Heden: Dag van het Ras

Vandaag is het in Latijns-Amerika feest. Het is Dia de la Raza, ofwel Dag van het Ras. Hoewel het woord ‘ras’ in Zuid-Amerika lang niet zo beladen is als bij ons, is de dag toch omstreden.
Officieel viert men op het feit dat Columbus in 1492 de Amerika’s ontdekte. Dat dat aanleiding kon zijn voor een feest werd in 1913 door een Spanjaard bedacht in het kader van de warme Ibero-amerikaanse banden en de gedeelde geschiedenis.

In 1917 was de toenmalige Argentijnse president Hipolito Yrigoyen een van de eerste leiders die de dag omarmde en er een officiële nationale feestdag van maakte. In de decennia daarna volgden velen anderen. Rasdag was de dag dat twee culturen elkaar ‘ontmoeten’ (ras en cultuur…verbinden sommige politici in Nederland die woorden ook niet stiekem aan elkaar?).

Hoewel Argentinië nog steeds vasthoud aan de naam ‘rasdag’ is men in veel landen al lang door de bocht. In de VS heet de dag heel correct Columbus day en wordt hij lang niet overal gevierd. In Hawaii kan Columbus de boom in en heeft men het over ontdekkersdag, nog neutraler. Chili praat over de dag van twee werelden en Uruquay heeft dag van de Amerika’s.

Mexico zoekt meer de grens op en heeft het over de dag van het iberoamerikaanse ras, als een trotste positionering van de mesties die Mexico bevolkt.
Spanje noemt de dag dia de la hispanidad (Dag van de Spaansheid), wat het perspectief naar het westen verlegt. Iets als: Het door inboorlingen bewoonde Zuid-Amerika werd een goud-en zilvermijn dankzij de beschaving die de RK kerk en de conquistadores in hun boten meebrachten. Een manier van kijken.

Dat brengt ons bij de naam die sinds 2003 in Venezuela aan 12 oktober wordt toegekend: Dia de la resistencia indigena, ofwel ‘dag van het verzet door de oorspronkelijke bewoners’.
Niks feest, niks Spaans, niks Columbus of ontdekken: “Verzet! Wij waren er het eerst en jullie kwamen en onderdrukten de boel!” Een verfrissende blik op de geschiedenis, gedragen door Hugo Chavez, president van Venezuela en Bolivariaans Zuid-Amerika.

Intussen speelt ras keihard een rol in de Zuid-Amerikaanse samenlevingen. Brazilië is als perfecte melting pot wellicht de uitzondering, maar in andere landen bepaalt ras een boel:
Van de voormalige slaven die naar de kusten van Colombia gedreven zijn tot de dappere, overmoedige en wat onhandige kleine indigeno Evo Morales, president van Bolivia, die strijd tegen alles wat rijk en VS-gerelateerd is. Dat daarbij iedereen met blond haar het moet ontgelden is een geringe prijs.

In Argentinië speelt ras weer anders een rol. De indigenos zijn daar al lang naar de periferie van het land verdreven, om gehuld in verkleedkleren voor een leemhut een beetje te weven en toeristendollars te scoren. Het spannendste aan de geschiedenis hier is de mysterieuze verdwijning van de Afrikaanse slaven…. Ze kwamen wel naar Argentinië, maar wie nu op straat rondkijkt, ziet een opvallend blanke bevolking. Een van de theorieën is dat negersoldaten voorop werden gestuurd als kanonnenvlees… bataljon 8 is berucht. Het bataljon bestond goeddeels uit ex-slaven en vooral in de slag om Chacabuco zouden de verliezen enorm geweest zijn…

Vandaag vieren we de dag van het ras. Voor de meeste Argentijnen (en andere Zuid-Amerikanen) is het een vrije dag die verwelkomd wordt in een wereld waarin mensen bar weinig vakantie hebben. Al het andere is vooral geschiedenis, gekleurd en vervormd door de belangen van politici, de dogma’s van activisten en de eerzucht van wetenschappers. Het zal ze worst zijn hoe die dag heet. En geef ze eens ongelijk…

  1. 1

    Bedankt Hanedop, voor deze inkijk in de Lantijns Amirikaanse wereld.

    En bij uitbreiding geld dit uiteraard voor alle Sargasso medewerkers, die hier een pracht van een blog boven water weten te houden.

    Echt blij, dat we dat nog hebben.

  2. 2

    Leuk zo’n bijdrage over de dag der Hispanidad, hoewel men dat nu hier in Spanje iets ruimer opvat dan jij suggereert. Het is de dag der spaanstalige volken en culturen.
    Dat in de Slag van Chacabuco zo veel negerslaven zijn gedood lijkt me gezien de historische informatie hoogst twijfelachtig. De negers van Argentinië zullen wel aan de kant van Gen. José de San Martín meegevochten hebben en die hadden de slag gewonnen met “slechts” 100 doden.

  3. 3

    (ras en cultuur…verbinden sommige politici in Nederland die woorden ook niet stiekem aan elkaar?).
    Wel een hele tendentieuze en ook nog eens incorrecte stelling. Bedankt Sargasso. Fijn dat je weer even het debat op scherp zet.

  4. 7

    In het zuiden van Chili in de 19e/20e eeuw gaven Duitse (en overige Europese) landmeesters rijke beloningen aan hun arbeiders als ze met afgehakte inheemse ledematen terugkwamen. Er zijn vele oren over de toonbank gegaan.

    Ik geloof dat je hier in NL. vroeger 5 gulden beloning kreeg als je een dode Muskusrat naar de politie bracht.

  5. 8

    @2: nu, een vrij geaccepteerd historisch inzicht alhier is dat de ‘vrijwillige’ bijdrage van ex-slaven aan het Andes-leger van generaal San Martin wel degelijk een belangrijke oorzaak is. De slag bij Chacabuco is emblematich omdat San Martin na die slag zelf de woorden ‘pobres negros’ zou hebben gesproken, toen hij het slagveld overzag:

    http://www.paginadigital.com.ar/articulos/2005/2005seg/literatura5/negros-africanos-argentina-140805.asp

    Je hebt natuurlijk gelijk dat er veel waren er veel meer slagen waren, met veel meer slachtoffers…

  6. 9

    Waarom wordt hier geen muziek van Leonardo Fafio gespeeld.
    Een RAS-PAARD. Hij maakt wereld muziek.
    Waarom heeft Maxima zijn muziek niet mee naar hier genomen?
    Je moet zelfs naar http://www.google.arg om wat van hem te vinden.
    Dat geld ook voor Monchi y Alexandra uit de Dominicaanse republiek.
    Kortom prachtige muziek waar hier niets van te hoeren valt.