Geen bal op tv | Herman Brusselmans en Aafke Romeijn

COLUMN - ‘Val dood’ heette de columnreeks die Herman Brusselmans ergens halverwege de jaren ’90 maakte voor de VPRO-radio. Elke donderdagavond, rond een uur of elf tijdens het Villa 65-programma van Fons Dellen, heide Herman Brusselmans iets of iemand de grond in. En wie het er niet mee eens was, kon dood vallen. Stukjes boordevol vrolijke haat en bloemrijke beledigingen, allemaal verteld met die kurkdroge, monotone tongval van de Mooie Jonge Oppergod der Vlaamse Letteren.

Het waren Brusselmans hoogtijdagen. Met zijn Ex-trilogie had hij het autobiografische absurdisme naar een hoogtepunt gebracht en nu was hij met de Guggenheimer-trilogie bezig heel bekend België en Nederland te kakken te zetten. En passant had hij met ‘Guggenheimer rook aan zijn neus’ (afkomstig uit Uitgeverij Guggenheimer) vermoedelijk de beste beginzin uit de hedendaagse literatuur geschreven. Ik vrat alles wat Brusselmans mij voorschotelde en het smaakte heerlijk. 

Met Guggenheimer kon Brusselmans nog grover te zijn dan hij toch al was. Tot mijn grote vreugde. Maar het werd niet door iedereen gepikt. In het jaar 2000 werd Brusselmans door modeontwerpster Ann Demeulemeester voor het gerecht gesleept omdat Guggenheimer haar een ‘dwergpoliep met puitenogen en haar van op haar pruim tot op haar rug’ had genoemd. Dat Ann Demeulemeester dit destijds deed, werd door het literaire wereldje in de lage landen schandalig bevonden. Censuur! De autonomie van de kunstenaar was in gevaar! De vrijheid van meningsuiting bekneld! De enige die weigerde een steunbetuiging te ondertekenen, waren Gerard Reve en Joop Schafthuizen die het meer dan terecht vonden dat deze vuilbekkerij eens een keertje werd aangepakt. Ironisch genoeg was Herman Brusselmans een literaire nakomeling van Gerard Reve.

Mijn interesse in Brusselmans was inmiddels wel al een beetje tanende. Hij bleef zichzelf herhalen en ik had nood aan afwisseling. Ik las hem steeds minder, tot ik hem niet meer las.

Maar het blijft een jeugdheld. En je moet van goeden huize komen om een jeugdheld van z’n sokkel te blazen. Afgelopen dinsdag deed Aafke Romeijn een dappere poging op de website van Vrij Nederland. Ze maakte zich kwaad om een column in de Nieuwe Revu, waarin Brusselmans de beroemde zangeres Anouk door het slijk haalt. Ik las Brusselmans’ column. Vintage Brusselmans: biografische details vervlochten met absurdistische verzinsels en zo grof mogelijk verwoorde beledigingen die het seksisme niet schuwen. Het is allemaal wel iets minder grappig dan ik me kan herinneren. Of dat komt doordat het daadwerkelijk minder grappig is, of dat mijn gevoel voor humor is veranderd, weet ik niet.

De tijden zijn ook veranderd. Herman Brusselmans was niet alleen een literaire zoon van Gerard Reve, maar ook van Holden Caulfield, de hoofdpersoon uit The Catcher in the Rye die alles aan de kaak stelde wat in zijn ogen fake  phony was. En precies die rol vervulde Herman Brusselmans voor mij in mijn vormende jaren: hij beukte vrolijk in op de schone schijn van zichzelf veel te serieus nemende werelden als die van de boeken, muziek, tv en reclame. Maar er is iets veranderd: vond ik Anouk vroeger ook fake, inmiddels zie ik haar als een held die stug haar eigen koers vaart en zich niks aantrekt van wat de buitenwereld van haar vindt. En daardoor voelt de tirade van Brusselmans misplaatst. Hij valt haar aan, precies op die punten die ik in haar bewonder. Bovendien kan Brusselmans zich niet meer verschuilen achter zijn hyperbolische absurdisme. Die is uitgewerkt in deze post-ironische tijden waarin de president van Amerika ongeveer dezelfde stijlmiddelen hanteert.

