Even eerlijk: filosofie is geen wetenschap

Toen ik, fris ogende en optimistische tiener, begon aan een studie Wijsbegeerte was ik ervan overtuigd dat ik aanraking zou komen met de koningin onder de Wetenschappen. Trots was ik, vol academisch vuur. Toen ik eenmaal het felbegeerde papier in handen kreeg, wist ik zeker dat de meeste verwachten niet waren ingelost: de filosofie is van alles, maar zeker geen wetenschap. Het gevoel dat het grootste deel chique onzin was, maar dat je niet weet welke deel, heeft me nooit meer losgelaten. Het wordt ook niet beoefend als een wetenschap en geen enkel fatsoenlijk wetenschappelijk criterium is erop van toepassing. De dynamiek van de wijsbegeerte is die van de kunst en de mode, waarin niets ooit wordt weggestreept. En iedereen maar wat doet.

Laat ik met het goede nieuws beginnen. Mijn antwoord op de vraag of ik ooit iets aan de filosofie heb gehad, luidt onomwonden: “heel veel”. Ik heb verstand gekregen van teksten, argumenten en begrippen, een zeker historisch besef meegekregen en een liefde om over het leven en andere abstracte kwesties na te denken. En daar profiteer ik nog elke dag van. Het was bovendien heerlijk om te verdwijnen in oude en soms geniale teksten uit andere tijden. Het heeft me als mens, als journalist en als professor in de weetnikskunde (zoals mijn moeder me als kind al noemde) geen windeieren gelegd. Mijn vader hield altijd vol dat je in gelul niet kan wonen, maar inmiddels moet hij zijn ongelijk toegeven.

Maar de filosofie heeft natuurlijk wat meer pretenties dan een uitgebreide cursus lezen en schrijven, met een module retorica. Ze heeft waarheidspretenties als de natuurkunde en het feit dat de wijsbegeerte als discipline stevig is verankerd op elke Nederlandse universiteit doet vermoeden dat velen in die goede bedoelingen geloven. Maar er zijn een aantal redenen waarom we anno 2006 niet meer kunnen volhouden dat die belofte nog kan worden ingelost.

Laten we eerlijk zijn over een belangrijk aspect van de filosofie: er wordt nooit iets weerlegd, alles blijft relevant en welke filosoof men citeert is grotendeels een kwestie van smaak. Je hebt Heidegger-adepten, Kant-gelovigen en Leibniz-liefhebbers. Men kiest eruit wat men aardig vindt. Hij is voor de rationalisten, maar zij voor de post-modernen. Leuke discussie. Het is de keuze voor de smaak van de week, vergelijkbaar met de grillen van de catwalk – kijk eens, zwart is helemaal in deze winter – en lijkt meer op de liefde voor een designer of schilder dan de waarheidsliefde van wetenschap. Want je kunt toch niet meer verkopen dat vandaag de dag zelfs Plato voor veel filosofen nog wetenschappelijk relevant is? Waarom lezen we dat dan nog als er geen wijn en een picknickmand bij aanwezig is?

In werkelijkheid is 99% van de beoefende filosofie vandaag de dag niets meer dan geschiedenis van de filosofie, men gaat proberen uit te leggen wat Derrida of Aristoteles bedoeld zouden kunnen hebben. Hoe dat komt is niet lastig te zien. Het is niet alleen zo dat filosofie niets voortbrengt buiten haarzelf, we ontlenen er geen elastisch plastic of gedragstherapie aan. Maar de filosofie is ook oncontroleerbaar, en dus verdwijnt er nagenoeg niets in de wetenschappelijke prullenbak. Dus, zoals Kant zegt: “Als men iets niet kan bewijzen of weerleggen, kan men enkel maar ‘geloven’.” kan ik me afvragen hoe ik deze wijs klinkende uitspraak zelf kan bewijzen of ontkrachten? Of ook: “Over smaak valt wel te twisten, maar niet te discussieren.” Of voor de doorzetters, met welk experiment controleer ik de gehele Kritik der Reinen Vernunft? Als dat niet lukt ga je automatisch de aardige bouwwerken verfraaien, uitleggen en van context voorzien. Zie daar de filosofie van vandaag.

Nog genanter: in feite is er geen enkele uitspraak die niet je met een beetje filosofische kennis zou kunnen verdedigen en feitelijk gebeurt dat ook. Wereldwijd is er ook niets te vinden waar een overgroot deel van de filosofen het over eens zijn. Als ze al filosoferen en niet herkauwen. Daar kun je allemaal wel weer mooie zinnen op loslaten (“Filosofie is de ondervraging van onze vooroordelen” of zoiets), maar het blijft een maskering van een ongemakkelijk gevoel. Van stilstand.

Heeft het dan allemaal geen zin? Op zichzelf een beetje een vreemde vraag want kunst staat aan gene zijde van de zin. Kunst bestaat omdat iemand de behoefte heeft het te maken en omdat er iemand is die het wil beleven. Op deze manier vervult de filosofie in een al jaren voorzichtig groeiende behoefte; Filosofie Magazine doet het helemaal niet onaardig. Wellicht kunnen filosofen in als argumentenfreaks en begrippendeskundigen nog wel een aardige rol spelen als hulpjes bij het bijschaven van wetenschappelijke theorieën. Iets als natuurkundigen bijstaan bij het nadenken over wat de axioma’s zijn die aan de nieuwste theorieën ten grondslag liggen. Of de filosofische faculteit als vergadercentrum omdat we soms zo leuk de verschillende disciplines aan elkaar kunnen praten. Of TV-fragmenten als in Zomergasten.

