuwe technieken te ontwikkelen en te implementeren die ook weer toegepast kunnen worden in de bestaande gebouwde omgeving. Nederland ontpopt hiermee tot koploper in duurzaam bouwen en maakt haar naam als gidsland meer dan waar.

Dit bericht is met toestemming van de auteur overgenomen van zijn website. Jan Willem van de Groep schrijft over innovatie, bouwindustrie, future technology, duurzaamheid, transitie en aanverwante maatschappelijke thema’s. Hij oprichter van Factory Zero.

  1. 1

    “Een herhaling van het relaas waarmee Wynia al enkele maanden de gaslobby in de kaart speelt.”

    Dat is het trucje van Elsevier: Abonneer je op de persberichten van lobbygroepen en rechtse denktanks en copypaste daaruit alsof het een persbureau was. Serieus, als je dat een beetje bijhoudt kun je alle berichten in Elsevier herleiden naar een lobbygroep. Lekker goedkope content.

  2. 2

    “Het gasverbod … beïnvloedt de levensstijl van de burger. Het is leefstijldwang.”
    Die had korter gekund: Dat geldt net zozeer voor elk ander ge- en verbod en elke andere overheidsmaatregel in het algemeen. Als dat een belangrijk bezwaar is, is anarchie de enige oplossing en een “gasverbod” niet bepaald een goede eerste prioriteit.

  3. 3

    Hij staat al bovenaan, dus dat is wel fijn, maar reacties als #1 zouden gewoon ‘stickies’ moeten zijn. We kunnen al geen plussen meer uitdelen, waar wel wat voor en tegen te zeggen was. Een ‘uitgelicht commentaar’ is misschien een idee voor de toekomst?

  4. 4

    Buiten het feit dat we op korte termijn deze hoeveelheid moeten gaan importeren en dan afhankelijk dreigen te worden van onvoorspelbare buitenlandse bronnen.

    Aan dit aspect mag wel wat meer aandacht gegeven worden. Die klimaatdiscussie lijkt mij een beetje nutteloos aan het worden. Wie nu nog twijfelt aan de klimaatverandering is niet meer te redden.

    Maar een Poetin (of zijn opvolger) die met de hand aan de gaskraan baas speelt over Europa is een horror scenario. Noorwegen lijkt me nog wel een betrouwbare leverancier. (Om die twee even met elkaar te vergelijken.)

    We dienen er alles aan te doen om zsm van het gas af te komen. Ook al omdat het niet zo snel te realiseren valt, zoals terecht wordt opgemerkt. Uiteraard zijn de andere landen van Europa zelf baas, maar het zou voor geheel Europa het beste zijn als we zelfvoorzienend worden op energie gebied.

    De leverancierskwestie zou rechtse Elsevier lezers ook moeten aan spreken. Ook zij houden van vrijheid en zelfstandigheid.

  5. 5

    @Lutine: Veel Europeanen hebben meer schrik van de Olie-Arabieren en de politieke Islam dan van het Rusland van Poetin. We kunnen investeren in LNG-infrastructuur (Amerikaans gas) om minder afhankelijk te worden van Rusland.

    En als Rusland afhankelijk is van euro’s uit gas dan creëert dat economische relaties die zal goed zijn voor de stabiliteit.

  6. 6

    @5: Ook de VS is een onvoorspelbare bron. Afhankelijk van de luimen van Trump, kan hij op elk moment zomaar de export stilleggen (dat kan per presidentieel decreet, omdat gas minstens zozeer een zaak van nationale veiligheid is als staal, dus er ligt al een precedent). Economisch gezien zijn de Olie-Arabieren tot dusver veel betrouwbaardere partners gebleken dan zowel Trump (met zijn importtarievengejojo) en Poetin (met zijn boycot op agrarische producten) en dat ondanks alle (in mijn ogen overigens meestal terechte) politieke schofferingen die ze voortdurend vanuit de EU krijgen.

  7. 7

    @5: Rusland heeft in het recente verleden gas nog als wapen gebruikt, SA niet.

    En: “veel Europeanen” zijn hier alt-right tokkies. een te grote groep maar geen meerderheid oid.

  8. 9

    “Het gasverbod is autoritair, jaagt burgers op kosten en beïnvloedt de levensstijl van de burger. Het is leefstijldwang.”

    Zo is het maar net. Het energieverbruik van huishoudens staat niet in verhouding met de kosten die het vraagt. Gelet op de besluiten die door de regering zijn genomen vraag je je af wat erachter zit.

    Het elektriciteit en gasgebruik van huishoudens heeft een aandeel van 12% (407 PJ) in het totale Nederlandse energieverbruik (3.258 PJ). Verkeer en vervoer heeft een iets groter aandeel, namelijk 15% (499 PJ). De industrie heeft met ruim 40% (1375 PJ) het grootste aandeel, ook omdat energie hier als grondstof wordt gebruikt. Ook de energiebedrijven zelf verbruiken de nodige energie: 12% oftewel 377 PJ. De overige energieafnemers (land- en tuinbouw, bouw, handel, diensten en overheid) verbruiken de resterende 18% (598 PJ).

    http://www.pbl.nl/infographic/energie

  9. 10

    @8: Maar de VS blijft een onvoorspelbare (en trouwens ook vermoedelijk korte termijn) bron, die bovendien enorme investeringen met zich meebrengt (om LNG in voldoende hoeveelheden van de VS naar Europa te krijgen, zullen we nogal wat infrastructurele kosten moeten maken). En aangezien kosten ook een argument zijn tegen van gas afstappen, mogen ze ook als argument tellen tegen deze diversificatie.

  10. 11

    @5

    We zouden van de afhankelijkheid van de olie-arabieren moeten leren dat we niet afhankelijk moeten zijn van anderen. In ’73 hadden ze ons al bij ons pijnpunt. (Ik zie Den Uyl nog met een serieus gezicht op TV verschijnen)

    Ook Saoedi-Arabië is/was afhankelijk van onze euros, maar dat laat niet onverlet dat zij een despotisch bewind voerden/voeren waar ook Trump horig aan is. SA mag misdaden begaan in Jemen, de wereld kijkt wel even naar Syrië.

    De islam interesseert mij geen ruk, ik wens ons lot niet in handen van despoten te leggen. We moeten ons van de islam haters niets meer aan trekken, er zijn wel belangrijkere zaken aan de orde. Versta even goed dat de machthebbers van de islamitische wereld in niets verschillen van de machthebbers in het Kremlin.

    Verder wat @6 zegt. Op de VS kunnen we ook niet meer vertrouwen. We zitten met 500 miljoen Europeanen op een Euraziatisch schiereiland en vrienden daar buiten hebben we niet.

  11. 12

    Gasverbod? gasverbod? volgens mij is er geen gasverbod, zelfs voor nieuwbouwwoningen niet. Er wordt straks niet meer voorzien in een aansluiting op het gasnet, maar dat is wat anders dan een gasverbod. Doorgewinterde gasliefhebbers kunnen overstappen op diverse soorten gas zoals propaan. Geen idee waar het omslagpunt ligt, maar binnenkort ga ik eens rekenen, aardgas wordt steeds duurder tenslotte.

    Moeten we ons werkelijk lang bezighouden met de stemmingmakerij van de Wynia’s onder ons? Ik ben bang van wel, want ook tussen de regels van die opruiende sabotagetaal schuilt altijd stof tot nadenken. De vraag is natuurlijk wel welke CO2 uitstoot winst we nu uiteindelijk denken te halen. De doelstelling is ‘slechts’ 2 miljoen woningen van het gas af in 2030. Meer lijkt niet haalbaar, mede door een tekort aan arbeidskrachten. 2050 is uiteindelijk het doel om volledig van het gas af te zijn in de woningen. Daarna verwarmen wij elektrisch. Maar waar wordt die elektriciteit door opgewekt? DAT is natuurlijk de vraag waar het om gaat. Een goede kans dat we nog steeds niet zonder aardgascentrales kunnen. Tel dan je winst maar eens!

    ” Het gasverbod voor Nederlandse burgers die een nieuwe woning kopen gaat Nederland weer een stukje groener maken.” schrijft Jan Willem van de Groep…..

    Een stukje groener….. een stukje groener…. Volgens mij is het toch echt de bedoeling dat we in 2050 CO2 neutraal zijn en niet alleen maar een stukje groener…..

