Feniks van de wraak

COLUMN - Revenge UK poster © Rezo Films, MES Productiona, Monkey Pack Films‘Je bent ook zo mooi, het is onmogelijk je te weerstaan,’ roept de boze minnaar uit, nadat een van zijn zakenpartners zijn scharrel heeft verkracht. Het is het klassieke excuus van elke verkrachter: ik kon er niks aan doen, het is haar schuld, zij bracht me buiten zinnen – en die dooddoener wordt hier klakkeloos overgenomen door een tweede man, die eigenlijk zijn kompaan een ongenadige klap voor zijn bek had moeten verkopen, omdat die zijn macht vies heeft misbruikt.

Tot dan was Revenge een klassieke male gaze film: zo eentje waarbij de camera zich omstandig verlustigt aan een vrouw, en de stand-in wordt van de hand van de begerige toeschouwer. Die mannelijke blik wordt in Revenge uitvergroot: in een eerdere scene werd Jen al met een verrekijker in close-up bekeken – door de zakenpartner, die op dat moment nota bene twee meter verderop zat.

Jen wordt aanvankelijk als een Lolita gesitueerd, met zonnebril en lolly en al. Maar wanneer ze uit die rol valt en de zakenpartner afwijst, kantelt het verhaal pardoes: er gebeurt precies wat elke vrouw vreest wanneer ze een man afwijst. Hij toont haar dat ze dat recht niet heeft: hij verkracht haar. Als je zo verleidelijk bent, heeft hij immers recht op seks met je, en zo niet, dan herstelt hij zijn dominantie per verkrachting. Zakenpartner twee ziet het gebeuren, keert zich om en loopt weg. Niet zijn probleem. Dat komt ervan als je zo sexy bent.

Uiteindelijk besluiten de mannen collectief dat niet hun gedrag, maar Jen het probleem is: ze vormt inmiddels een risico voor het huwelijk van haar minnaar en voor de reputatie van de zakenpartners. Dan moet ze maar dood, besluiten ze, en ze jagen Jen gezamenlijk op – als in een perverse variant van de buddy movie – en laten haar voor dood achter.

Dan volgt de tweede tournure: Jen overleeft. Wat meer is: ze neemt wraak. Als een feniks herrijst ze uit haar eigen as en zet op haar beurt de jacht op de mannen in.

Dat is het geniale moment in de film: het slachtoffer dat zich, door omstandigheden gedreven en uit lijfsbehoud, ontpopt als wreker. Het is tevens het moment waarop de meeste filmcritici afhaakten: overdreven, onrealistisch, doorgeslagen. Niet dat iemand ooit klaagt wanneer een type als Rambo met zeven gaten in zijn lijf weer een nieuwe tegenstander neermaait en uiteindelijk een half leger weet te verslaan, maar hé, dit is een vrouw, en dan gelden andere regels, toch?

Revenge is een film in de beste rape/revenge-traditie, een waardig opvolger van de klassieker I Spit on Your Grave uit 1978. Hier geen gebroken vrouw – nu ja, eventjes dan – hier zien we een vrouw die zich uit alle macht verzet tegen het lot dat haar is opgelegd. En net als die film zet Revenge de sociale dimensie van verkrachting voorop: het gaat niet om onze ‘natuur’ of ‘driften’, het draait om sociale status en de angst voor verlies daarvan, om medeplichtigheid, en om het gemak waarmee we de stem van een vrouw negeren.

Deze column van Karin Spaink verscheen eerder in Het Parool.

  1. 1

    Hoewel we prima mee kunnen leven met de vrouw is de vraag of eigenrichting: “…. She finds him once he’s given up and shoots him in the stomach, ..” de oplossing is die we willen.

  2. 3

    Niet dat iemand ooit klaagt wanneer een type als Rambo met zeven gaten in zijn lijf weer een nieuwe tegenstander neermaait en uiteindelijk een half leger weet te verslaan

    nou, volgens mij gelden die films toch echt als symbool voor onrealistische hollywood-pulp, en wordt dat door de wat serieuzere critici algemeen erkend. Je kunt moeilijk beweren dat er niemand over zulke films klaagt.

