Dromen van de liberale heilstaat

liberaalHet zomerreces is voorbij. De tandwielen bij zowel de regerings- als oppositiepartijen draaien op volle toeren tijdens heidag en brainstormsessie. Wat wordt de koers? Vanochtend liet VVD-fractievoorzitter Mark Rutte in het radio 1-programma Dit is de dag het ‘nieuwe’ geluid van de liberale partij horen. In plaats van de neergaande angstspiraal van de ex-vvd’er Wilders kiest Rutte voor een andere, maar niet minder strijdvaardige toon. Één die best nog succesvol zou kunnen worden. Gaat de VVD stuivertje wisselen?

Daar lijkt het stiekem wel een beetje op; van het Reagan-ideaal naar het Obama-ideaal. Hoewel Rutte al vaker nieuwe geluiden met veel bombarie bracht, zou een nieuwe draai aan het liberalisme daadwerkelijk gevolgen in het politieke klimaat kunnen hebben. Juist nu Wilders volgens Maurice de Hond in de peilingen zakt (Poppetje gezien, kastje dicht), zou Rutte zich, vrij naar D66, kunnen storten op een hernieuwde tactiek.

Dynamiek en optimisme, met die instrumenten gaf Rutte vanochtend de aftrap voor het nieuwe politieke seizoen. Luister het interview op Radio 1 hier. De economische crisis en de onderbuik zouden we volgens Rutte te lijf moeten gaan met een hernieuwd elan, niet met de ‘sp en boerenpartij-achtige’ oplossingen van Wilders. ‘Mensen snakken naar perspectief,’ zo zei Rutte. ‘Anti-islam, anti-elite, het zal allemaal wel. Oneliners en platte teksten slaan aan als er geen grote verhalen meer zijn. Ik vind dat Nederland zich moet bekennen tot een vernieuwingsagenda.’ Even later roemt Rutte de kersverse burgemeester Aboutaleb, die als tiener uit het Marokkaanse Rifgebergte naar Nederland toog: ‘Dat vind ik een Nederlands succesverhaal. Een simplistisch sentiment als van Wilders deel ik niet. Mij interesseert het niet welk geloof je hebt. Het gaat om toekomst en geen afkomst, wat maak jij ervan?’

Het lijkt erop of Rutte goed heeft gekeken naar de animo voor het ‘Ja’ van D66 en ‘Yes You Can’ van Obama. De verontwaardigde man die een paar maanden geleden nog blunderde over de vrijheid van meningsuiting heeft zijn zinnen gezet op de vernieuwingsdrang. Het punt van FNV-voorzitter Agnes Jongerius (AOW-verhoging is voor haar ‘onder geen beding onderhandelbaar’) maakt Rutte kwaad. Jongerius leeft volgens hem in een tijdperk van ‘vijftig, zestig jaar geleden. Ik heb bij Unilever gezien dat mensen stopten met werken op hun 58e. Zonde van het talent. Je zag ze er niet gelukkig van worden. Doorwerken, daar worden mensen ouder van.’ Aan het slot van het gesprek roemt hij zelfs Indianenstammen in Amerika (?), die gebruikmaken van de ervaring van de dorpsoudste, die stoppen in feite ook nooit met werken.

En zo moet Nederland volgens Rutte ook op het gebied van onderwijs excelleren. ‘Er zit zoveel kracht bij het huidig technisch onderwijs, het hoger onderwijs. We moeten bereid zijn fundamentele vernieuwingen door te voeren. Zo kunnen we Nederland uit de moeilijke fase halen, door Nederlanders perspectief te bieden op de langere termijn. Daarvoor is het liberalisme er.’

Overigens, als staatssecretaris van OCW stelde hij in 2005 nog voor om zijn toenmalige post op te heffen. ‘Bij het verder terugtrekken van de staat uit het hoger onderwijs hoeft er geen aparte bewindspersoon voor hoger onderwijs meer te zijn. Eén van mijn ambities is het om mijn huidige functie op te heffen,’ zei hij toen.
nederland
Toch, de huidige toon van Rutte kan werken. Het spastisch geschreeuw van Wilders en de SP, het gefrons van de PvdA, het moralisme van de Christenunie en de kneuterige bekrompenheid van het CDA – eigenlijk schaart de VVD zich met het vizier op de toekomst naast D66 en GroenLinks. Sterker, de slogan ‘Zin in de toekomst’ van GroenLinks had zo een spreuk van de VVD kunnen zijn. Zoals ik weinig heb aan de stem van de onderbuik, kan ik ook niet zoveel met een roze wolk. En welke stappen zet Rutte dan écht? We moeten de huid niet verkopen voor de beer geschoten is. Toch vind ik dat de boodschap die Rutte verkondigt slimmer en gezonder is voor Nederland dan ons te confronteren met het ravijn. Het gewraakte ‘perspectief’ van Rutte, daar heeft hij gewoon gelijk in.

