Buma wordt premier

Peilingen zijn ook maar peilingen. Met een avondje Excel kun je tot een radicaal andere voorspelling van de verkiezingsuitslag komen.

Vergeet de aselecte steekproeven van Ipsos Synovate en de gewogen gemiddelden van de Peilingwijzer: ik heb een veel betere manier gevonden om de uitslag van de verkiezingen te voorspellen. Het gaat om een wiskundig verantwoord model dat al sinds jaar en dag door wetenschappers over de hele wereld wordt gebruikt, dus mijn vertrouwen in deze methode is groot.

Hoe het werkt? Heel simpel: zet de uitslagen van de afgelopen 35 jaar in een grafiekje, en trek per partij een lijn door de “puntenwolk” die dan ontstaat. In het plaatje hieronder is dit voor zeven partijen gedaan (voor GroenLinks en de ChristenUnie zijn bij verkiezingen vóór hun oprichting de stemmen van hun voorlopers bij elkaar opgeteld).

Aan iedere lijn hangt nu een formule (je stopt het verkiezingsjaar erin en je krijgt het aantal zetels voor die partij eruit) en een getalletje tussen 0 en 1, aangeduid met r2, dat aangeeft hoe goed de lijn de uitslagen van die partij benadert.

In deze grafiek is van alles te zien. Ten eerste is de afkalving van de oude middenpartijen CDA en PvdA duidelijk: keurig synchroon denderen ze onafwendbaar het ravijn in. De SP – die al sinds 1977 meedoet maar pas in 1994 een zetel wist te veroveren – is juist aan een pijlsnelle opmars bezig, in iets bescheidener tempo gevolgd door GroenLinks en de ChristenUnie. D66 daalt erg traag en de VVD nog trager.

Niet dat er op de VVD-uitslagen veel peil is te trekken trouwens. In de grafiek stuiteren de liberale bolletjes alle kanten op, wat zich vertaalt in een bijna horizontale lijn die ook een absoluut beroerde benadering van de werkelijke uitslagen is (r2 = 0,006). De bolletjes van de PvdA groeperen zich – behalve de zeperd in 2002- heel wat netter rondom “hun” lijn; die blijkt dan ook een best aardige benadering te zijn (r2 = 0,606). Kampioen voorspelbaarheid is echter de SP (r2 = 0,683).

Maar nu komt het leukste. Ik zei net al dat bij iedere lijn een formule hoorde: stop een jaartal erin en je krijgt er een aantal zetels uit. We kunnen nu gewoon 2012 als jaartal invullen, en dan eens kijken wat er voor de zeven hier besproken partijen uit komt:

CDA 31; PvdA 29; VVD 29; SP 17; GL 9; D66 8; CU 5.

Bij het CDA kan dus de vlag uit en voor GroenLinks valt de schade alleszins mee. D66 had misschien op wat meer zetels gehoopt, maar dan hadden ze die onbetrouwbare peilingen maar niet moeten geloven. (Hoe de resterende 22 Kamerzetels worden verdeeld zal me overigens worst wezen). Extrapoleren kun je leren!

En we kunnen nog veel verder vooruit kijken. Zo is met een simpel rekensommetje vast te stellen dat in 2052 de laatste PvdA’er uit de Tweede Kamer vertrekt, zes jaar later gevolgd door de laatste CDA’er. Pas in 2806 wordt het laatste VVD-Kamerlid door de kiezer naar huis gestuurd; zijn fanatieke campagne, waarin hij er nog maar eens op hamerde dat het nooit meer zo mag worden als onder dat vreselijke kabinet-Den Uyl, heeft niet mogen baten. Bij de volgende verkiezingen, in 2810, haalt GroenLinks een absolute meerderheid – precies 700 jaar nadat de SP voor het eerst alle 150 Kamerzetels heeft weten te veroveren.

En zo kan ik nog wel een tijdje doorgaan. U zult weinig waarde hechten aan dit soort voorspellingen en daar heeft u ook groot gelijk in. Maar bedenk wel dat het met de “officiële” prognoses niet veel beter gesteld is. Er zijn om de haverklap nieuwe peilingen uit verschillende bronnen, die allemaal hun eigen foutmarges hebben en bovendien zichzelf, en elkaar, op een nauwelijks te doorgronden manier beïnvloeden. Dat soort details en nuances – vergelijkbaar met de r2-waarden in het model hierboven – verdwijnen in de media als sneeuw voor de zon; de “gestripte” peilingen dienen vervolgens als invoer voor eindeloze speculaties, analyses en pijnlijke vragen aan lijsttrekkers.

Rond de CPB-doorrekeningen speelt zich iets soortgelijks af.  Er wordt een rekenmodel in elkaar geflanst, op basis daarvan wordt er een voorspelling gedaan, de voorspelling wordt als Groot Nieuws gepresenteerd, en het kan niemand wat schelen hoe die voorspelling tot stand is gekomen. Mensen: er zitten foutmarges aan de voorspellingen van het CPB. Partijen mogen tegen Coen Teulings en zijn rekenmeesters liegen over hun programma. En er hoeft maar dát te gebeuren in Europa of in de wereld en ze kunnen weer van voren af aan beginnen met rekenen.

Het CPB zelf geeft dit alles ook ruiterlijk toe. Maar dat is aan dovemansoren gericht: lijsttrekkers slaan elkaar enthousiast om de oren met tienden van procenten en voorspellingen tot 2050. Túúrlijk, jongens. Diederik Samsom maakte het wel heel bont met deze uitspraak:

,,Bij de VVD is de staatsschuld in 2017 hoger dan bij de PvdA. Bij de PvdA is het namelijk 478 miljard euro, bij de VVD is dat zo’n 9 miljard meer.”

