Het boek was beter

Dit is een gastbijdrage van Erik Hofstra.

Af en toe mag een romanschrijver of filmmaker aanschuiven in een talkshow op tv. Na de uitzending weet de kijker niets of weinig over zijn oeuvre, zijn stijl, de verhaalstructuur of het schrijfproces. Laat staan dat hij een indruk heeft gekregen over de kwaliteit van het werk. Een onderhoudende film of een goed geschreven boek is al lang geen reden meer om hem uit te nodigen (of haar). Het wordt gezien als een kwestie van smaak en daar valt niet over te twisten. En dat is juist wat men graag wil op de redactie: twist, een maatschappelijk debat.

Het is leuk als je iets moois hebt gemaakt, maar er moet wel een ethisch dilemma aan ten grondslag liggen. De gast in de uitzending doet daar maar al te graag aan mee. Commotie stimuleert de verkoop. Zal ook wel egostrelend zijn om een mening te mogen verkondigen voor een groot publiek. De mening die anders alleen wordt aangehoord door gelijkgestemden aan de toog.

Zou er diep van binnen toch niet iets knagen bij schrijvers of filmmakers?

Robert Vuijsje mocht aanschuiven bij Pauw & Witteman omdat er ‘lezers’ gevonden werden die Alleen maar nette mensen als een racistische en vrouwonvriendelijke roman kwalificeerden. De hoofdpersoon was een slecht mens en daar moest de schrijver op aangesproken worden.

Zou jij je zoon bij de politie aangeven als je op camerabeelden ontdekt dat hij een zwerfster heeft vermoord? Het was in hetzelfde VARA-programma de prangende vraag die de presentatoren aan hun gasten stelden. Herman Koch, ook te gast, had er met Het Diner een boek over geschreven.

Recent was regisseur Dick Maas te gast in De Wereld Draait Door. Hij had met Sint een horrorfilm gemaakt over Sinterklaas. Tegenover hem zat Johan Nijenhuis, een andere regisseur. Hij had niets te maken met de totstandkoming van Sint. Hij was niet voor de gelegenheid te gast als filmrecensent, maar als hoeder van de tere kinderziel. Sinterklaas met een doodshoofd op posters in abri’s, ter promotie van het werk van Dick Maas, dat ging hem te ver. Maar hoe wordt het verhaal gebracht? Wie het weet mag het niet zeggen, in ieder geval niet prime time op de vaderlandse televisie.

  1. 1

    wat is nou precies je punt, Erik?

    Dat tv-programma’s het inhoudelijker over kunst moeten gaan hebben?

    DWDD werd pas een succes toen ze dat loslieten. Anders was het geeindigd als voorganger TV3.

    Dat kunstenaars niet mee moeten doen aan effectbejag rondom hun werk? Daarvoor zijn ze te afhankelijk van de exposure.

    Het gaat me te ver om te suggeren dat hun werk daarmee niet artistiek integer gemaakt zou zijn, maar het is me onduidelijk of je dat nou suggereert of niet.

    Dus: Wat wil de schrijver hiermee zeggen?

  2. 2

    @mango! precies wat ik me ook afvroeg. Op zich niet slecht geschreven hoor, maar je hebt de punch eruit gelaten, hetgeen wel grappig is, omdat je ‘lijkt’ tenminste P&W te beschuldigen van een punch approach??? Is dat het? Dat je graag een inhoudelijke recensie had willen zien van een Dick Maas film???? lol

  3. 4

    Beste Mango,

    Het gaat er om dat ik het jammer vind dat schrijvers/filmmakers steeds vaker worden uitgenodigd om een maatschappelijke discussie aan te zwengelen, als waren zij politici en geen kunstenaars. Ze zitten vaak in het beklaagdenbankje en moeten hun werk (fictie) verdedigen. Naar het kunstgehalte wordt niet of nauwelijks gekeken.

    Het kan ook anders, zoals enkele jaren geleden met Picabia van de NPS, dat mijn inziens nooit een eerlijke kans heeft gekregen. (Geprogrammeerd in de zomer, recht tegenover het WK voetbal).