En toch… Ook nu hij heeft geschreven dat Anouk geen condooms gebruikt omdat ze niet wil dat haar flamoes naar rubber smaakt, blijf ik een zwak voor Brusselmans hebben. Al is het maar omdat hij naar aanleiding van deze woorden door de Dagelijkse Standaard een ‘minderwaardige hippie’ wordt genoemd die ‘een douche moet nemen’. En als is het maar omdat hij zo stug blijft doorgaan met wat hij altijd heeft gedaan. Ingehaald door de tijd, maar ik zie nog steeds de sympathieke, neerslachtige brombeer die hij altijd is geweest. Zo gaat dat met jeugdliefdes: je blijft altijd zien waar je ooit zoveel van hebt gehouden.

  1. 1

    Dat er onder het banier van diversiteit en respect steeds conservatiever en reactionairder wordt ingehakt op alles wat afwijkt van de politiek correcte norm helpt ook al niet mee. Ik denk dat Anouk er zelf best om kan lachen als ze zo rock ’n roll is als ze zich presenteert.

  2. 2

    Die column over Anouk is eigenlijk alleen maar naar toch ? Een opsomming van niet al te originele beledigingen. Ik kan er ook niet erg om lachen terwijl het vermoedelijk wel grappig is bedoeld.

    Als ik het goed begrijp kan ik, als ik dit niet leuk vind, de rest van het oeuvre van Brusselmans wel overslaan. Dat is mooi, scheelt een hoop tijd :)

  3. 3

    Probleem met dit stuk van Brusselmans is denk ik dat het niet meer te onderscheiden is van wat sites als GeenStijl dagelijks doen om mensen daadwerkelijk naar beneden te halen.

    Wat ooit verfrissend inorrect was, is nu mainstream incorrect geworden, en Brusselmans plaatst zichzelf nu tussen die idioten.

  4. 4

    Holden Caulfield, de hoofdpersoon uit The Catcher in the Rye die alles aan de kaak stelde wat in zijn ogen fake was

    Nee phony, hij vond van alles phony.

    Wel 100% eens, daar niet van …

  5. 5

    I get it. Verfrissend incorrect is leuk, mainstream incorrect niet, en wat mainstream incorrect is bepaalt mainstream correct.
    Dan ben ik maar verfrissend correct; GS heeft meer humor dan Sargasso.

    Misschien een extra kijkwijzer-icoontje: Hans Teeuwen die Beatrix anaal neemt : niet naar, Brusselmans die Anouk’s flamoes naar rubber vindt smaken: naar.

  6. 10

    @2

    Strak plan, die Brusselmans zou zelfs op Geen Stijl niet eens worden aangenomen. Vermoedelijk is het niet eens grappig bedoelt.

    @3

    Neuh…zelfs als idioot slaagt Brusselmans niet.

  7. 11

    Mijn interesse in Brusselmans was inmiddels wel al een beetje tanende. Hij bleef zichzelf herhalen en ik had nood aan afwisseling. Ik las hem steeds minder, tot ik hem niet meer las.

    Daarin ben je niet de enige. Al grappen we hier in huis nog wel eens dat Egypte een eiland is.

  8. 12

    Eindelijks iemand die begrijpend nederlands een columpje schrijft , vroeg me al af who the f is die Brusselsmans want daar kan ik mee communiceren.
    Dat Joost denkt dat hij is vastgeroest en verouderd komt omdat jezelf vastroest na een aantal jaren.
    Freek de Jonge zuigt tenslotte ook en is over zijn hoogtepunt heen.
    Anouk, de spaarpot/prodigy van Barry, een gelikt marketing trucje voor het gepeupel. Blond stoer wijf , tattoos en ruig. Kaching.
    De André hazes van femininieme “rock”. Format 3001.
    Kut huisvrouw en maar incasseren, kreng van een een wijf maar rockbitch? neeeh.
    Wel geld als drek dat wel. Haar enige talent. marketingpoppetje.