Kom nou, Diederik. Negen miljard? Op een totaal van bijna een half biljoen? Denk je nou echt dat dat zo precies te voorspellen is? Van iemand met zo’n stevige bèta-achtergrond had ik een beter gevoel voor cijfers verwacht.

Maar goed, terug naar de verkiezingsuitslag. Die is nu dus bekend: 31 zetels voor het CDA, 29 voor de PvdA en de VVD, 17 voor de SP, 9 voor GroenLinks, 8 voor D66, 5 voor de ChristenUnie en voor die laatste 22 zetels verzinnen we wel wat leuks. Laten we nou eens gezellig over coalities en premiers speculeren op basis van déze voorspelling, in plaats van die van Maurice de Hond. Een kabinet van CDA, PvdA, GroenLinks en D66 bijvoorbeeld (77 zetels) lijkt me helemaal geen slecht idee.

Klein puntje: als mijn voorspelling uitkomt, wil ik graag vier jaar lang gratis bier op kosten van de Nederlandse Staat. Premier Buma is dan vast in zo’n vrolijke bui dat hij me dat maar al te graag gunt.

  1. 2

    Volgens mij heb je niet het aantal stemmen maar het aantal zetels geteld.

    En het CDA bestaat pas sinds 1980. Hoe kwam je aan het aantal zetels van 1975? ARP, CHU en KVP bij elkaar opgeteld?

  2. 3

    TisMeWat heeft in een grijs verleden nog voor Stichting Kijk -en Luisteronderzoek gewerkt.

    De gehele kijkcijferhysterie die inmiddels epische hoogten heeft bereikt, is gebaseerd op een (statistisch significante, denkt men dan echt!) groep van 2000 (in “mijn” tijd) gezinnen, die allemaal een kastje hebben wat bijhoudt naar welk programma men kijkt, maar die dan ook zelf aan moeten geven wie er precies van wanneer tot wanneer zit te kijken, zodat er – bij een iets te onzorgvuldig bijgehouden schema – er soms misschien in het kastje is aangegeven dat zowel pa, ma, zoon als dochter naar een programma zit te kijken, maar in werkelijkheid hangt alleen pa nog slapend op de bank.

    Al die (onbetrouwbare, maar zeer belangrijk geachte) cijfertjes, of het nu stemwijzers of kijkcijfers zijn, beinvloeden vervolgens weer de toekomstige debatten/uitzendingen, die dan weer de cijfers beinvloeden, die dan weer de uitzendingen beinvloeden, naja, joe ketsj mai drift.

    Het is eigenlijk allemaal onzin, en soms krijg ik de indruk dat we over 4 jaar een “Holland’s next prime-minister” gaan krijgen, waar de kandidaat die het beste kan dansen en zingen, de volgende premier wordt, op basis van SMS stemmen.

    Ik snap best dat het uiteindelijk toch over de poppetjes gaat, en minder over de inhoud, maar moeten we dat nu versterken met al die debatten, al die “popularity contests” die ook zo in de media besproken worden?

  3. 4

    In 1975 waren er helemaal geen Tweede Kamerverkiezingen. Als je goed naar de grafiek kijkt, zie je ook dat de eerste rij stippen zich bij 1977 bevindt. In dat jaar waren er wel verkiezingen, waaraan het CDA voor het eerst meedeed; ook al was de fusie pas drie jaar later rond, de drie grote confessionele partijen kwamen toen al wel met een gezamenlijke lijst. In het kabinet-Van Agt I dat na een lange formatie aantrad, zaten dan ook ministers namens het CDA.

  4. 6

    Ik wil Buma helemaal niet als premier.
    Hij lijkt me ook totaal ongeschikt. Is dit blog bedoeld om het CDA de genadeslag te geven?
    Ik denk dat ze ook een harde kern hebben, net als de SGP.

    Eerlijk gezegd denk ik dat Jolande Sap, als enige econoom, het beste premier kan worden.

  5. 7

    Toevallig van de week een gesprek bij ANP gehad over de verkiezingsavond. ANP krijgt de uitslagen binnen en stopt die in hun verkiezingssysteem. Inmiddels zoveel data dat ze aardige prognoses kunnen maken. In enkele testen lukte het om bij de eerste uitslag (Schiermonnikoog vaak) vrij nauwkeurig de uitslag voor alle gemeenten te voorspellen. Toch leuk.

  6. 8

    In z’n laatste gesprek, bij Buitenhof, zei Tjeenk Willink, dè adviseur van onze koningin, ‘Nederland is een republiek met een erfelijk staatshoofd, Frankrijk is een monarchie met een gekozen staatshoofd’.

    Als je de Franse politiek wat volgt is dat inderdaad zo, Hollande lijkt een soort Zonnekoning.

    Maar ik vraag me af of de afbrokkelende invloed van ons koningshuis, helaas, dè stabiele factor in de Nederlandse politiek, leidt tot een Zonnekoning effect in Nederland.
    Onze eerste minister is alleen de primus inter pares, volgens ons staatsrecht, maar het lijkt of dat niet meer zo wordt gezien.

    Verder, wat doet het er toe wie er eerste mnister wordt, er gaat en coalitie regeren, zoals altijd, met compromissen.
    En t.a.v. de euro en de EU hebbben we toch niets te vertellen, als het er op aankomt volgen we Duitsland, ons belangrijkste exportland.
    Dat Rutte en Schäuble het net eens waren over het einde van de steun aan Griekenland, ik geloof niet zo aan toeval.