  3. 4

    Ah. De critici hebben het weer gedaan. Het wordt tijd dat we alle ‘columnisten’ en andere meningenmakelaars van Nederland bij elkaar drijven en ze, in een live uitgezonden, last-man-standing gevecht in de Arena, het met elkaar laten uitmaken wie er nu eigenlijk het gelijkst heeft.

  4. 12

    @8

    Er is alleen maar confirmation bias. Wie het ontkent is een leugenaar, uitgezonderd misschien 0,0001 % van de mensheid. Iedereen zoekt naar ideeën die hem/haar bevestigen of gaat vol in de aanval op ideeën welke tegengesteld zijn en vind zo bevestiging. Zo leven we allemaal in onze subjectieve werkelijkheid. Welke vervolgens weer bevestigd moet worden, enz enz.

    Behalve mijzelf zie ik maar weinigen buiten die vicieuze cirkel;-)

  5. 13

    @12: Dat is precies het probleem. Jij denkt dat je niet in die cirkel zit, terwijl je net zelf schreef dat je er in zit. Over verdwaasd gesproken.

  6. 15

    @13

    Ik zit ook in die cirkel. Maar op enig moment is het mij gelukt om uit die cirkel te stappen. En toen zag ik mijn eigen verdwazing. Daarna stapte ik weer terug en was ik mij ‘iets’ bewust geworden.

    Verder wat @14 zegt.

  7. 20

    @19

    Je etaleert een schrijnend gebrek aan zelfkennis. Mijn @5 was al ironisch bedoelt. Maar alleen mensen die de intelligentie bezitten om ironie te herkennen, zullen het herkend hebben. Jij reageert er op met ‘confirmation bias’. Confirmation bias is in feite een dooddoener omdat vrijwel iedereen er aan onderworpen is. Dat jij het in de discussie gooit zegt dus alleen wat over je zelf.

    Waar hebben we het over? Over hoe het denken zélf in elkaar steekt. Iemand die mijn wijze van uitdrukken herkent correspondeert met mijn denken. Dat geeft een ontwikkelingsniveau aan. Wat hebben we nog meer gezien? Mensen (jij in dit geval) projecteren op een ander wat ze zelf zij zijn (confirmation bias). En als we op die confirmation bias inzoomen dan zien we oorzaak en gevolg: Iemand die altijd blijft denken zoals hij altijd al deed, blijft altijd zo handelen zoals hij altijd al deed. (de vicieuze cirkel)

    De mens is in staat om te denken over het denken ipv te denken over wát hij denkt. Dat noemen we zelfkennis. En ook op een blog als Sargasso kan je dan heel wat leren over je medegebruikers. Ze geven meer prijs dan ze zelf beseffen. Ik zie er één (niet jij hoor) die erg gefrustreerd is.

  8. 21

    @20:

    Maar alleen mensen die de intelligentie bezitten om ironie te herkennen, zullen het herkend hebben

    zoals met sarcasme is ironie niet handig in geschreven woord.

    Je etaleert een schrijnend gebrek aan zelfkennis

    reflectie bedoel je, denk ik.
    Maar goed, ik neem de kritiek aan.

  9. 22

    @21

    Nee, reflectie is geen zelfkennis. Reflectie is de persoon JANC reflecteren en bestuderen. Zelfkennis is nooit persoonlijk, zelfkennis is aan de hand van je eigen denken en gedragingen universele waarden ontdekken. Universele waarden welke in het denken zelf besloten liggen. Mijn voorgaande reactie is dan ook niet zozeer bedoeld als kritiek op jouw persoon, maar als aanreiking. Kritiek zou mij zelf doen verheffen als hoogstaander dan anderen. Niets menselijks is mij vreemd, maar daar tracht ik me aan te onttrekken. Gelijkwaardigheid is namelijk ook een universele waarde. Het is juist het denken die óngelijkwaardigheid claimt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

| Registreren