  9. 17

    @12: Ik heb het eigenlijk niet over Anouk de rockster (haar muziek interesseerde me nooit en doet me nog steeds niet zoveel, hoewel ik wel milder in mijn oordeel ben geworden), meer over Anouk de publieke figuur die nooit te beroerd is om te laten zien waar ze voor staat, met als gevolg dat er een shitload aan shit over haar heen wordt gestort. Dat is wat me aan Brusselmans stukje stoort: de beledigingen die Anouk hier over zich heen krijgt, heeft ze al zo vaak over zich heen gekregen.

  10. 18

    Ik las vandaag pas ‘Wij van links’. Hooked natuurlijk, in die geest.
    Zover als @0 ben ik nog niet want allerlei gemist.

  11. 20

    Volgens mij heeft de status die Anouk in jouw ogen heeft, weinig te maken met je mening over Brusselmans. Het maakt hem namelijk werkelijk niet uit wie het is, die hij te kakken zet. Ik zie dan ook niet in wat die tussenparagraaf in dit stukje doet.

    ‘En daardoor voelt de tirade van Brusselmans misplaatst.’

    Door deze zin is jouw hele tekstje misplaatst. Je geeft er namelijk mee aan dat je er geen hol van begrepen hebt.

    ‘Het mag iedereen wezen, behalve Anouk. Want die vind ik lief’.

    Baby.

  12. 21

    @5 Hans Teeuwen is precies hetzelfde, ooit moest je lachen omdat ie de draak stak met de publieke moraal, tegenwoordig hoor je alleen de haat in zijn stem als ie kansloos geenstijl reacties napraat. Hij verzet zich tegen een politieke correctheid die niet meer bestaat en is zo gewoon een van de velen stemmen in het koor van haat.

  13. 23

    @22 allebei onwenselijk en ze versterken elkaar, dus we kunnen helaas niet kiezen en moeten beiden problemen tegelijk aanpakken. Zolang het racisme van Wilders toegestaan blijft (althans, de rechter heeft al geconcludeerd dat het verboden is, maar het OM zet er niet echt vaart achter om nieuwe zaken te starten voor andere uitspraken en die club te verbieden) zullen mensen met een islamitische achtergrond buitengesloten worden en zich niet welkom voelen in Nederland, wat radicalisatie in de hand werkt.

  14. 24

    @23:

    Zolang het racisme van Wilders toegestaan blijft

    Is Wilders wel racistisch? En trouwens: iedereen mag zo racistisch zijn als hij of zij wil. Dat Anouk geen blanke man wil zal mij dan ook een zorg zijn. Maar dat Brusselmans daar de spot mee drijft is dan ineens heel erg?

  15. 25

    @23:

    allebei onwenselijk

    Eens. Maar er is sprake van een gradatie van onwenselijkheid. Door ze zonder nuance aan elkaar gelijk te stellen, laad je de verdenking op je dat je veelvuldig het ‘Ja maar de SGP is ook erg’ argument gebruikt.

    en ze versterken elkaar

    Totaal onbewezen bullshit.

  16. 26

    Onwenselijk, dat is precies de vlag die de lading dekt. Sommige mensen vinden de Gay Pride onwenselijk. Sommige mensen vinden klokgelui van kerken onwenselijk. Sommige mensen vinden een kabinet Rutte III, transitie naar schone energie of het recht om bijzondere scholen te stichten onwenselijk. Sommige mensen vinden democratie onwenselijk. Je mag onwenselijk vinden wat je wilt, zolang je er maar geen enkele consequentie voor anderen aan verbindt. Behalve vrijheid van meningsuiting hebben we namelijk ook vrijheid van mening.