Ik stem altijd GroenLinks. Ik ga nu een opmerkelijke uitspraak doen. Dit zal zowel een oudgediende rechtse VVD’er (bijvoorbeeld Wiegel) als de anti-autoritaire groenstrookverkenner (bijvoorbeeld Roel van Duijn) vermoedelijk verbazen. Ik zie in theorie liever ‘mijn’ partij (die zelfs haar wortels heeft in de voormalige CPN!) in een liberale welvaartsstaat met VVD en D66 aan het roer op de door de partijen voorgehouden optimistische koers, dan dat mijn partij tegen het andere vermeend linkse front zou aanschurken: het folkloristische geslijp van SP en de logge PvdA.

Is dat schrikken? Waarom? Het socialisme is een model uit vervlogen tijden. De ambacht en de arbeid is niet meer dezelfde als van een eeuw geleden. Zodra het ook door Mark Rutte gepropageerde optimisme in uitvoering gebracht kan worden, met behoud van sociaal-liberale waarden, is een breed liberaal front een serieuze optie – mits het verre blijft van neo-liberale situaties.

Misschien klinkt het als een onmogelijk monsterverbond, maar ik teken voor een combinatie van duurzaamheid (op zowel de voedsel-, landbouw- en energiemarkt), talentontwikkeling, vrije (en eerlijke) markt, internationalisme en meritocratie. Al sta ik daar niet alleen in en ben ik zeker niet de eerste die dat bedenkt. Dankzij het positief elan van zowel D66, GroenLinks en VVD vervliegt mogelijk het negativisme en de behoudzucht van het huidige politieke klimaat als een stinkend gas.

Ben ik dan voor één grote liberale partij? Nee. Elke club zou zijn eigen kleur moeten behouden. Maar het door Rutte geponeerde ‘Ik heb geen behoefte aan andere liberale partijen. Ik voel niets voor dat soort discussies’ uit 2007 zou hij van zich af moeten zetten. Het zal hem geen windeieren leggen.

  1. 2

    Doorwerken, daar worden mensen ouder van.

    Jaja, het is weer tijd om op te hemelen wat je nodig hebt. Flexwerken is goed, doorwerken kunnen we allemaal.. Oh, wat haat ik liberalen.

  2. 3

    Het zou zo mooi kunnen zijn. Toch denk ik dat de VVD en de PvdA het zelfde lot wacht; elke roep tot vernieuwing, elke frisse wind ,zal de Dinosauriers binnen de partij doen steigeren. Zo strompelen ze langzaam naar de afgrond.

    Ik ben benieuwd.

  3. 4

    Ook voor zo’n coalitie, mits het sociaal-conservatisme waarmee de VVD door het CDA en de LPF tijdens de eerste kabinetten-Balkende geïnfecteerd is, weer wordt afgeschud. Ik hoop dat dat het is wat Rutte bedoelt.

  4. 5

    @1: het nieuwe ‘paars’, Zou de boel wat kunnen opfrissen. Klein probleem: ze komen nogal wat zetels tekort. Zelfs in de huidige peilingen nog zo’n 30.

  5. 6

    De grootste blinde vlek die clubs als GroenLinks en D66 hebben is dat ze in de illusie leven dat heel Nederland bestaat uit gezonde, jonge, hoogopgeleide bovenmodaal verdienende grachtengordel-wereldburgers die zich allemaal volop willen ontplooien in hun uitdagende werk wat ze makkelijk tot hun 70e kunnen doen, liefst als ZZP’er of als jobhoppende flexwerker. Mondige burgers die zich als een vis in het water voelen in de eigen-verantwoordelijkheidsmaatschappij, en die zich makkelijk staande kunnen houden in een moderne veeleisende maatschappij. De wereld is hun speeltuin.

    Misschien moet een D66’er of GroenLinkser eens een weekje 24 uur per dag meedraaien met een willekeurige fabriekswerker of bouwvakker. Pure cultuurschok, goed voor leuke camera-beelden.

  6. 8

    Mooie post en mee eens. Eén opmerking alleen:

    “Is dat schrikken? Waarom? Het socialisme is een model uit vervlogen tijden. De ambacht en de arbeid is niet meer dezelfde als van een eeuw geleden.”

    Dit wordt alleen maar al te vaak verward met het idee dat “een vak leren” niet meer van deze tijd is.

    @5 Touché. Moet je toch weer met die salonsocialisten of heikneuterige, wannabe-neo-con, pseudo-christenen in zee gaan…

  7. 9

    @6 ik ken het knallen van de zweep en herken me ondanks dat inderdaad in jouw omschrijving. Nadat ik twee jaar na een misgelopen havodiploma in de productie zat (fabriekswerk), wist ik niet hoe snel ik door moest leren.

  8. 10

    Goed stuk en helemaal mee eens!! Ook die dream team voorstelling lijkt me een hele aardige. Moet wel meer worden dan een verhaaltje dat als windowdressing dient, moet echt doordacht worden maar dan ben ik helemaal voor!