De filosoof als begrippenboer, kunstenaar, entertainer en wetenschappelijk assistent. Kortom, rommelaar. Als we eerlijk zijn, geven we toe dat er niet meer in zit voor ons wijsgerigen. En hoe langer het duurt voordat we dat beseffen, hoe onnuttiger wij filosofen worden.

  1. 1

    Mooie post man, komaan..zonder filosofie is het “leven” een leeg vat. Kijk niet al te veel omhoog anders valt U in een kuil die u niet zag. :))

    Jaloers ben ik op uw kennis.

  2. 2

    Alleen filosofie? Moment dat de wetenschap niet de wiskunde taal gebruikt is ze gedoemd geen harde wetenschap te zijn. Waarom passen de definitie dan niet aan?

  3. 3

    Filosofen zijn anders verdomde fijne aangevers in andere disciplines, zie bijvoorbeeld wat Derrida heeft aangericht in de architectuur.

  4. 4

    Mee eens: filosofie is geen wetenschap. Filosofie is denken en het resultaat van het denken – soms tussenstops – vastleggen in geschriften zodat anderen mee kunnen denken en er op voort kunnen borduren. De wetenschappelijke methode wordt alleen gehanteerd bij het bestuderen van de grote filosofen. Analyseren van geschriften, classificeren en interpreteren. Het gaat fout als filosofenstudenten elkaar gaan bestuderen maar dan nog denken zelf filosoof te zijn. En dat lijkt vandaag de dag het geval te zijn.

    Zeker, filosofie is vandaag de dag meer het praten over grote filosofen uit het verleden dan oorspronkelijk denken. Het is vaak geleuter over filosofie. Maar toch: er komt onvermijdelijk weer een nieuwe denker ergens in de wereld die zodanige invloed uitoefend dat er iets kantelt in de samenleving.

    Bertrand Russel was zo iemand. En dat is toch niet iemand die alleen maar een beetje wouwelde. Zijn Principia Mathematica ben ik nog steeds aan het doorgronden – snap het dus niet bedoel ik :) – en dat is toch een werk dat een mega invloed heeft.

    Russel en zijn werk – en zijn grote voorgangers natuurlijk – geeft aan dat filosofie geen wetenschap is maar dat wetenschap zonder filosofie volstrekt lam is. Iets dat eigenlijk vandaag de dag redelijk wordt aangetoond.

  5. 5

    @hansR: respeect dat je de P M probeert te doorgronden, dat had ik al vrij vlot opgegeven… Ben nu al blij als ik Pirsigs “Zen…” snap.

  6. 6

    Kijk, dat zet aan tot nadenken die tekst, EVH.

    Zelfonderzoek

    ‘Denkbeelden heeft iedereen, maar niet iedereen weet het van zichzelf. Een filosoof hoort van zichzelf te weten welke denkbeelden hij erop na houdt en welke macht ze op hem uitoefenen.

    Hoe de filosofie ook gedefinieerd wordt – als cultuur van de geest, als het in gedachten vatten van de tijd of als het onderscheiden van goede en slechte argumenten – geen enkel filosofisch onderzoek laat de filosoof zelf onberoerd. Het materiaal waarmee hij werkt is tegelijkertijd onderzoek van onderzoek. Behalve wat ze nog meer is, is de filosofie dan ook altijd het onderzoek van een schrijver naar de voorwaarden van zijn eigen schrijven, van zijn eigen denken en van zijn identiteit als schrijver. Dit zelfonderzoek levert de filosofische fictie op van een aantal onderling verbonden concepten, waarmee een schrijver in een bepaald tijdperk het hoofd biedt aan het leven en waarvan hij meent dat anderen baat kunnen hebben bij het leren ervan.’

    Connie Palmen, ‘De apologie van de filosoof’ in: Echt contact is niet de bedoeling: lezingen en beschouwingen, 2000.

  7. 8

    Zoals ook HansR al aangeeft is de filosoof met name denker. Dit naast, of tegelijk met, het zijn van “begrippenboer, kunstenaar, entertainer en wetenschappelijk assistent”. En denkers krijgen in mijn ogen een steeds belangrijkere rol te vervullen binnen het corporate speelveld dat onze leefomgeving defineert.

    Een organisatie heden ten dagen kan immers niet meer volstaan met enkel het produceren van een product of dienst. Ze kan zich niet langer verschuilen achter een merk, logo of naam. Ze wordt door de samenleving, die ze zelf ten dele gemaakt heeft, gedwongen ‘te zijn’ in plaats van alleen maar te produceren. Het bedrijf, of beter, de organisatie, achter het product of de dienst wordt op den duur belangrijker dan het product of de dienst zelf.