    DWDD is met het huidige format een(kijkcijfer-)succes, maar de vraag of dat de voornaamste doelstelling dient te zijn voor de publieke omroep is een andere discussie, te omvangrijk voor een paar regels in een reactie.

  4. 5

    Beste Erik,

    DWDD is een programma dat draait om ‘entertainment-discussies’. Het is praten voor de show, het draait meer om vorm dan inhoud. Ik vind daar zelf niets mis mee, een wetenschappelijke discussie is oersaai en ik lees daar liever in mijn eigen tijd over in een tijdschrift. Dat terzijde, want vind je soms dat publieksgeld niet voor entertainment mag worden ingezet? Dat is de reden waarom DWDD als ‘discussieprogramma’ wordt verhuld, terwijl het stiekem lingo is.

  5. 7

    Beste spees,

    Ik heb het niet over wetenschap en het aanzwengelen van een debat is niet per definitie meer entertainment dan een gesprek over het boek/de film zelf.

    Het grote succes van DWDD is eerder te danken aan Matthijs van Nieuwkerk dan het entertainmentgehalte, getuige spin off-flops als De Zomer Draait Door…evenveel entertainment, andere presentatoren.

  6. 8

    @ caprio

    volgens mij zijn wij sowieso wel inhoudelijke vriendjes

    @ Erik

    zo is DWDD dus wel begonnen. Kan me nog een gesprek herinneren over Perfect Wedding van Toneelgroep Amsterdam.

    Het misverstand is volgens mij dat iets pas relevant is als het voor de massa is. Dat lijkt mij een misvatting en een erg gevaarlijk anti-intellectualistisch maar sowieso anti-minderheid standpunt. Dat cultureel uniformerende stokpaardje berijdt Wilders en ik neem het VVD- en CDA-leden elke keer dat ze in die agenda meegaan persoonlijk kwalijk.

  7. 9

    voor de rest dus het eens met de strekking van je stukje.

    Wat voor VVD- CDA of andere partij- leden geldt, geldt overigens evenzeer voor Publieke Omroep bestuurders, RTL en SBS bobo’s.

    In dat kader is het een regelrechte schande hoe er met die sentimenten , bijv. inzake Clairy Polak omgegaan is door types als Henk Hagoort. Over zwichten voor tirannen gesproken.

  8. 10

    @Erik (betreft #4) Bedoel je nou dat kunstenaars geen maatschappelijke discussies aan mogen zwengelen? Mogen volgens jou alleen politici dat doen?

  9. 13

    Dingetjes pluggen gebeurde bij TV- 3 ook wel mango. En waar zou je ánders het toppunt van die hogere kunsten “Sint” dan moeten promoten behalve in RTL Boulevard hè. En was gewoon een Een-tweetje tussen Nijhuis en Maas, I scratch my back you scratch mine, de volgende keer is het andersom DWDD = De Waan Van De Dag. Dick Maas Dick Maas, was die ook niet regisseur van het mes en Leontien in een rubberboot?

  10. 15

    Oke mango, duidelijk. Zit ploeterend Nederland toch ook niet op te wachten op dat tijdstip. Verdieping. Prime time tot 22:30 is het met de hielen in de lucht met nootjes en zo. Maar vergeet die TV nou eens gewoon, kijk b.v. eens op Geschiedenis 24, Holland doc of Cultura 24 (vanavond b.v. prachtige docu’s “van kielplaat tot zeekasteel” De Toekomst van ons voedsel, orkesten,legends of jazz en The power of art)

    Mooie gids erbij (zelf instellen): http://gids.vpro.nl/

  11. 16

    Waar de publieke omroep eens mee moet stoppen, meer in algemene zin, is alles bipolair maken. Daarmee vervlakt de dialoog in een twee standpunten debat, en daarmee is het publiek niet gediend.

    Is ook niet fair en balanced, en of het scoort of niet zou niet uit moeten maken. Ik kijk derhalve niet meer naar shows als penw, dwdd enz. Het is toch alleen maar door elkaar heen bleren om je gelijkje te halen.