  12. 13

    @12 voordat je propaan gaat gebruiken zou ik de gaswet er nog eens op nalopen en het bouwbesluit. En even bij de gemeente informeren of je een tank mag plaatsen buiten je huis of er in. Kan nog wel dingetje zijn met veiligheid.

    De vraag is natuurlijk wel welke CO2 uitstoot winst we nu uiteindelijk denken te halen. De doelstelling is ‘slechts’ 2 miljoen woningen van het gas af in 2030. Meer lijkt niet haalbaar, mede door een tekort aan arbeidskrachten. 2050 is uiteindelijk het doel om volledig van het gas af te zijn in de woningen. Daarna verwarmen wij elektrisch. Maar waar wordt die elektriciteit door opgewekt? DAT is natuurlijk de vraag waar het om gaat. Een goede kans dat we nog steeds niet zonder aardgascentrales kunnen. Tel dan je winst maar eens!

    CO2 winst van 2 miljoen woningen van het gas af: het is een van de belangrijke maatregelen in het klimaatakkoord van de tafel voor de gebouwde omgeving. Dus de bedoeling is dat het 3,4 Megaton minder CO2 oplevert in 2030. Zie hoofdstuk gebouwde omgeving van hoofdlijnen klimaatakkoord.

    Waar de elektriciteit wordt opgewekt en wat dat doet met de CO2? 3 opties om naar te kijken.
    1) Nationale Energieverkenning 2017 (wat ik je in ander draadje al keer heb uitgelegd) daarin zie je dat de elektriciteitsvoorziening in 2030 veel verder vergroend zal zijn. In @0 kan je al lezen:

    Nu ligt de CO2-uitstoot van de energiemix rond de 500 gram CO2/kWh. In 2030 zal dat teruggelopen zijn naar 200 gram CO2/kWh

    2) wachten op de doorrekening van PBL (wat ik je ook al eerder heb gemeld).

    3) Lezen wat de auteur in @0 schrijft:

    Met één kuub gas kan zo’n 9 kWh warmte worden geproduceerd door middel van een gasketel. Als die kuub gas niet wordt verbrand in de woning maar wordt gebruikt voor de opwekking van elektriciteit in een centrale dan kan daarmee ca. 5 kWh elektriciteit worden geproduceerd. Een warmtepomp maakt daar vervolgens 20 kWh warmte van voor gebruik in de woning. Bij het gebruik van een warmtepomp is het dus veel effectiever om die gascentrale in te zetten voor de productie van energie.

  13. 14

    @13: Het is niet zozeer de vraag waar we vanaf gaan maar wel de vraag waar wij dan op gaan. En ik zie zeker wel wat vergroening zo rond 2030 die dan voornamelijk moet komen van het stilleggen van kolencentrales en vervanging door gascentrales die dan vol moeten gaan draaien, maar van 17% reductie naar 49%? ik zie het niet, en ik ben niet de enige die het niet ziet….. We wachten de berekeningen van het PBL af….

    En of die groen gekleurde optimistische sommetjes van Jan Willem van de Groep kloppen weet ik niet, ik heb al verschillende uitkomsten gezien die elkaar tegenspreken. Kijk, hier heb je de grijs gekleurde sommetjes https://www.climategate.nl/2018/08/gasloos-een-illusie/ Misschien wordt het tijd voor de NRC factchecker of andere betrouwbare bron…. heb jij die?

    Wat betreft propaan, ach als dat niet mag van een gemeente dan nemen we toch gewoon een ander gas? En ik heb het niet over een tank gehad, gewoon wat gasflessen werkt ook goed hoor. https://www.primagaz.nl/nl-nl/in-je-huis

  14. 15

    @14 betrouwbare bron: nationale energieverkenning van PBL. Jan Willem van de Groep heb ik op energetisch gebied mbt huizen de afgelopen 10 jaar niet op fouten kunnen betrappen (daarvoor volgde ik hem niet). Jasper Vis idem mbt hernieuwbare elektriciteit.

  15. 16

    @15: Dus in de nationale energieverkenning staat dat het gebruik van een warmtepomp veel effectiever is dan het gebruik van aardgas in een woning? Ik kan het mij moeilijk voorstellen. We verbranden gas, en zetten die warmte om in elektriciteit, we transporteren die elektriciteit en zetten vervolgens die elektriciteit weer om in warmte… en dat zou effectiever zijn dan als we gas rechtstreeks transporteren en dan omzetten naar warmte. Klinkt goed, maar is het ook waar….. dat is de vraag. En de “wij van wc eend controle” is vast niet voldoende om mensen te overtuigen…. Mij in ieder geval niet.

  16. 18

    @17: Sorry dat ik hier over doorzeur maar dit is een heel belangrijk sommetje. Ik heb natuurlijk ook zelf al gezocht maar het verbaasd mij dat ik de bewering van Jan Willem niet heb terug gevonden. Het gaat natuurlijk al als eerste over de transitie van gas naar elektriciteit in de centrale….. Je moet toch gemakkelijk met een aantal links (bronnen) kunnen komen? (Geen milieuclubs a.u.b.)

  17. 19

    @18: Dit is gewoon logica Hermie. Je gasketel maakt van 1m3 gas in het gunstigste geval 9,8kWh warmte, dat is natuurkunde en kun je overal terugvinden op internet. Voor het gemak maar even afgerond naar 10. Een moderne gascentrale heeft een rendement van 59% (is ook makkelijk te vinden op internet). Met energieverliezen er bij kom je uit op 50%. De omzettinsverliezen zijn ook te vinden op internet 59%x95%x95%x93%=50%. Dat betekent dat je van 1m3 gas 5kWh stroom kunt maken die gebruikt kan worden achter de voordeur.. Er zit immers 10kWh energie in een kuub gas. Ik heb ook een praktijktabel toegevoegd van rendemten van warmtepompen. Daarin zie je dat een warmtepomp van 1 kWh afgerond zo’n 4 kWh warmte kan maken. Van die beschikbare 5kWh kan dus 20 kWh warmte gemaakt worden. Dat is 2x zoveel als met die ene kuub gas die de gasketel in gaat.

  18. 20

    @18:

    Je moet toch gemakkelijk met een aantal links (bronnen) kunnen komen? (Geen milieuclubs a.u.b.)

    Maar wel zelf met een link komen van anti-windmolen activisten van climategate?

    Die rekensom (omzettingen) van Jan Willem had ik eerder ook al eens gevonden toen ik voor mezelf wat wilde weten. In het Engels Googlen en je vindt genoeg.

  19. 21

    @16: “zetten vervolgens die elektriciteit weer om in warmte”
    Hier maak je een denkfout. Bij warmtepompen wordt niet primair elektriciteit omgezet in warmte, maar wordt de warmte voornamelijk elders onttrokken (uit buitenlucht of nog gunstiger uit grondwater).

    @20: En zelfs notabene primagaz (hallo WC-eend).

  20. 23

    @19: Je sommetje is duidelijk. De verbazing zit er bij mij in dat ik het sommetje tot nu toe niet of nauwelijks tegen kom. Dat vind ik vreemd want het is zoals ik al aangaf een belangrijk sommetje, dit is waar het omgaat. Indien er duidelijk een CO2 reductie aan te tonen is, ook als we van ‘gas naar gas’ over gaan dan is dat een sterk argument om dat te doen. Eén bron is geen bron zeggen ze wel eens, het is niet persoonlijk maar als er meerderde bronnen hetzelfde sommetje laten zien….

    Zo zal er wel iets te zeggen zijn over de rendementsaanname. 59%, dat haalt alleen de allernieuwste gascentrale waarschijnlijk? Is het niet beter om ook een pessimistisch rendement te laten zien en dan ook CO2 reductie aan te tonen? Wat is de uitkomst als we van 40% uitgaan? Je kan makkelijk roepen ‘Wynia zit te laag’ (geloof ik zo), maar misschien zit jij ook wel ietwat te hoog. En dan is er ook nog iets met winterrendement en zomerrendement dacht ik? (ik geef toe, klok horen luiden maar weet nog niet waar de klepel hangt)

    Geen probleem verder als we eerst eens kijken naar de de bandbreedte tussen optimistische schatting en pessimistische schatting en als andere uitkomsten van diverse serieuze bronnen worden ingevoegd. De Betrouwbaarheid en de geloofwaardigheid neemt dan toe. Dat is mijn voorstel.

