Heksentoer

De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.

Het moet gezegd worden: Mark Rutte was in topvorm bij de Algemene Beschouwingen over de Miljoenennota. Hij sprak voornamelijk uit zijn hoofd, was geestig en deed denken aan de dagen dat hij zich nog een betrekkelijke buitenstaander in de politiek waande.
Naast al het gelazer met Rita Verdonk, dat nog lang niet is afgelopen, krijgt Rutte nu een volgend examen voorgelegd, de kwestie Europees referendum.
Dat referendum komt er, ook wil het kabinet dat niet. Vroeg of laat zal, met steun van de PvdA-fractie, een meerderheid in de Tweede Kamer ontstaan die om uiteenlopende redenen voor een volksraadpleging is. En die kan een griezelig resultaat opleveren, namelijk opnieuw een nee.
Zo’n uitslag zal Nederland in Europa in een benarde positie brengen, die haaks staat op de pioniersrol die het land tientallen jaren heeft vervuld.
Ik moet er eerlijk gezegd niet aan denken dat een negatieve uitslag Nederland in de rol brengt van de grote Europa-remmer.
Vorig jaar las ik de biografie van Sicco Mansholt die, eerst als minister van Landbouw en Voedselvoorziening en later als de eerste Nederlandse Europese Commissaris, een rol van betekenis vervulde in de opbouw van Europa. Dit voortreffelijke boek van Johan van Merriënboer, simpelweg getiteld Mansholt, een biografie, is verplichte lectuur voor iedereen die overvallen wordt door twijfel over Europa.
Ik heb het met één onderbreking voor een korte nachtrust achter elkaar uitgelezen. Want via de belevenissen van Mansholt reist de lezer door het naoorlogse Europa en beseft hoe cruciaal het Europa van Mansholt is geweest voor de wederopbouw en modernisering van Nederland en zijn Europese bondgenoten.

Natuurlijk, de formele Europese instituties belichamen nu doorgeschoten bureaucratische bemoeienis, die ook niet zo simpel tot stilstand gebracht kan worden. Het referendum van 2005 over de Europese ‘grondwet’ mobiliseerde vooral in Frankrijk en Nederland de weerzin daarover.
Het nieuwe Europese Verdrag probeert een antwoord te geven op de anti-Europese sentimenten. Meer dan in de eerste poging tot een grondwet zijn de posities en bevoegdheden van de nationale lidstaten nu beter – alhoewel nog niet voldoende – gegarandeerd.

Opnieuw zal het een heksentoer worden burgers van het belang van Europa te overtuigen. De biografie over Mansholt laat zien hoe dat mogelijk is; waarom – met acceptatie van de nodige irritaties – Europa een grensoverschrijdend bestuur moet kennen. Het is een ongelofelijke prestatie geweest in een halve eeuw zo ver te komen: het heeft de welvaart van Europa werkelijk op een hoger niveau getild.
Bij een referendum zullen politieke partijen zich los moeten maken van simpele retoriek, dat is het moeilijkste. Het kan reusachtig spannend worden, omdat de cruciale kwesties van migratie, veiligheid en vrede niet zonder Europese instituties met verregaande bevoegdheden kunnen worden opgelost.
De tegenstanders hiervan vormen een bonte coalitie: Rita Verdonk, Geert Wilders, SP en ChristenUnie. Het is de hoogste tijd dat de erflaters van Mansholt wakker worden, hun moed verzamelen en in alle hoeken gaten van Nederland Europa bepleiten.
Als ze zich in de geschiedenis van Mansholt verdiepen, vinden ze de beste argumenten.

  1. 1

    Een stem tegen de grondwet is geen stem tegen europa.

    Dat is de eerste denkfout die je maakt en alle argumenten in je column zijn op die veronderstelling gebaseerd dus eigenlijk kom je met geen enkel argument tegen pro-europese neestemmers (de overgrote meerderheid).

  2. 2

    Ehh, ja, ze vinden dan argumenten voor een basisvorm van Europisering. Maar waarom zouden ze ? Om de powerplay “Voor een nog veel groter Europa” te legitimeren ? Is alleen een hoop gedoe, en “we” winnen dat toch wel, sorry hoor.

  3. 3

    Politieke partijen zouden zich los moeten maken van simpele retoriek voer je ook aan, echter, jouw retoriek dat een stem tegen de Europese grondwet een stem tegen Europa is is van een zelfde niveau. Net als de argumenten van andere voorstemmers (“het licht gaat uit in Nederland”).