    Om echter te kunnen zijn, om authentiek en geloofwaardig te kunnen opereren binnen een, al dan niet bepaalde, omgeving, is meer nodig dan bijvoorbeeld missie of visie. Een organisatie zal zich moeten afvragen wie ze is, wat haar plaats en rol is, wat de omgeving van haar verwacht en wat zij van haar omgeving kan verwachten. Een organisatie moet gaan denken. Denken is immers de basis van bestaan, van zijn. Alleen dan heeft ze daadwerkelijk toekomst.

    Het vermogen om te denken is binnen de gemiddelde organisatie echter maar mondjesmaat aanwezig. Zie hier de schone taak voor de moderne filosoof. In plaats van zich af te vragen hoe verschillende disciplines aan elkaar gepraat kunnen worden, moet de filosoof die disciplines combineren en toepassen om organisaties te leren denken. Over zichzelf als entiteit, maar belangrijker, over zichzelf als onderdeel van een maatschappij.

    En geboren is de corporate filosoof, kennis uit het verleden biedt een goede garantie voor de toekomst.

  8. 9

    Alleen filosofie? Moment dat de wetenschap niet de wiskunde taal gebruikt is ze gedoemd geen harde wetenschap te zijn.

    Mwah. Verreweg de meeste studies aan de universiteit doen niks tot zeer weinig met ‘wiskundetaal’ (of wiskundige taal, zeker geen ‘wiskunde taal’), zijn dat dan allemaal geen wetenschappen? Volgens mij moet je eerst bepalen wat de definitie van een wetenschap is, voordat je kan zeggen wat wel of niet een wetenschap is.

    Persoonlijk vind ik geschiedenis zonder wiskunde wetenschappelijker dan informatica met.

  9. 10

    Filosofie mag dan geen harde wetenschap zijn, wiskunde is dat ook niet.

    Wiskunde is feitelijk niets anders dan goochelen met de consequenties van een beperkt aantal axiomas.

    Tot verbazing van velen blijkt het echter wel een bijzonder nuttig instrument te zijn om wetenschap mee te helpen beoefenen.

    Net als filosofie. Vooral de diverse smaken wetenschapsfilofie helpen enorm om wetenschappelijke ‘claims’ op waarde te schatten.

    Ikzelf zou geen van beide gereedsschapskisten willen missen.

  10. 11

    we·ten·schap (de ~ (v.), ~pen)

    1 het systematisch geordende geheel van het weten en van de regels waarmee verdere kennis verkregen kan worden

    In hoeverre wordt deze definitie nog aangehangen in dit topic?

  11. 12

    “met welk experiment controleer ik de gehele Kritik der Reinen Vernunft?”

    Grappig dat je dat zegt, ik ben de laatste paar weken nog behoorlijk afgeknapt op Kant aan het einde van die Kritik.

    Ik snap waar je mee zit, het houdt mij ook zeker bezig als filosofiestudent, maar ergens moet het denken toch echt beginnen. Laten we dan goed nadenken over waar we beginnen.

    Wetenschap is toetsbaar omdat er toetsen zijn verzonnen, met goede reden maar zonder zekerheid van geldige kennis, als richtlijn voor betrouwbare empirische kennis in de verschillende wetenschapsdisciplines. Over de manier van toetsen is weer gediscussieerd van (bijvoorbeeld) Aristoteles via Ockham tot Karnap en Popper. Die wijsgeren proberen een criterium te verzinnen die de meest betrouwbare wetenschap kan garanderen, maar zodra je verder gaat dan flauwe dingen als de wet van de contradictie, dan kan je al vrij weinig echt zeker weten. Sinds de onvolledigheidsstelling(en) van Gödel kan je zelfs niet zeggen dat zelfs de rekenkunde van hele getallen een formeel hermetisch systeem is.

    Hiernaast is het zo dat het karakter van veel hedendaagse filosofie, bijvoorbeeld de fenomenologie sinds Husserl, niet argumentatief is, maar dat het veel eerder de manier waarop wij noodzakelijkerwijs de wereld ervaren expliciteert, en zo vervolgens criteria vindt om verdere uitspraken te doen. Ik zeg hier nog niets over ethiek en meta-ethiek, dat is nog veel verder verwijderd van het kennis ideaal zoals je je dat misschien voorstelde toen je ging studeren.

    Maar we hebben allemaal een bepaalde ontologie nodig om met onze omgeving, met de wereld, om te gaan, en hoewel we nooit zekere kennis over ‘het materiële object’ of over de meeste andere dingen kunnen komen zonder ons af te sluiten van ons ‘in de wereld zijn’.

    Filosofen moeten volgens mij de moed hebben om hun beperkingen in te zien, en daar niet over te zwijgen. Dat hoort bij het vak als geen ander. Maar dat betekent niet dat ze opeens hulpjes van wetenschappers of entertainers moeten worden, ze moeten roeien met de riemen die ze hebben, ook en alleen op die manier is er een heleboel zinnigs te zeggen.

  12. 13

    Op de sterfdag van Lolle Nauta hadden ook zijn ideeën over filosofie op zijn minst enige aandacht verdiend hier.

