Frame or be framed: Europese bestemmingen

Nederland stond tot voorheen overwegend positief tegenover Europese integratie. Die tijden lijken voorbij sinds het euroscepticisme van Pim Fortuyn, eind jaren ’90.

Sindsdien heeft Nederland massaal NEE tegen de Europese grondwet gezegd en gooide Geert Wilders hoge ogen met zijn anti-Europacampagne.
Hoe is deze omslag te verklaren? Op deze vraag gaat communicatiewetenschapper prof. dr. Claes de Vreese nader in. Hij onderzoekt de interactie tussen media en politiek.

Op de website fastfacts.nl spreekt hij in een filmpje over de dynamiek van (Nederlandse) politiek, media en publieke opinie.

De politiek en de media wijzen graag met een beschuldigende vinger naar elkaar. Een belangrijk fenomeen in deze wisselwerking is ‘framing’; hoe ‘verpak’ je informatie het meest doeltreffend?

Bij Studium Generale werd tijdens Het Grote Mediadebat ook gesproken over de relatie tussen media en politiek. Dr. Thomas Schillemans, filosoof Rob Wijnberg en voormalig campagnestrateeg Kirstel Verdel spraken over de mogelijkheden, effecten en mate van objectiviteit in verslaggeving van bijvoorbeeld politieke gebeurtenissen. Kijk hier de lezing terug.

Tekst: Ruben Dieleman

  1. 1

    Er kan geen discussie zijn: Als er open en eerlijk gesproken zou worden over post 2008 europa zou het hele kaartenhuis in elkaar lazeren. Omdat financieel alles is gebaseerd op hete lucht (geschaad vertrouwen).

    “hoe ‘verpak’ je informatie het meest doeltreffend?” Met leugenachtige schrikbeeld campagnes die de burger notabene ook nog eens zelf betaald.

  2. 3

    Jammer dat de grondwet er weer eens bij wordt gepakt. Daar hebben ook heel wat pro-Europeanen tegen gestemd (omdat die nu eenmaal slecht in mekaar stak, zoals Steeph hier destijds goed heeft laten zien). Als er massaal niet gestemd was, zou ik dat eerder als een anti-Europees teken hebben beschouwd, maar de opkomst was voor een referendum juist opvallend hoog, ondanks anti-opkomstcampagnes.

  3. 4

    Het referendum was de enige mogelijkheid om je mening te geven over Europa, de Euro etc. Die mogelijkheid heb ik, en met mij veel anderen aangegrepen om tegen te stemmen. Mijn ouders overigens stemden voor, bang geworden voor de “als je tegenstemt dan roep je rampspoed over ons af” retoriek van de meeste politieke partijen.
    De blindheid voor de gevaren die de EU met zich meebrengt werd duidelijk toen de uitslag van het referendum werd genegeerd, binnen een jaar was de licht gewijzigde grondwet alsnog aangenomen.

    Wat moet ik nu, bang worden voor de “als je tegen bent gaat Europa ten onder” retoriek of gewoon tegen blijven. En welke nette partij is nu volmondig tegen Europa?

  4. 6

    Het referendum was de enige mogelijkheid om je mening te geven over Europa, de Euro etc.

    Dan heb je het toch echt verkeerd begrepen, want daar ging het referendum dus niet over. Toegegeven, de politici die met het frame aankwamen dat je beschrijft (dan gaan de lichten uit), hebben er wel ernstig aan bijgedragen dat het daar wel op leek. Desondanks, je kunt nu niet doen alsof mijn stem tegen die grondwet een stem tegen de EU was, omdat jij die alternatieve invulling aan jouw stem hebt gegeven.

  5. 7

    Integratie is wat anders dan samenwerking, de EU is via de EEG aan de bevolking verkocht als een samenwerkingsproject tussen gelijkwaardige landen, niet als een poging de staat der Nederlanden op te heffen en een 2e VS te stichten.