    Misschien dat de gemiddelde onwetende burger wél zou overwegen voor te stemmen als de politiek ze serieus zou nemen.

  4. 4

    Het nieuwe voorstel schijnt vrijwel gelijk aan het oude te zijn. Als er weer wordt gezegd dat privatisering bevorderd dient te worden, stem ik weer lekker nee.

    Ik zie liever een veel socialer Europa ontstaan dan een Europa dat slechts een betere versie van de VS is. Ziekenhuizen, universiteiten, openbaar vervoer en alle andere diensten waar we van afhankelijk zijn horen geen winst te hoeven maken. Dat staat niet in zoveel woorden in de grondwet, maar “privatisering” impliceert dat allemaal wel, voor mij.

    Pas als ik van dat denkbeeld af ben, of als Europa eindelijk weer eens een socialere richting op gaat, blijft het “nee”.

  5. 6

    Van mij mag dat referendum er komen, zal toch nee stemmen, al is het alleen maar om CDA/PVDA/CU een fikse hak te zetten.

    Kan me niet schelen wat er in dat verdrag staat, ik wil gewoon geen verdrag, punt.

  6. 7

    @6: Dat is wel erg onconstructief. Bovendien negeer je dan dat er nu ook een verdrag ligt (of eigenlijk een verzameling verdragen). Ik zal waarschijnlijk ook tegen het huidige verdrag stemmen (gezien de overeenkomsten met de net weggestemde grondwet, waarvan ik begrepen heb dat juist de slechte dingen erin zijn blijven staan), maar als er een versie zou verschijnen waarin de rechten van de burger goed zijn verzekerd, alsmede een fatsoenlijke democratische garantie (HET grote manco van zowel huidig Europa als de voorstellen tot nu toe), zal ik zeker voor stemmen.

  7. 8

    Ik heb tegen de grondwet gestemd om een paar redenen: niet om de vlag of een liedje, maar om de overdreven aandacht voor een markt-gedreven organisatie van alles, wat volgens mij niet in een grondwet hoort, de uitgaven aan defensie, de slechte nationale en europese democratische legitimatie van toekomstige besluiten, de ongelooflijk slecht geformuleerde en geredigeerde en veel te lange tekst, hetgeen volgens mij wijst op schimmige besluitvorming en het maken van rookgordijnen om belangrijke zaken te verbergen.
    En ook: het zeer slechte argumenteren van de Nederlandse voorstanders, die inderdaad vaak alleen zeiden: een stem tegen de grondwet is een stem tegen Europa. Als ministers in de regering van mijn land alleen maar zo simpel en slecht kunnen argumenteren, dan zijn ze mijn stem niet waard. Want dan kunnen ze waarschijnlijk ook niet discussiëren in Brussel en Straatsburg, waar het er op aankomt, en verliezen ze bij elk wissewasje van ervaren debaters als de engelsen. Ik heb ook de overheidsinformatie gelezen en die ging evenmin op de argumenten van de nee-zeggers in.
    En helaas, ook tot nu toe heb ik weer geen argumenten voor het verdrag gehoord, die op de inhoud van dat verdrag of de argumenten van de nee-zeggers ingaan. Ze zeggen alleen: “Al die dingen staan al lang in eerdere verdragen”. Al stonden ze al sinds 1960 op papier, dan kan het helemaal geen kwaad om die punten eens overtuigend te verdedigen en aan te tonen wat er goed aan is, geweest is en zal zijn, want dat zou mij echt helpen.
    Je ziet Balkenende maar al te vaak kromme zinnen maken in antwoord op een lastige vraag. Laat hij en de zijnen eens een heldere zin uitspreken, die ingaat op een argument, in plaats van een argument afdoen als niet ter zake of passé.

  8. 9

    @6: Zo’n treurige opstelling is dus de reden waarom we geen referendum krijgen… als de volksvertegenwoordiging verantwoordelijkheid teruglegt bij de kiezer, mag die toch minstens verwachten dat de kiezer daar ook verantwoordelijk mee omgaat.. Maar nee dus..

  9. 10

    Mark Rutte sprak voornamelijk uit zijn hoofd en was volgens mij zo stoned als een deur van de pijnstillers .Hij heeft teveel zoet gegeten met zijn linker kaak.

  10. 11

    Kan me niet schelen wat er in dat verdrag staat, ik wil gewoon geen verdrag, punt.