    Samengevat: in de 19e eeuw had filosofie nut, als moeder van tal van wetenschappen die zich sindsdien verzelfstandigd hebben. De pretentie dat filosofie de moeder aller wetenschap is, had daarna mogen uitsterven, maar deed dat niet.

    Filosofie heeft nog wel degelijk nut, aldus Nauta, mits toegespitst per discipline. Hij bepleitte dat iedere faculteit zich meer bekommerde om reflectie op het eigen vak, met filosofische methoden.

    Daar lijkt me weinig mis mee.

  13. 17

    @Siquo:
    Ah, maar volgens die analogie is dus elke tak van wetenschap filosofie. Daar zit wat in, maar dan is de die tak van wetenschap die zich filosofie noemt dus net zo goed overbodig…

  14. 19

    @IJsbrand: da’s geen filosofisch argument; da’s een definitie-kwestie. Wetenschap zou je dan de verzameling van wetenschappelijke methoden kunnen noemen.
    En welke van die methoden is dan toepasbaar op filosofie?

  15. 21

    Onze communicatie is doordrenkt van filosofie. Mensen die hopen dat hun argumenten aanslaan zijn bang om verkeerd begrepen te worden en zijn ook bang dat ze de indruk wekken niet na te kunnen denken. Philosophy to the rescue! Want filosofie is niet alleen de geschiedenis van het gewouwel maar ook de kunst van het formuleren.

    Filosofie in actie:
    Boog #43
    Ik zou het nog sterker willen stellen: het onvermogen om een sexuele relatie aan te gaan is de raison d’être van het kind-zijn. Eerst puberen, dan neuken.

  16. 23

    En wat is literatuur dan ? Waar liggen de grenzen tussen filo en psycho, tussen alfa en beta, enz. En waarom zouden we ueberhaupt binair denken, wel / niet ?

    Overigens zijn zowel Wittgenstein als Hugo Matthysen filosofen. En ze hebben veel gemeen.

  17. 24

    Ik heb geen authoriteit om over de studie der filosofie te oordelen, maar deze zou in de huidige uitvoering heel goed “its own worst enemy” kunnen zijn als ze inderdaad gecultiveerd en consumptie-gericht is.

    Filosofie is m.i. kritisch, vrijelijk en onderbouwd denken. Onbegrensd denken, zonder schroom, buiten iedere context tredend, maar altijd met rede en begrip. Geen zoektocht naar de “waarheid zelf”, maar naar inzicht.

    Geen “galerie der filosofen”, o.i.d..

  18. 25

    “Persoonlijk vind ik geschiedenis zonder wiskunde wetenschappelijker dan informatica met.”

    Mwah. Geschiedenis is een interpretatie, en eentje die voortdurend veranderd. Ik vind geschiedenis ook belangrijk, maar om het wetenschappelijk te noemen? (Tenzij je het hebt over archeologie, natuurlijk)

    Er zijn vele andere takken van wetenschap te vinden die zonder of met weinig wiskunde werken. Denk bijvoorbeeld aan biologie en economie.

    Ik las ooit ergens van iemand die (redelijk succesvol) argumenteerde dat juist filosofie de enige echt “harde” wetenschap was. Geen URL kunnen vinden :-(

  19. 26

    @Snaporaz
    En wat is literatuur dan ?…

    Geleuter in de marge?

    Bekijk toch even de nederlandse ‘literatuur’.
    Maarten ’t Hart? I rest my case.

    In het beste geval bevat literatuur aardige sociale en/of psychologische observaties in een pakkend verhaaltje.
    Maar filosofie?
    In dat geval zou het een behoorlijke devaluatie van het begrip zijn.

  20. 27

    Een citaat uit een breed uitoeverend stukkie waarin[pielosopie]gebed:

    In the sixteenth century then, the world system is established in Seville, and philosophy questions, from out of the old philosophical paradigm, the praxis of domination, but it does not reach the formulation of the new paradigm. However the origin of the new paradigm ought not to be confused with the origin of modernity. Modernity begins in 1492, more than a century before the moment in which the paradigm, adequate to its own new experience, is formalised, using Kuhn’s terminology; the formulation of the new modern paradigm takes place in the first half of the seventeenth century. This new paradigm corresponds to the exigencies of efficacy, technological “factibility” or governmentalism of the management of an enormous world system in expansion; it is the expression of a necessary process of simplification through “rationalisation” of the life-world, of the subsystems (economic, political, cultural, religious, etc.). Rationalisation, as construed by Werner Sombart, Ernst Troeltsch, and Max Weber, is effect and not cause. But the effects of that simplifying rationalisation to manage the world-system are perhaps more profound and negative than Habermas and the postmoderns imagine.

    .. .. vanaf dat punt word het pas echt spannend .. . .

    http://lecolonelchabert.blogspot.com/2006/09/themes-unruly-and-unknown.html

    het is aardig lang en staat stil bij de levens geleid door de kapers (McDermott citerend en verderop William Blum) die hun levens beeindigden op de datum waarop dit stuk verscheen.

    Het begint zo:

    Themes: The Unruly And The Unknown
    Modernity in literature is born in Spain, then it moves to France, in disguise as a Portuguese couple.

