Gastlogger: Oorlog in de onderwereld

GeenCommentaar heeft ruimte voor gastloggers, dit kunnen stukjes zijn die we – uiteraard met toestemming – overnemen van andere weblogs, of die via onze email binnenkomen. Hieronder een stuk van Hans Dulfer, dat eerder hier verscheen.

Hans DulferDe boeven van de muziekindustrie hebben ruzie. Eind december maakte AllofMP3.com bekend dat het bedrijf voor een New Yorkse rechtbank gedaagd was door Amerikaanse platenmaatschappijen. AllofMP3 is een Russisch bedrijf waar klanten tegen betaling mp3’s van duizenden artiesten kunnen downloaden. De site is een concurrent van sites als iTunes.

Het bedrijf wordt aangeklaagd omdat de platenmaatschappijen geen cent zeggen te krijgen van de opbrengsten van AllofMP3. De platenmaatschappijen hebben de auteursrechten op de liedjes en moeten daarom geld ontvangen, vinden ze. AllofMP3 zegt dat dat misschien in New York zo is, maar dat de dingen in Rusland anders in elkaar zitten. Het bedrijf doet niets dat tegen de Russische wet is en trekt zich dus niets aan van de rechtszaak aan de andere kant van de wereld.

Kan een Russisch bedrijf dan zomaar muziek verkopen van allerlei artiesten zonder rechten af te dragen? Nee, zo simpel ligt het natuurlijk niet. AllofMP3 heeft een overeenkomst met ROMS – een soort zelfverklaarde Russische Buma/Stemra – en betaalt per download een klein bedrag aan die organisatie. ROMS is vervolgens verantwoordelijk voor de verdere verdeling van dat geld onder de rechthebbenden. Als de maatschappijen geen geld krijgen, dan is dat de verantwoordelijkheid van ROMS, en niet van ons, zegt AllofMP3. De Russische wet is het daarmee eens.

Er komt natuurlijk in ieder geval niks bij de artiesten terecht. AllofMP3 gebruikt boevenargumenten, maar de platenmaatschappijen zijn net zo goed boeven, vandaar de titel boven dit artikel. De hele affaire is een poppenkast gebaseerd op een fout auteursrechtensysteem. De platenmaatschappijen zeggen natuurlijk dat ze opkomen voor de arme artiesten die misbruikt worden door de Russen. Of het nou om downloaden gaat, of over kopiëren van cd’s, of over DRM, altijd weer denkt iedereen dat het zo slecht zou zijn voor de musici. Dat de zielige muzikanten beschermd moeten worden. Gelul natuurlijk. Want vergis je niet: artiesten zien bijna nooit wat van het geld dat met hun platen verdiend wordt. Van alle platen die van mij in Nederland verkocht worden, komt maar 10% bij mij terecht, als ik geluk heb. De rest blijft hangen bij de platenmaatschappij en de publishers, die zogenaamd zorgen voor de promotie van hun artiesten. Totale onzin. Als er iemand aan promotie doet, dan ben ik het zelf.

Ik heb besloten dat mijn cd’s geen inkomstenbron zijn, maar reclame. Voor m’n concerten. Een echte artiest verdient z’n geld natuurlijk liever op het podium dan in de studio en ik heb gemerkt dat hoe meer mensen m’n muziek horen, hoe meer er naar mijn concerten komen. Daarom breng ik m’n laatste album uit op usb-stick. Bij concerten te koop voor de kostprijs van de usb-stick. Kopieer mijn muziek gerust en stuur maar naar al je vrienden; hoe meer liefhebbers hoe beter!

Het hele idee van eigendomsrechten op muziek is eigenlijk idioot. Zeker in de jazz, maar ook in andere muziekstromen, is het normaal dat je elkaar citeert. Dat je elkaars werk gebruikt om mooie nieuwe muziek te maken. Beroemde jazz licks zijn misschien wel een keer door iemand bedacht, maar ze zijn het eigendom van iedereen, het is cultureel erfgoed. Toen ik m’n eerste platencontract kreeg was ik dan ook erg verbaasd toen ik zag hoe dik het was. Je moet voor de grap maar eens kijken hoe zoiets in elkaar zit. Dat heeft er alles mee te maken dat ze hun eigen zaakjes tot in de puntjes regelen en juridisch dichttimmeren. Zodat ze rijk worden door de artiest, terwijl ze er zelf zo weinig mogelijk aan hoeven doen. Want denk niet dat zo’n maatschappij heel hard z’n best doet om het je als artiest gemakkelijk te maken. Platenmaatschappijen zijn bolwerken van grote ego’s waar iedereen vooral heel hard voor zichzelf aan het werken is.