    En waarom wil je geen verdrag? Bij het vorige referendum heb ik nee gestemd, maar louter op inhoudelijke gronden, niet omdat het toenmalige kabinet mij niet aanstond. Als je ‘nee’ wilt stemmen om de regering een hak te willen zetten, houd je dan maar bezig met je kleurplaten, want een dergelijk iemand zou zich dan gewoon moeten onthouden van stemming.

  11. 12

    Rottenberg bewijst maar weer eens dat de kloof tussen burger en politiek / partijbonzen vooral zo groot is omdat de laatste groep volkomen wereldvreemd is.

    Op grond van een biografie van Mansholt roepen dat dit verdrag er moet komen getuigt van een schrikbarend gebrek aan werkelijkheidszin.

    Mansholt probeerde onafhankelijke Europese staten beter te laten samenwerken op een beperkt aantal terreinen. Dit verdrag, daarentegen, ontneemt Europese burgers hun rechten (het enige goeie onderdeel van het ding toen het nog grondwet heette, het Europees verdrag voor de rechten van de mens, is er uit gesloopt). Nogal een verschil.

  12. 13

    No way dat de PvdA het op een referendum laat aankomen. Eerst zouden ze de regeringscoalitie moeten afvallen en als ze dan na veel slikken en kontedraaien toch in de regering blijven komen ze misschien in een situatie dat ze een nee-uitslag naast zich neer moeten leggen om de grondwet er toch doorheen te drukken.

    Dat bij een nieuw nee moet NL de EU uit is loos gedreig. De enige reden waarom het de vorige keer gerespecteerd is is omdat het toch niks meer uitmaakte door het nee van Frankrijk. Het vergrag komt er toch wel doorheen, de vraag is in hoeverre dat de geloofwaardigheid/zetels van de regeringspartijen en met name de PvdA gaat kosten.

  13. 14

    De uitwerking van Mansholt beleid en visie durf ik überhaupt op dit moment te betwijfelen:

    ‘Mansholt kreeg de portefeuille landbouw. Langzaam maar zeker lukte het hem om een gemeenschappelijk Europees landbouwbeleid van de grond te krijgen. Al in 1960 gingen de regeringsleiders in principe akkoord met het vervangen van de nationale beschermingsregels door een stelsel van heffingen. Op termijn zouden die plaats moeten maken voor een gemeenschappelijke prijs. Eind jaren zestig lukte Mansholt dat, maar met veel pijn en moeite. ‘

    Zie : http://www.ser.nl/publicaties/default.asp?desc=publicaties_bulletins_200609_7

    Op dit moment hangt het landbouwbeleid en de enorme subsidiebedragen (o.a.) als een last om de nek van Europa. Zo is de subsidieverdeling een terugkerend heikel punt.

    Van dezelfde site, maar ook wel interessant: ‘Daarbij ging het Mansholt misschien nog niet eens zozeer om de landbouw zelf als wel om het voorgoed uitbannen van de mogelijkheid van een Europese burgeroorlog’.

    En zoals Rottenberg zelf aangeeft: ‘omdat de cruciale kwesties van migratie, veiligheid en vrede niet zonder Europese instituties met verregaande bevoegdheden kunnen worden opgelost.’

    Dat deze zaken makkelijker met een (democratisch) Europa opgelost kunnen worden, lijkt me een sterk punt in een globaliserende wereld.

    In reactie op zijn slotzin: de beste argumenten van Mansholt golden wellicht in de vorige eeuw. De EU van toen is niet de EU van nu, de wereld is daarvoor téveel veranderd. Ik ga daarom ‘mee’ met Freek & Ernest: ik geloof als burger dat echt niet alles (nu al) perfect is geregeld, wel wil ik af van dat onmachtige gevoel dat een echte discussie uit de weg wordt gegaan. Ook Felix heeft het niet begrepen. Als je de discussie alleen durft te voeren door naar een boek te wijzen & in het stuk niet kan (of wil) duidelijk maken waarom dit boek nu hét argument pro-europa is, ben je niet bezig met een discussie. Zo heeft hij genoeg woorden gebruikt in dit stuk:

    ‘Opnieuw zal het een heksentoer worden burgers van het belang van Europa te overtuigen. De biografie over Mansholt laat zien hoe dat mogelijk is; waarom – met acceptatie van de nodige irritaties – Europa een grensoverschrijdend bestuur moet kennen.’