    In the early days of modernity, “Christianity” and “Heathen” served the roles played by “Civilisation” and “Barbarism” or “Enlightenment” and “Fanaticism” or “Democracy” and “Fascism” at this moment. The former is new, the latter is old and outmoded. The former is universal, the latter is local. The former is technological and spiritual, the latter is animal and natural. The former is sane and reasonable, the latter is mad, superstitious and instinctive. The former is orderly and peaceful, the latter is unruly, elemental and violent. The former is tempered and disinterested, the latter is rapaciously selfish. The former is verbal, the latter is physical.

    (The principium individuationis is a ship out of sight of land. For the young Nietzsche, Dionysus is a shipwreck.)

    The passionate love so many brevetted intellectuals show for “Dreyfus” stories like the 9/11 caper, to the point of deploying every base rhetorical tactic to silence anyone who finds them tedious, contrived, unconvincing, who does not simply believe them out of ravenous love, who does not love them with the same degree of devotion, is the product of this centuries long work of the ideology of modernity, of this incessant drone of the very core theme of the “Dreyfus” story.

    grappig ook de 7 kommentaartjes

  21. 28

    Grappig is dat velen in de reactievelden proberen aan te tonen dat de fiosofie belangrijk is (wat ik niet zozeer heb ontkend) maar uitkomen op dezelfde conclusie: filosofie is voor het grootste deel retorica en logica, netjes nadenken.Daarmee laat je de klassieke waarheidspretentie van de filosofie vallen en dat is nogal wat.

    Sommigen suggereren in het verlende daarvan dat er zoiets is als een filosofische methode, maar ik kan me nauwelijks voorstellen hoe zoiets eruit ziet. De vraag is: de filosofie is nagenoeg oncontroleerbaar, heeft geen vaste methode en kent geen praktische uitkomsten. Hoort ze wel op een universiteit thuis? Of moeten we haar in het koffiehuis plaatsen?

  22. 29

    @spuyt12:

    Geschiedenis is een interpretatie, en eentje die voortdurend veranderd. Ik vind geschiedenis ook belangrijk, maar om het wetenschappelijk te noemen? (Tenzij je het hebt over archeologie, natuurlijk)

    Lulkoek. Binnen de archeologie wordt juist méér geinterpreteerd dan binnen de geschiedenis. Juist omdat bij archeologie per definitie schriftelijke bronnen ontbreken. Probeer maar eens een bronstijdsociologie op te stellen aan de hand van botjes en potscherven…

    Er zijn vele andere takken van wetenschap te vinden die zonder of met weinig wiskunde werken. Denk bijvoorbeeld aan biologie en economie.

    Meer lulkoek. De grootste doorbraken in een flink aantal deelgebieden van de biologie (populatiedynamica, systeemecologie, morfogenese (hoe je vanuit een klompje cellen een organisme met armen en benen en ogen maakt)) zijn volstrekt ondenkbaar zonder wiskunde. Idem voor de economie. Conjectuurtheorie, optimalisatie, econometrie: allemaal wiskunde.

    Ik las ooit ergens van iemand die (redelijk succesvol) argumenteerde dat juist filosofie de enige echt “harde” wetenschap was. Geen URL kunnen vinden :-(

    Vast een sofist.

  23. 32

    En ja, ze hoort op de universiteit thuis maar dat is dan de studie van wat ooit gedacht is. Het denken zelf kan niet gebonden zijn [aan een instituut]. Filosofie [als methode] kan niet bestaan aan een instituut. Ze is of ze is niet [in een individu].

  24. 36

    @Boog: Ik had het over de hardcore archeologie. Opgraven en koolstofdateringen. Niet over de interpretatie van archeologische vondsten.

    Daarnaast heb ik het niet over de complete biologie, economie. Veel daarvan is inderdaad gebaseerd op wiskunde. Veel ook niet.

  25. 39

    Als we nou eens een bèta-tak aan de filosofie hangen. Dan wordt het vanzelf een wetenschap. Neurofilosofie, bijvoorbeeld. Een dergelijke aanpak heeft psychologie ook weer op de kaart gezet.

  26. 41

    http://www.filosofiemagazine.nl/nieuwsDetail.lasso?ID=3588&-session=NTses:DBF7ED80DEBA18188C70450EEACBBDA4

    Marx in verkiezing ( aug. 2006) onder gereputeerde ‘denkers /filosofen’ uitgeroepn tot ‘filosoof v.d. eeuw’.

    Other basic introductions to the ideas of Marxism:

    * The Marxism FAQ

    There is probably no body of ideas that is more slandered or misinterpreted than those of Marxism. This section addresses many of the recurring questions and misconceptions about Marxism. If you don’t see your question answered here, or if you have any suggestions for additions, let us know! See also the Glossary of Marxist Terms.

    * The Relevance of Marxism Today

    The fall of the Berlin Wall and the collapse of the bureaucratic Stalinist regimes of Russia and Eastern Europe provoked a wave of euphoria in the West. The demise of Stalinism was heralded as the “end of Socialism.” The final victory of the “free market” was trumpeted from the pages of learned journals from Tokyo to New York. The strategists of capital were exultant. Francis Fukuyama even went so far as to proclaim the “end of history.” Henceforth, the class war would be no more. Everything would be for the best in the best of all capitalist worlds. History has proved them incredibly wrong. Written as an introduction to the publication of Trotsky’s Marxism in Our Time. Also available in Serbo-Croatian.