    Het probleem is dat we geen stop hebben ingebouwd als het gaat om integratie. Gaan we nu Den Haag opheffen en worden we een soort provincie van Europa met een Europese superpresident? Vervalt onze grondwet en wordt het een soort mengeling van alle grondwetten van de EU landen? Moeten we straks misschien zelfs wel 1 “geintegreerde” taal spreken? Het lijkt wat overdreven, maar economisch zijn we al hard op weg die kant op te gaan, waar stopt het?

    Ga je aan de gemiddelde Nederlander vragen of Den Haag moet worden ingewisseld voor Brussel, dan zal hij tegen zijn. Daar was hij ook al tegen voor Pim Fortuijn, maar toen was dit issue nog niet aan de orde. Het wordt dringend tijd om te gaan beslissen welke bevoegdheden en machtsmiddelen we wel en niet aan Brussel willen over geven. Doen we het niet dan gaat de bom een keer barsten, onvrijwillig in elkaar gesmede staten hebben het in de geschiedenis nooit lang volgehouden.

  6. 8

    Luister en huivert bij deze aflevering van de VPRO. Je hoort uit de mond van Verhofstadt, Giscard d’Estaing en Timmermans hoe na het afketsen van de Europese Grondwet het toch doorgedrukt is met Verdrag van Lissabon. En Harry van Bommel is terecht boos.

    http://programma.vpro.nl/slagombrussel/afleveringen/seizoen3/afl5.html

    En hier nog een aantal uitspraken van Europese politici over Grondwet en Verdrag van Lissabon en hoe ze de zaak opzettelijk hebben gesabotteerd.

    Jean Claude Juncker – Prime Minister of Luxembourg
    “Britain is different. Of course there will be transfers of sovereignty. But would I be intelligent to draw the attention of public opinion to this fact?” – Daily Telegraph 3 July 2007

    Karel de Gucht, Belgian Foreign Minister
    “The aim of the Constitutional treaty was to be more readable; the aim of this treaty is to be unreadable…The Constitution aimed to be clear, whereas this treaty had to be unclear. It is a success.” – in Flandreinfo, 23 June 2007.

    Jean-Luc Dehaene
    The Economist of 9 August 2007 quoted some revealing remarks by the former Belgian prime minister, and former Vice President of the Convention which wrote the EU Constitution, Jean-Luc Dehaene. The Economist said that in an interview in Le Soir, he said it was “dangerous talk” to want “too much transparency and clarity” in the EU. On 17 October 2007 European Voice quoted him as saying, “The paper [the Reform Treaty] is incomprehensible. Good! We need incomprehensible papers if we are to make progress . . . We have to be realistic.”

    Giuliano Amato
    This policy of non-engagement with the European people was taken even further by Giuliano Amato, former Italian Prime Minister and the other former Vice President of the Convention which wrote the EU Constitution. His remarks on the writing of the Reform Treaty show contempt for eurocitizens. He said, at a meeting of the Centre for European Reform on 12 July 2007 that EU leaders “decided that the document should be unreadable. . . In order to make our citizens happy, to produce a document that they will never understand!”
    “The good thing about not calling it a Constitution is that no one can ask for a referendum on it.” – 21 February 2007.

    Valerie Giscard d’Estaing
    Valerie Giscard d’Estaing, President of the Convention which wrote the EU Constitution, writing in Le Monde on 14 June 2007, a few days before the form of the “reform” proposals had been settled: “A last good idea consists of wanting to preserve part of the Constitution and camouflaging this by distributing it among several texts. The more innovative provisions [of the Constitution] would be simple amendments to the Nice and Maastricht treaties. The technical improvements would be gathered together in a bland and uncontroversial treaty. These texts would be put to Parliaments to vote on them one at a time. Thus public opinion would be led to accept, without knowing it, the proposals that we dare not present to them directly.”
    On 26 October 2007, writing again in Le Monde he said, “The Lisbon Treaty itself cannot be understood by ordinary citizens since it can be understood only by also reading the treaties which it amends. . . The institutional proposals of the constitutional treaty – the only things which mattered for the members of the European Convention – are in the Lisbon treaty in their entirety but in a different order and inserted into previous treaties. – What is the purpose of this subtle manoeuvre? First and above all to escape from the constraint of having to hold a referendum by dispersing the articles and by renouncing the constitutional vocabulary.”