  21. 24

    @23:“59%, dat haalt alleen de allernieuwste gascentrale waarschijnlijk? Is het niet beter om ook een pessimistisch rendement te laten zien en dan ook CO2 reductie aan te tonen? Wat is de uitkomst als we van 40% uitgaan?”
    Een boel aannames ineens. Om te beginnen, als we kolencentrales gaan vervangen door gascentrales (of thuisgasverbranding door warmtepompen en gascentrales), dan ligt het voor de hand dat we dat gaan doen met de allernieuwste (sterker nog, met toekomstige!) gascentrales, die eerder minimaal die 59% halen (en wie weet zelfs beter). Daarnaast, het is echt geen hogere wiskunde, je kunt het rekensommetje uit #19 ook zelf met 40% doorrekenen als je meent dat dat realistisch is, kom je nog steeds op winst uit.

    “En dan is er ook nog iets met winterrendement en zomerrendement dacht ik?”
    Ik ken dat alleen van zonnepanelen (het winterrendement is hoger, omdat zonnepanelen efficiënter werken bij lagere temperaturen) en dat heeft weinig te maken met het verbranden van gas.

  22. 25

    @24: Ik begrijp uit je reactie dat we nieuwe gascentrales gaan bouwen….. Zover was ik nog niet. Ik dacht dat we in 2050 helemaal klaar willen zijn met fossiel. Dan helpt het niet als we dan weer nieuwe gascentrales gaan bouwen. Iets anders is dat als we naar de CO2 reductie doelstelling voor 2030 kijken, 49%, dan kan je niet gaan rekenen met enkele nieuwe gascentrales die we dan opeens uit de hoge hoed toveren. Een gascentrales is geen lego doos! Nee, het gemiddelde van de bestaande gascentrales is dan de meest logische aanname.

    Wat betreft je antwoord op mijn vraag over rendement merk ik dat je er al net zo veel vanaf weet dan ik. “In het land der blinden is eenoog koning” Rendement van waterpomp is wel degelijk afhankelijk van temperatuursverschillen. Bij de lucht – lucht toepassing die vooral in de bestaande bouw toegepast wordt werkt deze niet goed bij een lage buitentemperatuur en ben je aangewezen op een gas of open haard backup. Daarom wordt meestal een hybride oplossing aanbevolen. Maar bij hybride zijn we nog steeds niet van het gas los….. Bij nieuwbouw zien we het meest schitterende rendement. Zo mooi dat we ons af moeten vragen waarom we dit niet veel eerder gedaan hebben. Dat rendement steunt op de zeer hoge isolatie eisen. De doelstelling voor 2030 is 2 miljoen huizen. Maar ik kom niet verder dan 50.000 nieuwbouw woningen per jaar. Dan zouden 1,5 miljoen in de bestaande bouw moeten worden omgetoverd…. Ik zie het nog niet gebeuren…. En als dat wel gaat lukken dan zal dat met de hybride oplossing zijn die eigenlijk dus maar een tijdelijke oplossing is.

  23. 27

    @25: “Ik dacht dat we in 2050 helemaal klaar willen zijn met fossiel.”
    Dat is zelfs niet eens het doel (en als we kijken naar hoe ver we tot nu toe altijd van gestelde doelen zijn afgebleven, kun je de realiteit ook wel raden).

    “Dan helpt het niet als we dan weer nieuwe gascentrales gaan bouwen.”
    Als nieuwe gascentrales veel efficiënter zijn dan bestaande (en let op, dat is jouw aanname!), dan helpt het bouwen van nieuwe gascentrales wel degelijk. Daarnaast kunnen nieuwe gascentrales ook een rol spelen in CO2-neutrale elektriciteitsvoorziening.

    “Een gascentrales is geen lego doos!”
    Dat blijkt nogal mee te vallen, ongeveer de helft van het vermogen aan gascentrales in Nederland is in de afgelopen 10 jaar gebouwd*, dat gaat dus in ieder geval in een veel sneller tempo dan zeg de bouw van kerncentrales.

    “Wat betreft je antwoord op mijn vraag over rendement merk ik dat je er al net zo veel vanaf weet dan ik”
    Met dat verschil dat ik net iets meer moeite doe om dingen te achterhalen* (jij bent blijkbaar nog niet eens aan het simpele rekensommetje toegekomen dat ik in #24 suggereerde). Dat kun je een paar keer doen, maar op een gegeven moment moet je niet raar gaan opkijken als men je gaat negeren omdat je maar wat ongefundeerds loopt te roepen. De meeste mensen zijn er niet om jou te dienen met wild goose chases.

    “Rendement van waterpomp is wel degelijk afhankelijk van temperatuursverschillen.”
    Die zijn nogal constant (de temperatuur van grondwater fluctueert nauwelijks gedurende het jaar).

    *Op Wikipedia staat een mooi overzichtje van de energiecentrales in Nederland, inclusief type, bouwjaar en vermogen. Daaruit blijkt dat bijna driekwart van het opgesteld vermogen bestaat uit moderne STEG centrales (al dan niet met ook nog eens warmtekrachtkoppeling, dat het rendement nog verder verhoogt), die een rendement van rond de 59% halen. Aangezien de gascentrales niet allemaal altijd aanstaan (een belangrijk voordeel is de regelbaarheid ervan), zit het er dik in dat het werkelijk gedraaide vermogen (vanwege energie- en dus kostenefficiëntie) nog meer in hun voordeel is. Daarmee wordt wel duidelijk dat rekenen met een rendement van 40% onrealistisch is.

  24. 28

    @27: Je toonzetting is op zijn zachts gezegd niet heel erg vriendelijk…. Zou je daar mee de mensen van het gas af helpen? Tot nu toe lukt dat namelijk nog niet zo goed …. zie https://www.blikopnieuws.nl/nieuws/266489/hr-ketel-populair-in-nieuwbouw-tot-grote-schrik-van-natuur-milieu.html

    Maar als ik je goed begrijp dan zeg je:

    * Na 2050 draaien we nog steeds op gas
    * We gaan nieuwe gascentrales bouwen
    * We gaan dat CO2 doel niet halen (de 95% genoemd in de klimaatwet voor 2050)

  25. 29

    @28: “Je toonzetting is op zijn zachts gezegd niet heel erg vriendelijk…. Zou je daar mee de mensen van het gas af helpen?”
    Mijn toonzetting volgt jouw luiheid in de discussie. Het doet er verder niet toe of ik mensen daarmee van het gas af help (ik maak me ook geen enkele illusie dat wat ik hier typ enige invloed heeft in zulke beslissingen). Als het maar helpt tegen het posten van ongeïnformeerde bagger door jou, is het al een heel stuk vooruitgang.

    *Hopelijk draaien we dan wat fossiele brandstoffen betreft uitsluitend op gas, dat zou al een enorme vooruitgang zijn (temeer als we dan ook nog de efficiëntie omhoog kunnen helpen met maatregelen als warmtepompen, warmte-krachtkoppeling etc. en het verbruik naar beneden met meer energie uit wind/water/zon, zuinigere apparatuur en betere isolatie), niet alleen wat betreft CO2-uitstoot, maar ook luchtkwaliteit en afhankelijkheid van bedenkelijke regimes.
    *Dat zou goed kunnen en misschien zelfs moeten als we kolencentrales gaan afbreken. Elke nieuwe gascentrale met 59% rendement die er eentje van 40% vervangt (of een kolencentrale, met 37-46% rendement en bovendien CO2-intensievere kolen als brandstof) leidt tot een flinke CO2-uitstootreductie.
    *We gaan het CO2 doeleind 95% reductie in 2050 niet halen (of er moet al in het komende decennium een enorme doorbraak komen in energiewinning uit kernfusie of iets dergelijks en dat is erg onwaarschijnlijk). Desondanks blijft het om meerdere redenen dan alleen klimaat heel erg zinnig om wel op elke reductie in te zetten die haalbaar is (en dat mag, gezien het alternatief, behoorlijk wat kosten).