    * How the Workers are Robbed

    Who produces the wealth and who gains most from its production? In a pamphlet written 97 years ago, John Wheatley described an imaginary court case, with a coalmaster, a landowner and several others being charged with “having conspired together and robbed an old miner, Dick McGonnagle.” Its basic class analysis remains valid for workers today as they are still being robbed.

    * Don’t Spread Yourself Too Thin

    A great, short piece by Leon Trotsky on how to make the best use of your time when studying the often difficult ideas of Marxism.

    * Workshop Talks

    This marvellous little pamphlet by James Connolly has introduced millions of workers to the basic ideas of socialism. Workshop Talks remains one of the best simple rebuttals of all the arguments that come up over and over again against socialism, on buses, in works canteens, and in pubs and clubs. “Socialism is not practical”… “Socialism is contrary to religion”… “Socialism will destroy freedom”… “Socialism means confiscation”. Here are the answers!

    Bron: http://www.newyouth.com/educateyourself.asp

    Het wetenschappelijk socialisme is de enige filosofie die norse bourgeois cult theorie aan optimistische praktijk koppelt, deze status qou van zgn. burgerlijke deugden en zeden consequent vernietigd en via de permanente revolutie van omvorming van waarden(surplus, overproductie, charitas) tot een hogere kwaliteit van economie, maatschappij en cultuur (existentieel model) en vrije, ongebonden arbeiderstaten wil komen. Ongebindsen als bevrijd van de burgerlijke repressie van een small elite dikke, vervette en geboneerde middleclass die op haar beurt weer wordt genaaid door een upperclass ( bovenbouw, politici, leraren, agenten, spionnen, media, speculanten, aandeelhoudend europa)
    Waarom is men bang voor socialisme ? Een beetje filosoof hoort daar een fatsoenlijk antwoord op te kunnen formuleren. Wat is dat dat hebzucht, egoisme, kortzichtigheid, eigenbelang en institutioneel/ doctrinair geweld met elkaar samenhangt in een constistutionele monarchie ,een wangedrocht van de seculiere democraat.
    Nadenken is een zonde ,dat moet je vooral aan anderen overlaten , die hebben een groter hoofd, zo wordt men opgevoed. Dat kan anders.

    De betere ‘geeleveerde orde’, de vrede, de harmonie en de democratie opeisen. Hoei !
    Een praktisch ‘gevaarlijke domein’ voor iedere ongeschoolde, zwerver en president gelijk, omdat de gereedschappen om het bestaan naar natuur en wezen te begrijpen en deze te transformeren in een revolutionair ‘kennen en weten’ ( het domein van de burgerlijke filosofie) voor elke jandoedel in de marxistische methodiek ligt. Wat niet de bedoeling is van de liberale burgerij, zij verkneukelen zich handenwrijvend bij al dit geneuzel wat bij het vervreemd bewustzijn hoort en wat hen verder in de kaart speelt. Geincorpeeerden zijn nooit een bedreiging , kunnen geen leiders zijn. Het zijn gecastreerden. Hoort u die falsetten in dit koor dan niet.

    De wetenschappelijke methodiek/aanpak van het marxsime op de fundamenten van de materialistische dialectiek en het historisch -materialisme als om de samenleving, de structuur en de verhoudingen te analyseren is zuiver, logisch als een orgasme en pro-cyclisch , gericht op vooruitgang waar het kapitalisme en haar defensieve tactiek vooral een doem- en noodlotstheorie is. Die langs allerlei omwegen geromantiseerd en geidealiseerd moet worden
    En via brute kracht van bovenaf ( de bovenbouw van politiek, intelligentsia, onderwijs en commerciele propaganda) en militair geweld haar leigitimteit en dubieuze supremratie afdwingt bij de massa’s.
    En dwarse kritici veracht en in de ban doet en zich zo als potsierlijke despoten te kijk zetten.

  27. 43

    Aha, zodra iets beta is, is het wetenschap…. boeiend. Ik vind eigenlijk de Amerikaanse manier wel mooi: je hebt science en humanities, en allebei worden aan de universiteit gedoceerd.

  28. 45

    In Nederland moet alles status krijgen en dus WETENSCHAP zijn. De Engelsen zijn daar veel praktischer in je hebt science en art.

    Het ene hard het andere zacht wetenschappelijk.

  29. 46

    Het nut van filosofie zit hem denk ik toch wel in juist het leren argumenteren, de logica en de retorica. Bijvoorbeeld door gedachteexperimenten levert het zeker een bijdrage aan de wetenschap. Wat dat betreft hoort het zeker thuis op de universiteit. Evenals in het koffiehuis, overigens. Of het een wetenschap is, lijkt mij een definitiekwestie.

    Hoe dan ook, zonder verwondering en de daarop volgende pogingen tot waarheidsvinding, geen vooruitgang.