Het kan ook zonder platencontract, zeker nu er sites zijn als MySpace. Bands als de Arctic Monkeys bewijzen dat. (Ook zij hebben inmiddels een contract met een platenmaatschappij, maar pas nadat ze zichzelf wereldberoemd hadden gemaakt via internet) Maar zonder platencontract moet je wel alles zelf doen. En wie wil dat? Muzikanten willen gewoon muziek maken, ze willen geen manager of promotor zijn. Dus de maatschappijen kunnen best een rol spelen, als ze eens echt hun werk gaan doen en hun strategieën niet meer bepalen op basis van auteursrecht dat in deze tijd niet meer houdbaar is.

Tot die tijd blijf ik m’n eigen promotie wel doen. De platenmaatschappijen en de Buma, de Sena, de Norma (ook maar zelfbenoemde belangenbehartigers, net als die Rusissche ROMS) vinden dat maar niks, maar het is tijd dat ze eens wakker worden. Als het zo doorgaat, bestaan zij over tien jaar niet meer, maar ik wel!

  1. 1

    Volgens mij gaat er van de concerten ook een aardig percentage naar de platenmaatschappijen, toch? En is het niet zo dat de meeste bands op festivals maar gewoon blij moeten zijn als ze een kleine vergoeding krijgen?

    Dulfer heeft als bekende artiest misschien wel makkelijk praten.

  2. 2

    Hij was meestal opelverkoper voor het geld. Nu zal hij wel zo ongeveer AOW hebben denk ik. Imho verdiende hij als muzikant weinig.

  3. 3

    Je kunt als beginnend artiest denk ik moeilijk om de promotionele waarde van de platenmaatschappij heen. De Monkeys zijn een uitzondering op de regel.

    De maatschappijen hebben ook een belangrijke filterende werking. Hiervoor zouden een aantal websites in de plaats kunnen komen die binnenkomend materiaal filteren, maar dat heeft tijd nodig.

    Een derde functie van de maatschappijen is het voorschieten van geld voor studio-opnamen e.d. Daar zie ik niet 1-2-3 een vervangende oplossing voor.

  4. 4

    @3: Oh ja? Wanneer heb jij voor het laatst platenmaatschappijen reclame horen maken voor beginnende artiesten?

    De arctic monkeys zijn nu misschien nog de uitzondering, maar zullen denk ik de regel worden. Net als een weblog worden ze langzaam populairder. Omdat iedereen er toegang toe heeft zullen bepaalde artiesten een threshold bereiken en vervolgens heel snel heel groot worden.

    Die filterende werking is totale onzin. Dat kan de gemeenschap zelf toch wel doen, niet? Dan bepalen tenminste niet de platenmaatschappijen die op zoek zijn naar snel geld wat ik wel en niet kan horen.

    Het voorschieten van geld? Wat is er mis met een eerste plaatje dat niet in de allerbeste studio gemaakt is? Voor een paar 100 tot 1000 euro heb je je eigen plaatje. Als je die vervolgens via het internet verspreidt heb je alles in eigen hand.

  5. 6

    @3&4 filterende werking? Waarom zou je dat willen? Het gaat toch om een kunstvorm? Ik zie hier nog wel een functie voor bladen en de pers weggelegd. Maar dan niet om te filteren, maar om een “voorselectie” te maken voor diegene die daar behoefte aan hebben.

  6. 7

    Elke keer dat een radio station een beginnend artiest draait, komt dat omdat de platenmaatschappij bij het station heeft lopen leuren.

    En een goeie producer is ook goud waard. Er zijn maar weinig bandjes die hun sound meteen zo goed op orde hebben dat het zo op CD kan.

    Filterende werking is geen onzin; er is simpelweg te veel om te luisteren. Mensen worden ofwel via reclame (radiostation is ook reclame) ofwel via horen zeggen attent gemaakt op de nieuwe namen die niet crap zijn. En als je goed leest bepleit ik inderdaad dat de community die filterende werking over kan nemen. Sites als Last.fm en fabchannel helpen daarbij.

  7. 8

    @7: “Elke keer dat een radio station een beginnend artiest draait, komt dat omdat de platenmaatschappij bij het station heeft lopen leuren.”

    Helemaal niet. De platenmaatschappijen pluggen meestal de bekende artiesten.

    “Filterende werking is geen onzin; er is simpelweg te veel om te luisteren.”

    En daar komt het fantastische internetmodel kijken. Mensen zoals jij en ik luisteren dit soort muziek en via online zenders zoals last.fm (aanrader!) horen andere mensen het. Die drukken op de knopjes “I like it”, waardoor het betreffende nummer meer gedraaid wordt enz. enz. Zo filtert de muziek zichzelf.