  26. 30

    @29: ” ongeïnformeerde bagger ” toe maar, je bent er niet op uit om vrienden te maken is het wel? Wat betreft de verwachting over de positie van gascentrales zijn we het aardig eens. En ook over de onhaalbaarheid van die 95% reductie van de klimaatwet. Maar even ter herinnering: Syp Wynia komt met sommetjes en vervolgens komt Jan Willem met sommetjes. Krispijn valt direct als een blok van zijn kruk af want alles wat Jan Willem zegt gaat er in als kruidkoek en is per definitie heilig ondanks dat hij op een vorig draadje nog bij hoog en laag beweerde niets te doen met berekeningen op de achterkant van een bierviltje. En wat die warmtepomp betreft, Of het nu nieuwbouw, bestaande bouw, lucht – water of lucht – lucht is waar mee gerekend wordt is ook niet duidelijk gemaakt…. Ik ben hernieuwbare energie adept, maar ik val niet van mijn stoel en er blijven meer vragen komen dan dat er antwoorden gegeven worden. Denk je dat de volgelingen van Wynia onder de indruk zijn van het verhaal van Jan Willem?

  27. 31

    @30 ik val niet zo snel van mijn stoel. De cijfers die Jan Willem gebruikt zijn op tal van openbare plaatsen terug te vinden. En ik zou niet snel betrouwbaarder data weten dan praktijkcijfers, of ze nou van Jan Willem zijn of van een andere leverancier. Jij wel?

    Van een reageerder die schrijft een hernieuwbare energie adept te zijn verwacht ik dat die in staat is om zelf fatsoenlijke bronnen te vinden. Het is echt geen rocket science om te weten dat climategate daar zacht gezegd niet toebehoort. Ik heb je meerdere keren op weg geholpen naar onderzoeksinstituten en bronnen waar je zaken kan verifiëren. Je reacties geven helaas weinig reden om daar mee door te gaan. Ik kan je er 100 keer naar verwijzen of 1000 keer, ik heb niet het idee dat je de genoemde bronnen raadpleegt of de daar te halen kennis in je reacties verwerkt.

  28. 32

    @19: [ Je gasketel maakt van 1m3 gas in het gunstigste geval 9,8kWh warmte ]

    Is dat inclusief transport naar de eindverbruiker, die we voor elektriciteit als ‘transportverlies’ meenemen? Of is dat verwaarloosbaar?

  29. 33

    @30: “Ik ben hernieuwbare energie adept, maar ik val niet van mijn stoel en er blijven meer vragen komen dan dat er antwoorden gegeven worden.”

    Ik waag je zelfbeschrijving te betwijfelen. Maar voor alles blijven er vragen bij je opkomen omdat je gewoon niets controleert of narekent en ook niets van anderen voor waar aanneemt (dat laatste mag op zich, maar het verplicht je wel tot het eerste, als je ten minste enige ontwikkeling wil doormaken). Als dan iemand met een antwoord komt, ga je daar ook alleen maar aan twijfelen (wederom zonder zelf eens in actie te schieten, zo stapelen de vragen zich inderdaad onvermijdelijk op naarmate je meer antwoorden krijgt). De berekeningen en links naar informatie staan hier gewoon, reken het dan na als je twijfelt, in plaats van de zielepiet met steeds meer vragen te spelen.

  30. 34

    @31: Indien de cijfers die Jan Willem gebruikt op tal van openbare plaatsen terug te vinden zijn dan is het toch een kleine moeite om die links op te nemen? Jij kan ze blijkbaar makkelijk vinden, ik niet. Verder worden normale vragen niet beantwoordt. Om welk soort warmtepomp gaat het in het rekenvoorbeeld? Waarom de nadruk op nieuwbouw? Het gaat natuurlijk vooral om de bestaande bouw. Ik heb het al genoemd, anderhalf miljoen huizen in de bestaande bouw in 11 jaar tijd. Over nieuwbouw zijn we het snel eens, makkelijk toepasbaar en een redelijke terugverdientijd van de investering. Desondanks is Nederland zelfs op dat punt blijkbaar nog niet heel erg overtuigd…. https://www.blikopnieuws.nl/nieuws/266489/hr-ketel-populair-in-nieuwbouw-tot-grote-schrik-van-natuur-milieu.html

    Er gaat dus iets mis in het verkoopverhaal. Een goede onderbouwing is een onderdeel van dat verkoopverhaal. Het verhaal van voortrekkers zoal jij en Jan Willem doen er ook toe. Waarom denk je dat ik deze moeite doe om het onderwerp, ‘het verkoopverhaal’, aan te halen?

    Ik heb climategate alhier aangehaald om te laten zien dat aan de grijze, of beter gezegd rechtse kant ook gerekend wordt. Niet omdat ik dat een betrouwbare bron vind. Integendeel. Maar wat vindt Nederland? Het is duidelijk waar het de Wynia’s, de Leon de Winters, groene rekenkamers, climategaters en FvD adepten om te doen is, hun aversie tegen alles wat maar met links te maken heeft. En ik constateer helaas dat links er weinig aan doet om de irritaties van rechts weg te nemen. Hier in ieder geval niet, vragenstellers worden weggezet als debielen. En wie hier nog de opmerking durft te maken dat energie en klimaat niets met links en rechts te maken heeft zeg ik: wordt wakker.

    Wynia zegt het letterlijk wat zijn grootste ergernis is:
    ” Waar ik me misschien nog wel het meest aan erger, is het aanmatigende, neerbuigende toontje dat lobbyisten, inclusief ex-politici als Samsom en Nijpels inzetten om zaken als het gasverbod te verdedigen.
    http://www.sypwynia.nl/archief/het-gasverbod-is-dwang/

    Ik doe nogmaals het voorstel om op een normale manier de aannames van Wynia door te rekenen en te vergelijken met de aannames van Jan Willem. Wat is nu eigenlijk het verschil? Wat betekent dat voor bestaande bouw en nieuwbouw? Wat betekent dit voor de diverse soorten warmtepompen?

  31. 36

    @35: Ik wil de vragen waar ik geen antwoord op heb best nog even voor meneer Bismarck samenvatten:

    * Voor welk type waterpomp is het sommetje in @19 gemaakt ?
    * Waarom wil Jan Willem alleen maar praten over de nieuwbouw?
    * Het klimaatakkoord rept over 2 miljoen huizen die aan de beurt zijn voor 2030. Het aandeel van bestaande woningen is ongeveer 1,2 – 1,4 miljoen. Moet je dan niet juist in de eerste plaats naar het rendement van de bestaande huizen kijken?
    * Wynia beroept zich op een duidelijk verhaal van Mulder. Ja, dat verhaal gaat over bestaande bouw, is dat onlogisch? Waarom wordt daar een onleesbare excelsheet die vermoedelijk over nieuwbouw gaat tegenover gesteld?

    “Ik denk dat de warmtepomp de komende jaren voor ongeveer een kwart van de huizen de juiste oplossing is”, zegt Frans Rooijers van adviesbureau CE Delft. ” Een kwart, meer niet.
    https://www.nrc.nl/nieuws/2018/04/06/warmtepomp-niet-ideaal-wel-innovatief-a1598520

  32. 37

    @36: Nu weet ik waarom je veel info niet kan vinden (maar wel je weg naar zo’n beetje alle klimaatontkenning en anti-renewable energie blogs…). Je kunt gewoon niet lezen. Die quote aan het einde van je reactie hierboven gaat in in z’n geheel zo:

    In Nederland was hij [de warmtepomp] tot nog toe nog niet bepaald ingeburgerd: in hoogstens 200.000 van de bijna 8 miljoen huizen heeft die inmiddels een plekje gekregen. Maar dat kunnen er snel meer worden. „Ik denk dat de warmtepomp de komende jaren voor ongeveer een kwart van de huizen de juiste oplossing is”, zegt Frans Rooijers

    Ja, dat kunnen er dus snel meer worden. In de komende jaren. Dat is wat hij wilde zeggen. Ga nu maar weer fijn koppen schrijven voor het AD en blijf alsjeblieft weg in deze discussie.

  33. 38

    @37: Verbazingwekkend toch die onvriendelijkheid van reageerders op dit blog. En waar jij je nu weer druk over maakt? De quote is en blijft wat tussen quote’s staat en dat is :

    “Ik denk dat de warmtepomp de komende jaren voor ongeveer een kwart van de huizen de juiste oplossing is”, zegt Frans Rooijers van adviesbureau CE Delft.