    …maar eigenlijk heeft het 0,0 informerende waarde, behalve dan dat ik zijn biografie zou moeten lezen ;)

  14. 15

    @Bismarck (7), daarom ben ik voor dat NL uit de EU stapt, weg met dat geldverslindende monster genaamd EU.

    @Bolleke (11), geen fluit mee te maken, ik zal tegenstemmen, weg met de EU.

  15. 16

    @15: Ik weet niet hoe je die conclusie trekt uit mijn #7.

    Wat betreft dat geldverslinden, dan kun je beter voor dit verdrag zijn: Het dwingt de lidstaten immers tot een kleinere overheid door verdergaande privatisering.

  16. 17

    Van mij mag dat referendum er komen, zal toch nee stemmen, al is het alleen maar om CDA/PVDA/CU een fikse hak te zetten.

    Kan me niet schelen wat er in dat verdrag staat, ik wil gewoon geen verdrag, punt.

    Dat is nog eens een goede houding! Wat nou nadenken? Wat nou argumented? Wat nou vooruitkijken?

    Ronald stemt nee want hij wil ‘gewoon’ geen verdrag.

    We moeten onstellend blij zijn dat mensen met een dergelijke instelling kunnen stemmen. Ze houden overduidelijk rekening met het landsbelang.

    Zij die geen verdrag willen moeten misschien eens naar de realiteit kijken: er zijn al talloze verdragen, en veel van de aspecten van het nieuwe verdrag maken reeds deel uit van die oudere verdragen. Wat dit verdrag doet is: het zorgt ervoor dat het makkelijker is om alle afspraken na te gaan en het zorgt ervoor dat het gemakkelijk wordt om in Europa een rol te spelen. Ten slotte zorgt het ervoor dat Europa effectiever kan opereren.

    Geen referendum, de gemiddelde Nederlander wil toch niet de tijd nemen om te onderzoeken waar hij nu eigenlijk voor of tegen stemt.

  17. 18

    @Bismarck (16)
    @Michael van der Galiën (17)

    Kan me allemaal geen ruk schelen, weg met de EU, ik verdom het om het speeltje van Duitsland/Frankrijk/etc te worden.

  18. 19

    Om het speeltje van de grote landen te worden? Als je voor het verdrag stemt hebben we méér in te brengen. De EU gaat niet weg, je kunt beter maar consolideren en je best doen om de situatie zo goed mogelijk voor Nederland te maken.

    Prag.ma.tis.me.

  19. 20

    Als er al een referendum komt, is het ook een kwestie van de vraag goed formuleren.
    De vorige vraag “Bent u voor het voorgesteld grondwettelijke verdrag” stond te los.
    Als je nou zou vragen “Denk u dat het nu voorliggende verdrag een verbetering is ten opzichte van de bestaande situatie”. Kan bijna niemand meer tegen stemmen.

    Blijft het overigens broddelwerk. Maar dan kunnen we wel weer voort.

  20. 21

    Europa is bijna te mooi om aan politici over te laten……..

    De europese unie (verenigde staten van Europa) zou absoluut een verbeterde (en meer sociale) versie moeten worden als de USA.

    Denk dat Mansholt inderdaad een voorbeeld zou kunnen zijn/worden.

    Ook europeanen als Erasmus, Goethe, Robbespierre ed zouden trots kunnen worden. Nationalisten als Hilter, Verdonk ed. zouden denk ik niet de steun van deze grensoverschrijdende denkers verdienden.

  21. 23

    @18: Daarom moet er ook een een EU komen die gebaseerd is op echte democratie. Niks geen Ministerraad, waar inderdaad Sarkozy en Merkel de koers bepalen. Dat kan best, maar dan moeten de Europeanen de EU eerst echt serieus gaan nemen.

  22. 25

    Hitler probeerde eveneens Europa te verenigen, overigens.

    Hitler was ook vegetariër, betekent dat alle vegetariërs Hitlers zijn?

    Het wordt tijd dat Nederland breekt met het xenofobisme en de realiteit accepteert. Europe gaat niet weg, we moeten er het best van maken en de EU als een kans zien (en gebruik maken van die kans / mogelijkheid).

  23. 26

    Nee, maar het betekent wel dat noch de vegetarische cq de milieubeweging, noch de verenigd Europa beweging alleen uit aardige mensen bestaan. Volkert van der G. was een vegetariër.

