Geen teruggave van de Elgin Marbles

Is dit wel het moment om nog een keer over de ´Elgin Marbles´ te beginnen? Op het moment dat Griekenland bankroet is, een financiële crisis dreigt voor heel Europa, en domme Duitse politici gesuggereerd hebben dat de Grieken dan maar de Acropolis moeten verkopen, die dan eventueel steen voor steen en aardklont voor aardklont kan worden afgebroken, om naar het Pergamon-Museum in Berlijn, of misschien wel China en Japan gevlogen te worden?

Dit is juist het moment om erover te beginnen. Want nu is de vraag naar het eigendom en de financiële waarde van kunst weer een keer gesteld. Laat dit gezegd zijn. Kunst ? grote kunst ? is een tijdloos goed. Financiële crises gaan en komen, maar de kunst blijft. En kunst is daarmee niet, in diepere zin, het eigendom van een individu, van een overheid, of van een volk. Het is het eigendom van de mensheid. Wie kunst wil inzetten als economisch goed stelt verkeerde prioriteiten, of het nou gaat om de collectie van het Frisia-Museum, de Acropolis, of de ´Elgin Marbles´.

Wat zijn de ´Elgin Marbles´? De Elgin Marbles zijn de mooiste reliëfs van het Parthenon. Tussen 1801 en 1804 liet de Britse Lord Elgin ze zorgvuldig verwijderen en naar Londen verschepen, waar ze te zien zijn in het British Museum. De Grieken eisen ze terug.

Maar, nogmaals, deze kunst is niet het eigendom van Griekenland of Groot-Brittannië, maar van de mensheid. En aangezien de mensheid in grotere getalen in Londen woont, heeft de aanwezigheid ervan in de Britse hoofdstad voor de mensheid meer zin. Daarbij komt dat een recent bezoek aan Athene leert dat de stad aan veel dingen tekort heeft, maar niet aan schatten uit de Griekse oudheid. In Londen zijn de Elgin marbles iets bijzonders, maar in Griekenland komt het op de grote hoop. Het is, kortom, geen groot schandaal dat de Engelsen de ´Elgin Marbles´ hebben en houden.

Wat wel erg is is dat de depots van Britse musea helemaal zijn volgestouwd met schilderwerken van sterren zoals daar zijn John Constable, William Turner, Francis Bacon, en wat je verder aan Britse schilders hebt, zonder dat iemand ze ooit te zien krijgt. Wat de Grieken zouden moeten doen is, in plaats van de `Elgin Marbles´ terug te vragen, een compenserende waarde aan Britse schilderijen op te eisen, om op te hangen in het wat karige Atheense museum voor modernere kunst.

  1. 1

    “deze kunst is niet het eigendom van Griekenland of Groot-Brittannië, maar van de mensheid”

    Wat een mooie redenering. Wie mag de collectie van het Rijksmuseum dan hebben? De Chinezen? Amsterdam is lang niet wereldstad genoeg voor de Nachtwacht.

    Waarom overstijgt kunst het concept van nationaal eigendom, in jouw opinie, en doen bijvoorbeeld delfstoffen dat niet?

    Waarom mag een rovende koloniale macht gestolen kunstschatten houden, en een kunstdief niet?

  2. 2

    Kunst is het eigendom van de mensheid? Dat is nooit zo geweest, is het nu niet (ook al plemp je er miljoenen musea mee vol) en ik vrees dat het nooit zo zal worden. Berend heeft het dis niet over een feit, maar over een wenselijke situatie.

    Die Elgin Marbles hadden allang terug in Griekenland moeten zijn. Het gaat niet om kunst, maar om historisch erfgoed. En hoewel het nog in een pril stadium is, wereldwijd begint men te erkennen dat stamhoofden (althans de kop ervan) terug moeten naar Ghana en schedels terug naar Urk moeten.
    Nou gaat dat om stoffelijke resten, maar het is een onderdeel van een beleid om ook “oorlogskunst” terug te geven aan erfgenamen van in WO II ongekomen kunstverzamelaars en, heel wat anders, kunst die terug gaat naar de maker, voor een museum ze via eBay verpatst. Lees de link, want het is eigenlijk een interessante case.

    Het meest recente geval van kunst ontttrekken aan “de mensheid” betreft het beslag dat ABN-Amro op Scheringa’s realistische kunst heeft laten leggen.
    Je moet trouwens eens kijken bijhttp://www.vbcn.nl/main/vbcn.php%5Dde VBCN[/url" target="_blank" rel="nofollow noopener noreferrer"> (Vereniging Bedrijfscollecties Nederland), wat er zoal in commercieel particulier bezit is. Die kunst ook vorderen ten behoeve van “de mensheid”?

    En wat te denken van een belgische actiegroep, die het schilderij De Val van Icarus, [url=http://knack.rnews.be/nieuws/belgie/actiegroep-claimt—039-val-van-icarus–039-/site72-section24-article6445.html]wilde vorderen in plaats van een geldelijke dwangsom, die betaald moest worden omdat geluidshinder van een vliegveld niet werd teruggedrongen? Er kan zoveel meer met kunst.

    Tot slot: als kunst dan wel van “de mensheid” hoort te zijn, dan alle musea (weredlwijd!) gratis toegankelijk, tot in de depots aan toe!

  3. 3

    @Peter

    Natuurlijk behoort die kunst aan de mensheid, zij het op lokaal niveau.

    Over historisch erfgoed gesproken. Na de Napoleontische oorlogen en al tijdens de bezetting van Frankrijk door Rusland, Engeland, Oostenrijk en de Pruisen, zijn Versaille en het Louvre bijv. compleet leeggeroofd door deze mogendheden. Weliswaar door de ‘rechtmatige’ eigenaren, maar toch zat het zelfs Alexander de Grote, de Oostenrijkse diplomaat Metternich en de Engelse troon niet helemaal lekker…

    Maar goed, alles is natuurlijk relatief :)