    Wat veranderd er als ik de tekst daarboven er bij betrek? ik zou het werkelijk niet weten. Die tekst is een algemeen bekend feit en niet een tekst van Frans Rooijers. Hoe kom jij daarbij?https://www.nrc.nl/nieuws/2018/04/06/warmtepomp-niet-ideaal-wel-innovatief-a1598520

    Dat het er snel meer gaan worden is een ding wat zeker lijkt. Maar een kwart is een kwart, 75% procent zal dan ingevuld moeten worden met een andere oplossing. Als Frans Rooijers van adviesbureau CE Delft gelijk krijgt tenminste. Hoe dan? Warmtenetten? Houtkachels? Biogas? Zeg het maar beste Majava, zie jij 1,2 miljoen huizen in de bestaande bouw binnen 11 jaar van het gas af gaan?

    En zelfs in de bestaande bouw moet de knop snel om want de HR ketel blijkt nog steeds erg populair…. https://www.blikopnieuws.nl/nieuws/266489/hr-ketel-populair-in-nieuwbouw-tot-grote-schrik-van-natuur-milieu.html

  34. 40

    @38: “Hoe dan? “
    Lees even zijn quotes als één geheel:

    Rooijers van CE Delft denkt dat voor driekwart van de huizen betere oplossingen zijn. “Als je aangesloten kan worden op een warmte-tracé, verdient dat de voorkeur. Zo’n net, bijvoorbeeld verwarmd door restwarmte van de industrie, is vaak goedkoper. Maar als je in een dunbevolkt gebied woont, heb je geen warmtenet. Ik denk dat de warmtepomp de komende jaren voor ongeveer een kwart van de huizen de juiste oplossing is”

  35. 41

    @36: “Voor welk type waterpomp is het sommetje in @19 gemaakt?
    Voor alle types warmtepompen die van 1 kWh afgerond zo’n 4 kWh warmte kunnen maken. Staat gewoon in #19 (kijk dit is dus waarom je onvriendelijk wordt bejegend, je stelt gewoon vragen die al zijn beantwoord, dat wordt al snel gezien al trollen).

    “Waarom wil Jan Willem alleen maar praten over de nieuwbouw?”
    Goed nu is het jouw beurt om vragen te beantwoorden: Wat was de aanleiding van het artikel van Jan Willem? Als het je lukt om die vraag te beantwoorden, heb je meteen je eigen vraag ook beantwoord. De volgende vragen worden daarmee meteen ook beantwoord en/of irrelevant.

  36. 42

    @40: Dat zijn inderdaad de quote’s die je gerust mag samenvoegen. Wat is nu eigenlijk je punt? Heb ik iets daar van verzwegen of ontkent?

    Maar mijn vraag was hoe 1,2 miljoen huizen in de bestaande bouw voor 2030 van het gas af gaan. Als jij denkt dat we in 11 jaar tijd 1,2 miljoen huizen aan warmtenetten gaan aanleggen dan verschillen we van mening. Ik zie het niet gebeuren, maar wie weet, de tijd gaat het leren.

  37. 43

    @41: Het is toch triest dat mensen alhier al bij het stellen van vragen worden beoordeelt op het zijn van een trol…. Nee, mijn vraag is niet beantwoordt. Mijn vraag: Voor welk type waterpomp is het sommetje in @19 gemaakt? Jouw antwoord : Voor alle types warmtepompen die van 1 kWh afgerond zo’n 4 kWh warmte kunnen maken. Dat antwoord moet een grap zijn. hahaha. “met een kluitje in het riet gestuurd worden” noemen ze dat. Laat ik het dan maar anders vragen. Welke types waterpompen voldoen daar aan? Kan een lucht – lucht waterpomp ook het hele jaar door 4 kWh warmte maken van 1 kWh ?

    Wat de aanleiding voor Jan Willem is geweest staat boven aan het artikel. En dat is ook de aanleiding voor mijn vraag. Waarom suggereert JW nu dat we het alleen maar over de nieuwbouw mogen hebben? Vanwege het gebruik van het woord gasverbod? Voor Wynia heet alles een gasverbod. Het is retoriek, dramatiek, huilie huilie gedrag, stemmingmakerij en zelfs voor de nieuwbouw niet eens waar. Er is helemaal geen gasverbod. Maar vervang nu eens gasverbod voor ‘gastransitie maatregelen’ en lees het verhaal van Wynia dan nog eens een keer. Probeer je eens te ontdoen van de provocatie. Het gaat voornamelijk in het verhaal van Wynia over bestaande bouw. En kan je dan het onderwerp bestaande bouw verder negeren?

    JW schrijft dan : ” De realiteit dat de ‘gastransitie maatregelen’ op dit moment alleen betrekking hebben op nieuw te bouwen woningen, lijkt niet door te dringen. ”

    Het is NIET waar Jan Willem. De komende 11 jaar zijn 2 miljoen woningen aan de beurt. DAT is nu eenmaal de doelstelling. Ongeveer 800.000 nieuwbouwwoningen en 1,2 miljoen bestaande woningen. En dat is geen kattenpis.

  38. 44

    @34 als je een verkoopverhaal zoekt moet je de website van een warmtepompleverancier of producent bezoeken, niet Sargasso. Ik heb je al meerdere keren lijstjes gegeven met sites waar gegevens over duurzame energie en duurzame technologie te vinden zijn: Milieucentraal, Hierverwarmt, Irena, Fraunhofer Institute. Van daaruit kun je prima verder komen. Andere opties zijn DuurzaamBedrijfsleven.nl, Wattisduurzaam.nl of DuurzaamGebouwd.nl.

    @36

    * Voor welk type waterpomp is het sommetje in @19 gemaakt ?

    Maakt niet uit, maar in nieuwbouw wordt bij grondgebonden koopwoningen naar mijn weten meestal gebruik gemaakt van lucht-lucht of lucht-water warmtepompen. Grondgebonden warmtepompen zijn duurder en beter bruikbaar voor bv. appartementencomplexen, of huurwoningen.

    * Waarom wil Jan Willem alleen maar praten over de nieuwbouw?

    Simpel: omdat dat de enige categorie is waar tot nu toe wat voor geregeld is via de wet VET. Bestaande bouw is onderdeel van het klimaatakkoord. Welke plannen daar bedacht worden om 2 miljoen woningen van het gas af te halen kun je lezen in de hoofdlijnen van het klimaatakkoord. Te vinden via: http://www.klimaatakkoord.nl

    * Het klimaatakkoord rept over 2 miljoen huizen die aan de beurt zijn voor 2030. Het aandeel van bestaande woningen is ongeveer 1,2 – 1,4 miljoen. Moet je dan niet juist in de eerste plaats naar het rendement van de bestaande huizen kijken?

    Nogmaals: zie het klimaatakkoord. Beginnen bij nieuwbouw is een logische eerste stap, juist omdat dat deel makkelijker is. Voor bestaande bouw worden plannen ontwikkeld. Zie antwoord hierboven.

    * Wynia beroept zich op een duidelijk verhaal van Mulder. Ja, dat verhaal gaat over bestaande bouw, is dat onlogisch? Waarom wordt daar een onleesbare excelsheet die vermoedelijk over nieuwbouw gaat tegenover gesteld?

    Ja, dat is heel onlogisch. Het verbod op gas gaat namelijk over nieuwbouw. Het is demagogisch en feitenvrij gekronkel (zoals je in @41 ook stelt), waar een journalist niet aan mee zou moeten doen. Daar mag je als columnist wat van vinden en waar ik ook niet in mee wil gaan. Waarom zou ik in de hysterie van Elsevier of Telegraaf mee moeten gaan?

    Waarom heb je het over waarschijnlijk nieuwbouw als Jan Willem van de Groep heel duidelijk is dat het gaat over nieuwbouw? Als je de excelsheet onleesbaar vind, waarom kom je dan niet met inhoudelijke vragen over wat er bedoelt wordt met de cijfers in de spreadsheet?

  39. 45

    @44: n.a.v @34 Ik heb een voorstel gedaan om een beter verhaal te ontwikkelen om de ‘groene zaak’ beter te kunnen verkopen. Ik heb daarbij gewezen op de grootste drempel wat de Wynia’s dwars zit, het aanmatigende, neerbuigende toontje der lobbyisten. Het is natuurlijk geheel aan jou om daar iets mee te doen of niet.

    Ook is het geheel aan jou of je de service wilt verlenen of niet als mensen om meer informatie, links en bronnen vragen. Het staat je natuurlijk vrij om een ” zoek het lekker zelf maar uit” reactie te geven. Ik kan je uiteraard niet dwingen, graag of niet.