  8. 10

    Maar goed, er zijn dus weer een paar personen die bepalen wat wij horen. Een verschrikelijk slecht systeem. Je moet dus het geluk hebben dat iemand bij een platenmaatschappij je goed vindt.

    Bij het internetmodel heb je het meer zelf in de hand. Je wordt sowieso gespeeld, en de approval ratings bepalen of men je nog hoort. (Dit gaat per genre).

  9. 11

    Ik ben het met je eens. Nu nog zien of het internetmodel echt goed gaat werken. Er moet ook een betaalsysteem aan vast zitten want de artiesten moeten ook ergens van leven.

  10. 12

    “Er moet ook een betaalsysteem aan vast zitten want de artiesten moeten ook ergens van leven.”

    Dat hoeft dus volgens mij niet. Concerten/optredens kunnen wat mij betreft gewoon wat duurder worden.

    Een gemiddelde artiest kan toch al niet leven van de opbrengsten van de CD-verkopen.

  11. 15

    Ik denk niet dat de meeste mensen zo denken. Gratis muziek heb je al, dat heet downloaden. Als de concertkaartjes nog duurder worden zie ik niet in waarom men meer naar concerten zou gaan.

  12. 16

    Volgens mij download de gemiddelde Nederlander toch nog geen of heel weinig muziek.

    Concerten zijn de laatste jaren al een stuk duurder geworden. En daarmee wordt het echte geld verdiend, juist door de grote namen. Ook de kleintjes kunnen door toegenomen luisterdichtheid (=populariteit) hier een graantje van meepikken. Een avondje optreden staat voor hen vaak gelijk aan een jaar cd’s verkopen.

    En “duurder” is nog steeds heel goedkoop. Nu heb ik het niet over een Madonna, die gigantische bedragen kan vragen. Dat komt vooral omdat ze minder vaak in Nederland en dus minder toegankelijk. Nederlandse artiesten zullen dus nooit zo duur worden.

    De prijs zal dus afhangen van de populariteit. Weer een reden de muziek zelf gratis te maken.

  13. 17

    Ik heb op Sargasso enkele comments geschreven bij dit stuk:

    Het betaalsysteem is bij muziek niet echt noodzakelijk, vanwege de optredens, maar de bedoeling is dat dit ook gaat werken voor bijvoorbeeld films, e-boeken, games en software. Die hebben misschien theater, lezingen, support, dus dat zou misschien ook nog kunnen. Maar een bibliotheeksysteem, dus gewoon een abonnement, kan ook goed werken. Je betaald dan een vast (relatief laag) bedrag per maand en dan mag je onbeperkt muziek, films, enz. ‘lenen’. In de VS ontstaat er al meer concurrentie op dit gebied, dus daar gaat de prijs al omlaag. Het gaat wel alleen nog om muziek. Maar zoiets gaat pas echt goed werken als er heel veel abonnees zijn, want dan kan het echt goedkoop. In mijn gastbijdrage hier heb ik al het idee geopperd om dit anders met behulp van een loterij voor elkaar te krijgen.

    Aan de andere kant laat Wikipedia ook zien dat al die administratie en DRM niet nodig is, en dat je ook met behulp van donaties de boel kan financieren. Dit is efficiënter, maar dan zit je wel met het risico van het free-rider probleem. Het free-rider probleem is in sommige gevallen juist een voordeel, zo is het juist gunstig dat arme mensen in de ontwikkelingslanden er gratis gebruik van kunnen maken.

    Je zou eventueel ook kunnen zeggen, laat de staat maar extra belasting heffen en daarmee maak je alle burgers meteen abonnee. Daar is op zich wel wat voor te zeggen aangezien de markt hier faalt als je het vergelijkt met hoe efficiënt het kan zijn.

    Iedereen kan het voor zichzelf heel makkelijk bekijken. Voor hetzelfde bedrag wat je normaal uitgeeft muziek, boeken, films, games en software kan je alle software, games, films, boeken en muziek krijgen, zonder dat degenen die het creëren er op achteruit gaat. Dat zou toch geweldig zijn, maar we doen het niet, en we weten het al heel lang. Thomas Jefferson wist het al, Albert Einstein wist het al. Wordt het niet eens tijd dat we dit gewoon eens gaan doen. Zet maar bovenaan de politieke agenda. Wie wil dit nou niet?

    Eigenlijk zouden we voor de grap gewoon eens de gezamenlijke winkelwaarde uit moeten rekenen van alle muziek, films, e-books, games en software. Wat zou het zijn, toch minstens 1 miljoen euro lijkt mij. En dan met een begroting komen waarbij elke burger er aan waarde 1 miljoen euro op vooruit zal gaan. Ik zie de krantenkoppen al voor me…