  30. 47

    google

    science of art 71.100 hits
    science of philosophy 16.100 hits
    art of science 166.000 hits
    art of philosophy 689 hits
    philosophy of art 408.000 hits
    philosophy of science 8.720.000

  31. 49

    google

    philosophy of philosophy 9.300 hits
    science of science 103.000 hits
    art of art 74.500 hits

    science – harde werkers, serieuze en aardige lui, doen niet aan philosophy
    philosophy – leuteraars met baarden, zien niks in hun eigen vak
    art – aardige slimme kerels, breed geinteresseerd, zien niks in philosophy

    ik bedoel, de cijfers liegen niet…

  32. 50

    Mwah. Geschiedenis is een interpretatie, en eentje die voortdurend veranderd.

    Ook in de economie, biologie en zelfs de natuurkunde heb je van tijd tot tijd fikse paradigmawisselingen. Dát kan dus geen criterium voor ‘wetenschappelijkheid’ zijn.

  33. 51

    “Da Ihr, trotz Eurer jetzigen Romantik, geborene Klassiker seid, so kennt Ihr den Olymp. Unter den nackten Göttern und Göttinnen, die sich dort bei Nektar und Ambrosia erlustigen, seht Ihr eine Göttin, die, obgleich umgeben von lauter Fröhlichkeit und Kurzweil, dennoch immer einen Panzer trägt und den Helm auf dem Kopf und den Speer in der Hand behält. Es ist die Göttin der Weisheit.”

    (Heinrich Heine ca. 1830 die de Fransen probeert uit te leggen dat dat dat gefilosofeer in Duitsland wellicht gevaarlijke kanten zou kunnen hebben… filosofie is overigens niet de gevaarlijkste discipline – dat is en blijft de theologie zie bijv:
    http://zenit.org/english/visualizza.phtml?sid=94748)

  34. 52

    De filosofie bedrijven is nadenken. Nadenken brengt je naar een hoger level. Het leven heeft maar één doel: zo veel mogelijk kennis verzamelen. Al het andere is zinloos. De filosofie bedrijven is deelnemen aan een hoger bewustzijn. Je kan als het ware zeggen dat iedereen die niet filosofeert/nadenkt als het ware in een slaaptoestand zit.

  35. 53

    @Voorbijganger
    Dank voor dat linkje. Dat moet ik nog eens rustig nalezen.

    …Modern scientific reason quite simply has to accept the rational structure of matter and the correspondence between our spirit and the prevailing rational structures of nature as a given, on which its methodology has to be based.

    Yet the question why this has to be so is a real question, and one which has to be remanded by the natural sciences to other modes and planes of thought — to philosophy and theology. For philosophy and, albeit in a different way, for theology, listening to the great experiences and insights of the religious traditions of humanity, and those of the Christian faith in particular, is a source of knowledge, and to ignore it would be an unacceptable restriction of our listening and responding.

    Langzaam claimt de religie – and the Christian faith in particular – weer het heer en meesterschap van alles. Met name van de wetenschap.

    Het maakt me erg onrustig.

  36. 55

    smart art most likely

    http://www.acresusa.com/books/closeup.asp?prodid=1516&catid=19&pcid=2
    richard olree: ‘minerals for the genetic code’ — Copyright 2006. 6 x 9 inches. Softcover, 303 pages, — Each of the 64 sequences (or “codons”) in the Standard Genetic Chart is discussed with an overlay of the mineral involved — its absence leading to degenerative disease; its presence ensuring that health is maintained. Dr Olree’s genetic mineral chart overlaps the 64 codons that are now a part of “settled” science.

  37. 56

    @Voorbijganger
    Ik geloof dat ik de essentie van die speech van de paus de eerste keer niet heb begrepen. De BBC was wakkerder.

    Hier de gewraakte quote:
    …he [de byzantijnse keizer] turns to his interlocutor somewhat brusquely with the central question on the relationship between religion and violence in general, in these words: “Show me just what Mohammed brought that was new, and there you will find things only evil and inhuman, such as his command to spread by the sword the faith he preached.”
    (uit de vertaling van de speech, zie de link bij Voorbijganger)

  38. 59

    Filosofie gaat naar mijn mening vooraf aan elke vorm van wetenschap, het is ahw een intellectueel niveau hoger. Met name de wetenschapsfilosofie stelt de ultieme kritische vragen waarmee je uiteindelijk bezig bent als je wetenschap bedrijft. Maar filosofie is meer dan de basis van de wetenschap alleen, het raakt heel snel aan onderwerpen als religie, de zin van het bestaan etc. Ook in die zin is het van onschatbare waarde: jezelf als kritisch persoon te kunnen ontwikkelen en de vele oppervlakkige uitspraken in media en van vrienden /kennisen /collega’s op hun waarde te kunnen schatten. En tevens je eigen opvattingen en waarheden aan een kritische reflectie durven bloot te stellen. Een aardig uitgebreide online cursus is te vinden bij Etienne Vermeersch Met name de relaties tussen wetenschap, filosofie, religie en ideologie zijn interessant.