    Het is prima Krispijn, we doen het op jouw manier. Milieucentraal, Hierverwarmt, Irena, Fraunhofer Institute. DuurzaamBedrijfsleven.nl, Wattisduurzaam.nl DuurzaamGebouwd.nl. En ik zal het inderdaad lekker zelf uitzoeken de komende weken en stuk voor stuk die bronnen wel afgaan en de bevindingen alhier met je delen.

  40. 46

    @45 je komt in #34 vooral ook met een heleboel vragen en met het advies om dat allemaal eens door te rekenen, zoals je ook met regelmaat om meer links naar artikelen ter onderbouwing vraagt. Ik schrijf met alle plezier als vrijwilliger voor Sargasso, maar al te goed is buurmans gek.

    Het is vaak echt niet moeilijk om zelf meer informatie te vinden. Om een simpel voorbeeld te geven: Google op “werking warmtepomp” en je vind o.a. deze:

    Alle soorten warmtepompen nemen bij lage temperatuur warmte op die bij hoge temperatuur weer wordt afgegeven.
    (…)
    Het rendement van een warmtepomp wordt uitgedrukt in COP (Engelse afkorting: Coefficient Of Performance).
    (…)
    De COP bereikt waarden, afhankelijk van de toepassing, van 4,0 tot 4,6 en komt daarmee op een tweede plaats aan rendement na de WKK (of micro-WKK) die een COP van 9 heeft.[2]

    Of deze:
    https://www.youtube.com/watch?v=h6YGi-hlTKc

    En nogmaals: ik zie het niet als mijn taak of de taak van Sargasso om een beter groen of links verhaal te maken. Daar zijn andere organisaties voor.

  41. 47

    @46: Volgens mij hadden wij dit punt toch afgehandeld? Je standpunt was meer dan duidelijk. Verder heb ik toegezegd je suggesties van ‘bronnen’ zelf te onderzoeken en er de komende weken site by site op terug te komen. Waar ik ook nog op terug kom is de rest in @44 …. dat is ook nog niet af…. “haastige spoed is zelden goed”

  42. 48

    @43:

    Het is toch triest dat mensen alhier al bij het stellen van vragen worden beoordeelt op het zijn van een trol….

    Ik heb mij een tijdje eens stil gehouden. Ik heb jouw reacties bekeken. Ik heb jou eens beticht en ik blijf erbij. Je doet alsof je redelijk bent, maar je bent enkel uit op het zaaien van twijfels.

  43. 49

    @48: Spijtig dat je het zo ziet. Maar eigenlijk zeg je dan ook : “Gij zult niet twijfelen aan de inhoud van de verkondigde groene boodschap” Wel, daar heb ik wel mijn twijfels over. Is het uitspreken van je twijfels dan verboden of slecht? Is het stellen van vragen soms verkeerd? Als ik ergens aan twijfel dan spreek ik zeker die twijfels uit. Ja, ik twijfel op een aantal punten, en ik ben het op een aantal punten niet eens met de repliek die Jan Willem heeft gegeven. Wat niet waar is dat ik UIT ben op het zaaien van twijfel. Waar ik wel op uit ben is dat er een betere boodschap wordt overgedragen richting de rechts adepten om meer slagingskans te creëren. Ik denk namelijk dat het nog een hete herfst gaat worden en de discussie nog moet beginnen.

  44. 50

    @44: Vervolg.

    Op mijn vraag:
    * Voor welk type waterpomp is het sommetje in @19 gemaakt ?
    Zeg je: Maakt niet uit. Ik ben verbijsterd. in al je opgegeven bronnen is te vinden dat het wel uit maakt. Maar laat het punt maar even rusten. Ik kom er op terug zoals toegezegd.

  45. 51

    @44: Vervolg. Wynia heeft het niet alleen over nieuwbouw maar juist over bestaande bouw. Het is naar mijn mening dan heel erg raar dat je dan alleen over nieuwbouw gaat praten. Daar zijn we ook snel over uit gepraat. Veel gemeentes hadden dit besluit al genomen. Als je door de retoriek van Wynia heen kijkt dan liggen er bezwaren die voornamelijk gaan over de bestaande bouw. Daar zijn in de maatschappij op dit moment ook de meeste vragen over. Een goede verkoper pakt die bezwaren op en gaat kijken hoe die kunnen worden weggenomen. Maar ja, een verkoper wil je niet zijn, dat is wel duidelijk. In plaatst daarvan kom je met argumenten die de koper het gevoel geven voor de gek te worden gehouden. Indien een verkoper op mijn vragen over appels met een excel sheet over peren komt dan loop ik de winkel uit. “Ja maar in de wet VET staat dat wij het eerst over peren moeten hebben ” roept de verkoper mij nog na. Het gaat er niet over om gelijk te hebben maar om gelijk te krijgen.

    We laten het even rusten. Wat je er mee wilt doen is aan jou. Ik verwacht dat het debat dit najaar over de 2 miljoen woningen stevig zal zijn. Er is een klimaatakkoord maar er is nog steeds een tweede kamer die daar iets van gaat vinden. Het gaat veel mensen diep in de portemonnee raken, zo zal rechts steeds maar weer benadrukken. En als je niet oppast is er over 3 jaar een rechtse regering die alles weer van tafel veegt.

  46. 53

    Sargasso heeft volgens Hermie zogenaamd het groen gekleurde verhaal aangaande dit. Ik vraag me af of Hermie ook zo loopt te zagen om onderbouwingen op die andere, ‘grijze’ sites?! En als dat niet het geval is omdat zij het wellicht beter of anders onderbouwen, dan heeft Hermie voldoende materiaal om dat hier uit de doeken te doen en ons mee om de oren mee te slaan. En dat gebeurt ook niet. Allemaal erg trollerig.

  47. 54

    @50 je bent verbijsterd dat er wel verschil is tussen types warmtepompen, en wederom geen onderbouwing. Geen aanwijzing waarin die verschillen volgens jou dan zitten of waar ik het volgens jou mis heb dat het basisprincipe van de werking van een warmtepomp gelijk is ongeacht of het lucht-lucht, lucht-water of water-water betreft. Ik kan zo onderhand niet anders dan me scharen achter Frank789.

    @51 heb je nu al eens het klimaatakkoord gelezen over de plannen met de bestaande bouw? Laat me raden: nee. Want ja, je wil kritisch zijn. Prima, maar dan doe ik dat ook jou kant op. Lees de stukken en kom terug met onderbouwing. Of ga zoals @53 suggereert je vermaken bij Climategate met kritische vragen stellen.

  48. 55

    @9: Het is vreemd, Kisbaba, dat je prima argumentatie geen reacties oproept.
    De huishoudens vormen maar een gering deel van het energiegebruik in Nederland, en toch wordt alle beleid op dat deel gezet. Met de kanttekeni9ng dat de woningeigenaar voor de gigantische kosten opdraait.
    60.00 tot 70.000 euro, heeft Nijpels genoemd.

  49. 56

    Als er gesproken wordt over de kosten van het gasverbod, komt de schrijver steeds met het argument dat het alleen om nieuwbouw gaat.
    Maar het kabinet wil juist alle huizen van het gas af, en juist in bestaande bouw loop je tegen enorme kosten op.

  50. 60

    @56: Dat is inderdaad ook het malle, Syp Wynia spreekt vooral over bezwaren in de bestaande bouw en dan zegt de schrijver dat het alleen over nieuwbouw gaat. De problematiek vinden we natuurlijk vooral in de bestaande bouw, voor nieuwbouw kunnen warmtepompen prima oplossingen zijn. Het streven is 2 miljoen woningen van het gas af in 2030, daarvan is zeker de helft bestaande bouw…

    Het gaat overigens niet alleen over de huishoudens maar de totale warmte voorziening in de gebouwde omgeving. Ik dacht dat dit zo ongeveer 30% van ons energie gebruik is, noem je dat gering?