  7. 9

    “Onvrijwillig in elkaar gesmede staten (…) heeben in de geschiedenis nooit lang volgehouden.”

    Dat valt te bezien. Duitsland en Italië zijn niet geheel vrijwillig, maar met harde hand bij elkaar in de federatie gezet. Het Habsburgse rijk heeft nog een vrij lange tijd gefunctioneerd, evenals het Turkse rijk. Het British Empire en het Imperium Romanum heeft eeuwen overleefd.

    Het rare is dat het nationalisme is uitgevonden in de 19e eeuw, ontstaan is uit de Romantiek. En nog steeds hard wordt verkondigd. Wij-zij, terwijl het weinig met de Nederlandse staat heeft te maken, eerder als provinciaals overkomt.

    Daarom is het geen enkel probleem dat we een Europese federatie krijgen, waarin de Nederlandse staat enige rechten houdt, en inter-statelijke punten, zoals gelukkig al (is)gebeurd, overheveld naar een federale regering.

  8. 11

    Met een harde hand kan je alles bij elkaar brengen en houden, maar uiteindelijk faalt dat ook. We leven in de 21 eeuw en hebben het hier over een democratisch proces, niet over een generaal die een buurland verovert. Je zien dat alle hardhandig bij elkaar gehouden gebieden zoals in het voormalig oostblok weer in de oude vormen uit elkaar gevallen zijn. Je ziet eerder een beweging de ander kant op , de onafhankelijkheid van Schotland staat hoger op de agenda dan GB integratie met de EU. Idem geld voor Vlaanderen, Baskenland, etc.

    Europa ligt cultureel veel te ver uit elkaar om er 1 superstaat van te maken, de wrijving tussen bijvoorbeeld de Grieken en de Duitsers is nu al enorm. Hoe hardhandiger je dat probeert samen te smeden hoe sneller het ontploft. De enige hoop voor een landurige samenwerking is meer een soort EEG verband. Onafhankelijke landen die samenwerken in plaats van elkaar de les proberen te lezen.

  9. 12

    Wat een communicatiewetenschapper is weet ik niet, de wetenschap communicatie is me onbekend.
    Dit soort lieden associeer ik met Goebbels en consorten.

    Wat het beoogde verenigde Europa betreft, het is bekend dat Brussel veel geld, ons geld, uitgeeft voor ‘wetenschappelijke’ studies die de heilstaat Europa aantonen.

    Helaas bleef Balkenende het antwoord schuldig op de vraag, voorafgaand aan het referendum over de Europse ‘grondwet’, van een Groningse professor economie ‘waarom we al die soevereiniteit zouden moeten opgeven ?’.

    Waarvoor zien we nu, de bende die de Bende van Brussel heeft aangericht.

  10. 13

    Allerlei staten zijn op rare manieren in elkaar gezet, Irak is een uitstekend voorbeeld.
    Toch blijkt na verloop van tijd dat zo’n staat wel degelijk bestaat, in de zin van cultuur en ideeën.
    Het is dan ook een waanidee dat staten zouden moeten worden opgeheven.
    Waar dat toe leidt toont de VS burgeroorlog aan.
    Die krijgen wij ook binnen Europa als Brussel doorgaat de goed georganiseerde landen te dwingen de rommellanden financieel overeind te houden.
    Merkel schrok zich een hoedje, of deed alsof, toen recent bleek dat de Duitsers de D mark terug willen.

  11. 17

    Het omgekeerde is ook waar. Limburgers, Schotten, Catalanen, Corsicanen, etc. hebben belang bij een sterkere EU, die de kans groter maakt dat de hen overheersende kunstmatige staten uiteenvallen.