    Dat er natuurlijk ook charlatans zijn binnen de filosofie is evident. In dat kader hier een oud maar humoristisch artikel over postmodernisten, via Skepsis

    De kern van dit artikel en ook datgene waar het stuk van EVH aan raakt is m.i. dat de verklaringen van filosofen vaak niet eenvoudig genoeg zijn, dat vaak onduidelijk blijft wat er nu zo nieuw is aan hun theorie, of welke ontologische en epistemologisch veronderstellingen zij onderschrijven. Men verwacht van de filosofie een verklaring van “de totale werkelijkheid” terwijl alleen de diverse pogingen en hun kritiek daarop overblijven (wat EVH rommel noemt). Echter door these/anti-these en synthese ben je wel wijzer geworden, lijkt me toch een waardevol iets. Door het ontbreken van een filosofische prullenbak wordt de hoeveel kennis die je moet hebben om een filosoof op zijn merites te kunnen beoordelen immens. Idd een groot probleem. Daar ligt nu volgens mij juist een belangrijk aspect van het bestuderen van filosofie als wetenschap. Duidelijk kunnen maken in simpele bewoordingen binnen welke “school” een bepaalde filosofische theorie valt en welke elementen van Kant, Habermas, Plato of wie dan ook nog relevant zijn en welke niet (en waarom niet). Een “normaal” mens heeft veel te weinig tijd om dat allemaal te bestuderen en uit te denken. Graag meer filosofen dus in Nova, Netwerk, 1 vandaag etc. Rest mij te eindigen met een citaat van Goethe wat onmiddelijk in mij opkwam na het lezen van dit stuk van EVH:

    “Habe nun, ach! Philosophie,
    Juristerei und Medizin,
    Und leider auch Theologie
    Durchaus studiert, mit heißem Bemühn.
    Da steh ich nun, ich armer Tor!
    Und bin so klug als wie zuvor; “

  39. 60

    Als we het toch over de duivel hebben:


    – Someone should send that guy Kant to Solovkí to cool off a few years for a proof like that! – Ivan Nikolaevich blurted out unexpectedly.

    – Ivan! – whispered Berlioz, blushing.

    But the foreigner was not only struck by the suggestion of sending Kant to Solovkí, he was enthusiastic.

    – Yes, yes, – he cried, and his green, left eye glittered at Berlioz, – that’s the place for him! That’s what I told him at the breakfast-table that time: “Professor, do as you like, but this thing you’ve dreamed up is a mess! It may be smart, but it’s too goddamn difficult. People are going to laugh at you”.

    Berlioz opened his eyes wide. “At the breakfast-table… To Kant?… What’s he babbling?” – he thought.

    – But, – the foreigner continued, unperturbed by Berlioz’s surprise and directing his attention at the poet, – it’s quite impossible to send him to Solovkí now, since it’s already more than a hundred years since he was conveyed to points much further off than Solovkí, and retrieving him from there, I assure you, is quite out of the question.

    – What a shame! – replied the provocative poet.

    – Yes, isn’t it! – agreed the stranger, his eyes glittering, and continued: – But there’s another question bothering me: if there is no God, we must ask ourselves who directs the life of humanity and the entire order of existence on earth.”

    http://www.fsnielsen.com/txt/trns/bulgakov_intro.htm

  40. 62

    @Snaporaz
    ’t is wel wat laat, toeval dat ik net weer even keek en je rechts in het lijstje stond voordat je weg was.

    Punt is, dat literatuur fictie is en als zodanig geen basis kan zijn voor discussie. Als het de schrijver even te lastig wordt is de ontsnapping te makkelijk: ja maar ’t is literatuur, ’t is fictie, ’t is verbeelding.

    Dat laat natuurlijk onverlet, dat er [grote] schrijvers zijn die zeer wel nagedacht hebben en het resultaat daarvan in een roman hebben verbeeld/vastgelegd. Maar zelfs grote schrijvers ontsnappen niet aan het probleem dat het verbeeldingsaspect, het kunstenaspect, in hoge mate een verstoring vormt voor de gedachte die overgebracht moet worden.

    Ik kan b.v. De Gebroeders Karamazov met de beste wil van de wereld geen filosofisch werk vinden.

    Om het geleuter in de marge te noemen gaat wellicht wat ver maar vanuit het standpunt van de filosofie gezien, de op de universiteit bedreven filosofie, is romanfilosofie toch marginaal. Hoe cultureel, denkerig en geweldig Dostojevski en soortgenoten ook mogen zijn. En daar bevindt zich ook de oorzaak van het binaire karakter van mijn stelling: literatuur is verbeelding, filosofie is dat niet. Derhalve is filosofie geen literatuur en omgekeerd. Elke andere insteek creeert een enorme verwarring die filosofische analyse volstrekt onmogelijk maakt.

  41. 63

    True, maar “De Slaapwandelaars” van Hermann Broch was desondanks van grotere invloed op mij dan menig filosoof. En hoe mentaal het opwindend ook was, het is eigenlijk niet eens goed geschreven.

    U hebt gelijk de schemerzones te bestrijden in de wetenschap genaamd filosofie, en daarzonder geen Wittgenstein om WF Hermans aan grotere boeken te helpen, maar persoonlijk hou ik wel van le flou artistique et non binaire. En denk ik ook dat menig auteur het beter heeft verwoord dan menig taalfilosoof.

    Maar genoeg dilettante boutade zo !