  51. 63

    @61: Ik weet niet zeker of jou, “ja zeker” een antwoord is op mijn vraag of je 30% van ons energiegebruik een gering aandeel is. Als dat het geval is dan verschillen we sterk van mening, ik denk namelijk dat 30% van het energieverbruik een behoorlijk aandeel is. Dan is de vraag of we de rest van het gasverbruik in stand houden. Dat is natuurlijk niet de bedoeling. Het is uiteindelijk de bedoeling om van alle gasverbruik afstand te doen. Hoe? dat is inderdaad nog een vraag, het lijkt er op dat niemand daar nog een antwoord op heeft. Maar is het nu zo dat omdat we alle antwoorden nog niet in detail weten, dat we daarom dus nu nog niets mogen doen? Want zo komt je argumentatie toch een beetje op mij over…….

  52. 64

    @63: Zeg ik ergens dat we niets moeten doen?
    Het lijkt me zinnig om te kijken waar we het energiegebruik kunnen terugdringen. In sommige situaties is dat goed te doen, in andere situaties is het onbetaalbaar.
    In de nieuwbouw het gasgebruik terugdringen lijkt haalbaar; daar kan je toe besluiten. Maar liefst met argumenten, niet met verboden.
    In bestaande bouw is het vaak schreeuwend duur. Luister maar naar Nijpels in @62. Daar mensen toe verplichten is vragen om moeilijkheden.
    En of je nu 30% of 20% van het gasgebruik terugdringt, maakt dat nu zoveel uit?

  53. 65

    @64: Indien we deze discussie beperken tot de warmtevraag van gebouwde omgeving dan zijn de gasvrije toepassingen in de nieuwbouw geen discussie meer. De bestaande bouw is iets anders. Technisch zijn er natuurlijk legio alternatieven voor gasverwarming. Te beginnen bij elektrische kachels voor 19,95 te bestellen bij bol.com. Er is wel een nadeel: We gaan dan meer i.p.v. minder energie gebruiken. Vandaar oplossingen als warmtepompen, infrarood, en warmtenetten. Eenvoudige transitie stappen in een bestaande woning kunnen zijn: Van gas naar elektrisch koken, 2. Een omgekeerde airco, die heb je al vanaf 750 Euro. Nijpels noemt bedragen voor complete isolaties, vloerverwarming en lauw water radiatoren. Dat soort transities kennen een stevig prijskaartje.

    De regering lijkt nu deze transitie op het bordje van de gemeenten te leggen. ik ben benieuwd. Er is een (voorstel) klimaatakkoord maar ik verwacht nog wel discussie hierover in de tweede kamer. Ik denk dat wat de bestaande bouw betreft mensen niet te dwingen zijn. Dit is ook niet de bedoeling.

    Persoonlijk lijkt mij het meest logische om de prijs van gas langzaam aan te verhogen en verder de markt zijn werk te laten doen. Wie dan op gas wil blijven moet dat vooral blijven doen.

  54. 66

    Dat hoop ik maar, dat er discussie komt in de Kamer. Maar ik vrees dat dat zal tegenvallen. De kennis en interesse op dit gebied zijn ver onder de maat, en de regering is in staat ieder plan met minimale meerderheid door te drukken.
    Ter illustratie: er was in Juni een initiatief van Terpstra om de HR-ketels per 2010 te verbieden. Zie https://www.berenschot.nl/publish/pages/6091/manifest_invoering_rendementseis_verwarmingsinstallatiesv2.pdf. De partijen CDA en D66 verklaarden zich meteen akkoord. De woordvoerders hadden zich echter niet in de gevolgen verdiept, en doen dat nog niet.
    Ik vrees dus dat we met akelige besluiten geconfronteerd kunnen worden waarvan pas later blijkt hoe schadelijk ze zijn.

    Jouw benadering lijkt mij een stuk rustiger en logischer, maar Wiebes denkt echt niet zo.

  55. 67

    @66: Indien er onzalige besluiten worden genomen in onze democratie dan is het altijd mogelijk dat dezelfde democratie die besluiten in de toekomst weer terug kan draaien is het niet? Dat CDA en D66 niet helemaal meer zo in vorm zijn het afgelopen jaar is wel duidelijk. We zullen dat terug gaan zien in de uitslag van de komende verkiezingen.

    Hoe akelig is akelig en hoe schadelijk is schadelijk. Er is ook leven zonder Hr ketel mogelijk. Ik denk dat 6.8 miljard mensen het zonder een Hr ketel doen. Het is niet het einde van de wereld.

  56. 68

    @66: Nog iets, het is de bedoeling dat de gemeentes de ‘van gaslos operatie’ gaan uitvoeren. Wijk voor wijk. We zijn dus overgeleverd aan de fratsen van de gemeenteraad. Dat kan per gemeente aanmerkelijk verschillen.

  57. 69

    @67: Verkiezingen is een heel traag middel.
    Er kan veel schade aangericht zijn voordat verkiezingen tot correctie leiden.

    Ik heb persoonlijk mijn best gedaan om Agnes Mulder (CDA) en Rob Jetten (D66) tot andere gedachten te brengen maar ze willen gewoon niet meedenken.

    Natuurlijk kan je leven zonder HR-ketel. Maar het is zonde om een goed stuk techniek ongebruikt te laten, en het is zeker niet in het belang van het milieu.

    Over de gemeenten heb je ook gelijk. Als je gemeente heel ijverig te werk gaat dan kunnen ze veel mensen nodeloos in de problemen brengen. Nijpels en Samsom hebben daar geen oog voor.

  58. 71

    @70:
    – mensen die een verbouwing niet georganiseerd of gefinancierd krijgen, en dan hun huis maar met elektrische kachels gaan verwarmen, waardoor hun energierekening omhoog vliegt;
    – mensen die hun huis gewoon niet warm krijgen en dan maar in de kou zitten;
    – ruzies in dichtbebouwde wijken over het geluid van de warmtepompen;
    – mensen die zich in de schulden steken die ze echt niet kunnen betalen;
    – apparaten die in de weg staan in kleine woningen;

  59. 72

    @71: allemaal wild gespeculeer, inclusief die ‘herrie’ van de warmtepompen. Lees deze eens, dit is al werkelijkheid.
    https://www.binnenlandsbestuur.nl/ruimte-en-milieu/nieuws/purmerend-worstelt-met-nieuwe-warmte.9595250.lynkx

    Dat is meteen een fraai voorbeeld hoe men (vooral aan rechtse zijde…?) eigenlijk die nanny state wel ziet zitten. Zelfs de in-huis aanpassingen wil men liever door de gemeente laten uitvoeren.

    PS: nieuw keukentje van 30k, badkamer ditto, of even de tuin opnieuw doen. Mag allemaal wat kosten. Alleen niet het comfort van warmte in je huis. Dat moet en zal de overheid doen.

    PPS: van het gas af voor koken lijkt wel nu al keihard te lukken. Want… inductie is de shit en dan kan het wel.

  60. 73

    @72: Je kan mogelijke schade niet wegpraten door te wijzen op situaties waar het wél lukt.

    Is warmtenet dan zoveel milieuvriendelijker dan gas in de huizen? Ook als dat warmtenet gevoed wordt met gas, of zelfs met hout?

  61. 74

    Afhankelijk van de luimen van Trump, kan hij op elk moment zomaar de export stilleggen (dat kan per presidentieel decreet, omdat gas minstens zozeer een zaak van nationale veiligheid is als staal, dus er ligt al een precedent).

    De wereld is al meerdere malen voor dergelijke roekeloze besluiten behoed, dankzij de anonieme op-ed-auteur van de New York Times die de relevante papieren van Trumps bureau weggriste.

  62. 75

    @73: ja dat kan ik wel, omdat ik me richt op realistische scenario’s en voorbeelden uit de praktijk.

    Ik leef in een land waar niemand op gas kookt, of huizen verwarmd. Iedereen doet het hier, heel libertarisch (erg paradoxaal in dit socialistische paradijs) op z’n eigen manier. Vaak een mix van van alles. Ik struikel hier over de warmtepompen, want men heeft heel goed door hoe efficient die dingen zijn. Dat is weer een praktijkvoorbeeld. Waar zijn die van jou? Of ben je alleen maar angst aan het aanwakkeren?

  63. 76

    @72: Mooi voorbeeld. https://www.binnenlandsbestuur.nl/ruimte-en-milieu/nieuws/purmerend-worstelt-met-nieuwe-warmte.9595250.lynkx Dus als de gemeente alles betaald zijn er nog steeds een aantal bewoners die absoluut niet mee willen doen….. Dat geeft al aan hoeveel zin Nederland er in heeft denk ik…. helemaal niet, tenzij alles geregeld en betaald wordt en ze een vakantie cadeau krijgen tijdens de verbouwing. Heel anders wordt het als mensen gaan verhuizen. Je gaat naar een nieuw huis, in veel gevallen ga je toch al verbouwen, dan neem je de warmte voorziening gelijk mee.