    @25: Ik geloof dat de federalisme-confederalisme discussie van welleer nog altijd relevant is. Verdergaande economische integratie vereist niet perse verregaande politieke integratie. Afgezien van Ronald en Wilders (ik probeer verder de één niet aan de ander te associeren, overigens) is er niemand die serieus zegt dat NL uit de EU moet stappen, laat dat duidelijk zijn. Maar het lijkt mij dat ‘Europa’ in meer smaken dan ‘Nederland boven’ en ‘Verenigde Staten van Europa’ komt.

  24. 27

    @Michiel 25. Er is bij de bevolking een algemeen wantrouwen tegen “de Nederlandse politiek”. Die doet op zijn beurt vrijwel geen moeite het wantrouwen weg te nemen, maar probeert het juist te vergroten door een schimmige uitverkoop van waarden, zelfstandigheid, noem maar op. Het praten over “kansen en mogelijkheden” herinnert menigeen tevens aan de holle babbels bij gelijkaardige (voor service- en prijsnivo) fatale uitverkopen en privatiseringen die Paars in de jaren ’90 in gang zette, op Europees bevel naar ik me hier heb laten vertellen….

    Maar, ik ben het met je eens dat we de zon moeten proberen te zien, die wolkentuurderij is ook maar niks eigenlijk.

  25. 28

    Een politieke partij die voor een referendum is is niet tegen europa. Als het plan goed in elkaar steekt heeft het kabinet toch niets te vrezen?

  26. 29

    Het is fascinerend om te zien hoe politici denken dat ze geloofwaardig kunnen liegen. De een zegt, dat ie altijd al tegen een referendum is, de ander dat de Raad van State adviseerde er geen te houden, de een dat het verdrag nu geen grondwet meer is, de ander dat een referendum niet opgelegd moet worden aan de burger… maar niemand zegt wat iedereen al weet: dat men bang is voor een nieuw nee. De kleren van de keizer is een oud verhaal, gelooft iemand daar nog in?

  27. 30

    @ #7 en 8

    Dat EP kan niet democratisch genoeg zijn inderdaad. Even naar ons eigen knusse democratische landje. Wie kiest in Ned. de burgemeester, de minister, de MP enz. Wat wordt in de 2e Kamer opgevoerd? Uit naam van de kiezer of de partij in een gang of kamertje bekonkeld? En hoe zit het ook alweer binnen zo’n partij als b.v. de VVD. Wie stelt die lijst(en) samen voor de verkiezingen? O, de leden. Hoe zit het ook al weer met die leden, die over het lot van b.v. een nieuwe fractievoorzitter beschikken? Hoe word je dat, lid van de VVD? En nu we toch heerlijk fijn democratisch lagen te wezen: legt er wel eens iemand verantwoording af? Bedoel dus niet: wel of niet gedwongen met een bomvolle zak duiten op de rug fluks de kuierlatten nemen. Nee, hoge ambtenaren van b.v. SER of of na Bijlmer, Srebrenica, IRT, bouwfraude? Any body? Somebody? Ja, “lessen getrokken”. Maar die trek ik dagelijks, lessen, krijg er een lamme arm van…

    Slechts 27 vertegenwoordigers in EP en met de rest van de 758 is het mikado spelen geblazen? Schande! Nee!, Wij burgers moeten in dat proces véél meer invloed kunnen uitoefenen. En mevrouwtje, wat vindt U van Guiseppe Gianfranco “il incredibele” Altobelli, vertegenwoordiger Italië voor de liberalen in EP: ”He nee bah, asjeblieft zeg gatverredamme rot op met die gladde aal, ik vertrouw die vuile deegsliert voor geen meter”. En U meneer, zou u stemmen op Detlev Muller van de CDU in EP: “Joh Sieg Heil een end op jij met je euro en die kutmoffen, en door die Muller werden we ook nog es geen wereldkampioen”.

    Zo democratisch als een druipkaars. Hoera, Leve de democratie.

    Maar het is inderdaad waar: In een democratie waar een klimaat van wantrouwen en angst maar vooral een ongehoord egoïsme heerst krijg je vaak precies dát wat je verdient (niet wilt).

  28. 31

    @8
    Ha, maar bij de democratische aard van een druipkaars kan ik me niets voorstellen.
    Ik vond het voorstel laatst van ik weet niet welk parlementlid, om maatregelen van de EU in het nationale parlement te behandelen erg goed. “Dat geeft de ministers (maar ook politieke partijen of lobbies) geen kans om zaken via de achterdeur van de EU toch er door te drukken of zich achter een EU maatregel te verschuilen.
    Ik zou zelf wel graag op een Europese partij, op iemand uit Tsjechië of Roemenië voor mijn part kunnen stemmen als ik het met ze eens ben op Europese issues. Beter nog, ik zou willen dat het onmogelijk is om met een nationale partij in het Europees parlement te komen. Dat mag vervelend zijn voor de carriere mogelijkheden van de nationale politici, maar het opent wel mogelijkheden voor mensen om een europese visie zonder last en ruggespraak te ontwikkelen en te verdedigen en duidelijker te staan tegenover de ministerraden en commissies, die vaak erg gedomineerd worden door landspolitiek.

  29. 32

    Ik wil best JA stemmen op “Wilt u dat er een Europese grondwet komt”.

    Misschien zou ik JA stemmen op “Vertrouwt u erop dat het Europese apparaat een mooie grondwet kan schrijven?” als ze niet al bewezen hadden dat NIET te kunnen door met een heel boek te komen ipv met een rijtje normen/waarden/regels waarbinnen de Europese wet mag sandboxen (mensenrechten, seculiere multi-staat, vrijheid, etc).

    Ik ga zeker NEE stemmen als ze dat wéér flikken.

  30. 33

    Ja maar beste brave Ernest. JIJ zou misschien een gewogen oordeel kunnen vellen over een kandidaat uit Tsjechië of Roemenië. Hoe presenteer je echter die tientallen kandidaten voor dito posten uit de diverse landen onder de huidige omstandigheden in de lokale media? Voor Toos en Bert uit Kanaleneiland Utrecht? Die hun leven lang al PvdA stemmen met af-en-toe een uitstapje naar (“Meid, ik zat gewoon te soppen”) van Mierlo? Hoe zou dat er uit moeten zien dan? Een soort idols? Wie het lekkerst licht danst wint? Nee, wacht..net als bij de miss- verkiezingen of songfestival. Een aanvangspraatje, op een kaart aanwijzen waar Silezië ligt en dan nog wat over “samen sterk” en kwinkelerende vogeltjes en zo. En dan aan het eind van de avond zo’n bord. Met punten. En wij zetten dan Paul de leeuw als joker in. Kan die onze eigen kandidaat in het zonnetje te zetten en de avond aan elkaar praten…

    Ooit misschien maar: is dat niet teveel gevraagd?

  31. 34

    Ik ben zo blij,

    zo blij,

    dat een vrouw van voren zit en niet die hij

    ik ben zo blij zo blij

    dat het fossiel begraven wordt

    het wordt een zij :)))

  32. 35

    “Ik heb het met één onderbreking voor een korte nachtrust achter elkaar uitgelezen”

    Slapeloosheid leidt meestal tot bewustzijnsvernauwing. Deze vernauwing laat Rottenberg mooi zien door te stellen dat er ook maar iets valt te halen bij het verenigd Europa.

    Ik zal niet tegen zijn, bij God nee, ik heet niet dom, maar ik weet ook dat Europa haar grenzen heeft en weet Rottenberg dat ook?

  33. 36

    “Betalen betalen via EU en baantjes inpikken geblazen.” Een en al ellende. Polen, Roemenië, Tsjechië. Hou ze maar straatarm en alles is binnen 10, 20 jaar daar ook weg. Natuur en zo. I.p.v. onder dezelfde EU- standaarden en milieueisen te produceren. En Turkije. Hoerastemming die er heerste slaat langzaam weer over in terug naar de Oudheid. Nee, over 10 jaar met het vingertje gaan wijzen wat voor een achterlijke idioten het daar wel niet zijn. Halfbakken toekijken als er de pleuris uitbreekt. En met schuin oog toekijken hoe grote broers VS of SU de kastanjes uit het vuur komen halen. Of half zacht uit gaan leggen hoe we toch in Jezusnaam achter inval Irak konden gaan staan. Om over zelf (EU, duurzaam) energiebeleid uit te stippelen, of m.b.t. immigranten (moslims), vluchtelingen, milieu, landbouw maar te zwijgen. Problemen die aan ons kleingeestige Nederlanders niet besteed zijn. Tolerant? “Je mag blowen hier…zeg maar “”fuck” op tv, het mag”. Laat me niet lachen. Een gemiddelde mentawai is toleranter.

    Je ken niet in je eentje voetballen. (J.C.)