    Als je de transitie plannen bekijkt dan is daar op zich niets mis mee, alleen zal het veel langer gaan duren. Er moet een natuurlijk verloop in zitten. 2030 wordt 2050 en 2050 wordt 2070.

  64. 77

    @76:

    Dat geeft al aan hoeveel zin Nederland er in heeft denk ik….

    Nou, een deel dan, niet heel Nederland. Maar dit stukje geeft wel aan met wat voor soort Nederlanders we dan te maken hebben: “Er is nog steeds een aantal bewoners dat absoluut niet mee wil. Ze zeggen: 2050, dat is zo ver weg, dat gas zal mijn tijd nog wel duren.’ ”

    En als dat niet zo is -en ik weet haast wel zeker van niet- dan mag de gemeenschap voor de veel hogere kosten opdraaien voor dit soort kop in het zand gasten.

    Ik denk wel dat 2050 een hele kluif gaat worden en misschien is het beter om elke 5 jaar te bekijken of dat haalbaar is, maar begin wel nu. Geen dag later. Idioot om nu nog in nieuwbouw overal gas te leggen.

    En ik kan niet genoeg benadrukken hoe hypocriet iedereen is die klaagt over investeringen die verbeteringen zijn terwijl ze wel bakken met geld overhebben voor frivool gekloot met hun badkamer en mislukte sauna.

  65. 78

    @77: Keuze vrijheid is voor heel veel mensen belangrijk. Je zal daar rekening mee moeten houden tenzij je een draai om je oren wilt in het stemhokje. “We gaan van het gas af” met als gevolg Baudet als premier over een jaar of wat…..

    Er zijn al mensen die van het gas af zijn. Wie net een (hybride) warmtepomp heeft geplaatst of daar concrete plannen voor heeft zal niet mee willen doen met een warmtenet aansluiting op voorstel van de gemeente. Indien te weinig mensen mee willen doen, om plausibele redenen, kan de investering te kostbaar worden.

    Maar er zijn al gemeenten die concrete plannen hebben. 15% van de gemeenten zelfs. De rest van de gemeentes zullen volgens voorstel van het recent klimaatakkoord voor 2021 een warmtevisie ontwikkeld moeten hebben. https://nos.nl/artikel/2238514-tientallen-gemeenten-willen-snel-huizen-van-het-aardgas-halen.html

    Veel afwachtende mensen zullen ‘de kat uit de boom’ willen kijken. Indien er alleen maar getuigenissen van zeer tevreden mensen te horen zijn die vertellen hoe blij ze zijn met de gemeente die hun van het gas heeft afgeholpen, dan kan de transitie snel gaan….. Mond op mond reclame is de beste reclame.

  66. 79

    @78:

    Keuze vrijheid is voor heel veel mensen belangrijk.

    Ja, maar alleen als het zo uitkomt. In precies datzelfde artikel kom je tegen hoe die keuzevrijheidslievende Nederlanders opeens de gemeente alles willen laten doen. Hier dit:

    “En wie moest de renovatie in de huizen daadwerkelijk gaan uitvoeren? Verplanke: ‘Wij dachten aanvankelijk dat de eigenaren dit zelf zouden regelen. Maar uit huisbezoeken bleek al snel dat de bewoners verwachten dat de gemeente de technische en bouwkundige aanpassingen in hun woning zou gaan organiseren.”

    Vandaar ook mijn nanny-state opmerking. Veel hangt af van hoe je dingen communiceert voor met name dat rechtse en populistische deel van de bevolking, dat toch al een probleem heeft met consequent zijn. Zeg je dat ze af moeten stappen van fossiele brandstoffen om het klimaat dan geven ze nog even extra gas, maar als je zegt dat het schreeuwend duur gaat worden en dus een goede investering om over te schakelen, dan luistert men opeens als een rationeel mens.

  67. 80

    @79: Het is de gemeente die iets wil, niet de mensen die tevreden in hun huis zitten en niet zitten te wachten op extra kosten en troep tijdens verbouwingen. Ik dat typisch rechts? In Purmerend krijgen de mensen nog een flink cadeautje van 5000 euro, dat zal vast niet overal zijn. Denk je dat linkse mensen in de Wijk Overvecht blij zijn? Nee, die liggen er ook wakker van. En als je je zwaar gedupeerd voelt dan stem je straks gewoon weer rechts. https://www.duic.nl/algemeen/overvecht-noord-proefwijk-voor-gasvrije-toekomst/

  68. 81

    @72:
    Majava, kan je me nog even melden hoe Purmerend aan warm water komt voor zijn warmtenet?

    En waarom dat tot minder CO2 uitstoot leidt dan het gebruik van de gasaansluiting?

  69. 83

    @81: Die vragen hebben niks te maken met mijn vraag en jouw antwoord in 70 en #71.

    Ik heb het antwoord er ook niet op, maar dat is geen ‘gotcha!’, alleen maar dat ik me helemaal niet op die kant van de discussie richt. Over die hele gastoestand zit ik hier voornamelijk om de individuele gevolgen en probeer ik daar zoveel mogelijk te redeneren vanuit een praktisch, hedendaags perspectief. Wellicht is voor een antwoord daarop een ander meer te porren?

    Omdat je op wat ik wel schreef niet reageer, neem ik aan dat je het dus met mij eens bent. Of ben je slechts doelpalen aan het verschuiven…?

    @Hermie: Het is niet de gemeente die iets wil (in letterlijke zin wel) maar het is de gemeenschap en het is de situatie (CO2 uitstoot/klimaat, energie transitie, schaarse bronnen, etc.) De individuele lul met vingers zit nergens op te wachten. Niet op huis-isolatie, niet op al je asbest verwijderen, niet op een kliko, ook niet op HR ketels. Allemaal lastig die veranderingen. Behalve, en dan zeg ik dat voor de zoveelste keer, als het mode is om hele huis overhoop te halen, of omdat je zo nodig met je buren moet wedijveren. En linkse figuren zou je denk ik alleen niet meekrijgen als a) het klimaat geen rol speelde en b) het zou gaan om full-electric te gaan via nuclear. Ik blijf bij m’n standpunt dat links doorgaans minder hypocriet is.

  70. 84

    @83:
    Ik denk niet dat we het over alles eens zijn, Majava.
    De grote financiële bezwaren gaan vooral om woningen die zwaar geïsoleerd moeten worden en waar de radiatoren vervangen moeten worden door vloerverwarming. Ik denk dan aan warmtepomp toepassingen in oudere huizen. Dat brengt naast gedoe veel kosten met zich mee die niet door subsidie of door lagere energieprijzen worden gedekt.
    Je kan dan wijzen op een warmtenet toepassing in Purmerend waar de gemeente naast de landelijke subsidies ook veel gemeentegeld in stopt, maar dat neemt de bezwaren die ik noem niet weg. En ook vraag ik me af of het milieu wel gediend is met dit kwistig rondstrooien van gemeenschapsgeld.
    Ook kan je melden dat veel mensen graag investeren in een nieuwe badkamer of sauna, maar ook dat helpt die eerder genoemde categorie mensen niet.

    Je maakt zeker ook wel steekhoudende opmerkingen, maar ik ga hier in op de verschillen.

  71. 85

    @84: ik kan je hooguit een handreiking doen in de zin dat inderdaad de meest armlastige mensen er het meest last van zullen hebben. Dat is wellicht te voorkomen, maar in de praktijk zie je dat neoliberale politiek (armoe heb je aan jezelf te danken) overal is doorgedrongen. Denk aan PvdA anno nu. En ook op lokaal vlak. Het is inderdaad zaak om ervoor te zorgen dat als het aankomt op kosten vanwege (semi-)gedwongen maatregelen, om dat naar draagkracht te compenseren.

    Alleen zul je daarmee de rechterkant weer op kast jagen… Tenslotte, maar dat is slechts mijn gevoel, denk ik dat de meeste weerstand niet vanuit de minst draagkrachtige groep zal komen, maar vanuit de conservatieve hoek die dat geld wel aan iets anders wil uitgeven of er het persoonlijke (!) nut niet van inzien.