    Nogmaals goed stuk, heb het interview ook gehoord vanochtend en werd positief verrast door rutten.

    (Al helemaal omdat het sijbende bestuurderige gezanik van Vera Keur het contrast zo mooi verzorgde)

  9. 12

    @7 en @9: Een opleiding afmaken, of een voldoende hoge opleiding volgen om een felbegeerde kantoorbaan te bemachtigen is niet voor iedereen weggelegd. Moeten we die mensen, voor wie werken geen zelfontplooiing is, maar elke dag hard ploeteren, onder het hoogpolige tapijt der liberale heilstaat vegen? Net doen alsof ze er niet zijn?

    Voor mij is een kabinet waarin D66 en GroenLinks de dienst uitmaken net zo’n schrikbeeld als het huidige kabinet, of een kabinet met Wilders. Betutteling vs. red jezelf maar. Uitsluiten en marginaliseren van één groep (moslims) vs. uitsluiten en marginaliseren van een andere groep (laagopgeleide kansarme angstige burgers).

  10. 13

    @6 Iedere partij heeft zo’n zelfde blinde vlek, wat is je punt? Het CDA erop aanspreken dat ze zich niet kunnen inleven in atheisten? SP-ers een snuffelstage aanbieden bij een 20x modaal verdienende bankier?

    We mogen allang blij zijn dat iemand binnen de VVD uberhaupt weer eens iets zinnigs uitkraamt. Nog niet zo gek lang geleden vormden liberalen een belangrijk deel van hun achterban, maar toen ze hun eigen ontslagen woordvoerders gingen napraten (Wilders, Verdonk) ging het met die liberaliteit snel bergafwaarts. En weg waren dus ook die kiezers ineens…

  11. 14

    Mooi hoor: optimisme

    Maar VVD heeft alleen een relevante omvang als ze het monsterverbond van liberalisme met conservatief rechts kunnen herstellen en dat gaat Rutte niet lukke. Smit-Kroes zou het kunnen. Het temperament wat zij Europa laat zien is in Nederland volgens mij goed te verkopen. Als ik Rutte was zou ik haar eens bellen.

  12. 15

    @14: “VVD heeft alleen een relevante omvang als ze het monsterverbond van liberalisme met conservatief rechts kunnen herstellen”

    En zo’n VVD is dan weer niet echt een interessante partner in een liberale regering, want niet liberaal (maar conservatief).

  13. 16

    @14: je bedoelt Neelie Kroes. Ik denk niet dat ze hem haar nummer ooit heeft gegeven. Maar misschien kan hij het vragen aan invloedrijke partijgenoten.

  14. 17

    @13: Het verschil zit ‘m in dat andere partijen welbewust kiezen voor een deel van de Nederlanders. CDA voor de bangige middenklasse, PvdA voor de babyboomers, CU voor de christenen, SP voor de arbeiders, VVD voor ondernemend Nederland en andere grootverdieners etc. Die partijen weten wel dat zij er enkel zijn voor de belangen van hun achterban, en de rest voor hen niet interessant is.

    Mijn indruk van D66 en GroenLinks is dat zij een roze bril op hebben, en dat er enkel het soort mensen zijn zoals ik bij #6 omschreven heb. Allemaal shiny, happy people.

    En voor wat de VVD betreft: Die gun ik alle denkbare misere, met hun neoliberale vrije-markt fundemantalisme. Laat ze maar lekker vermalen worden tussen wal (Wilders) en schip (D66). Ik hoop dat schooljongetje Rutte nog lang partijlijder blijft.

  15. 19

    Sorry, moest zijn @12.
    Ik zie Jack alleen maar partijen de grond in stampen, ben benieuwd welke hij boven het maaiveld laat staan om het landje te besturen

  16. 20

    @ 17, CDA heeft de mazzel dat ze enorm veel gewoontestemmers hebben. Ook veel babyboomers, RABO-klanten, boeren, vissers, jagers etc…..Maar dé zet van het op de VVD-geilende CDA was die C in de naam….

    “Gewoon Chr. NL wil niet extreem maar wél Christelijk stemmen”: CDA. Die hele linkervleugel is verdwenen!!! Eruit gekickt, met de VUT gestuurd (v.Agt/Lubbers) of weggepromoveerd (laatst Doekle nog naar de HBO-raad/Jeep the Hope). Ook geen dissidenten meer als Willem Aantjes. En die ouwe man laatst die altijd meedacht maar niet mee wilde denken aan een Liberale coalitie (CDA/VVD/Gillende Geert) doeiiiiii.

    Waarom duikt geen hoernalist daarin? Daar gebeuren dingen die God niet goed vindt! Nu heb ik het nog niet eens over de 3 of 4 belastende dossiers gehad die dat padvindershoofd heeft weggemoffeld.

    Die heilstaat? Kan er heel goed komen. Onze taak is te blijven hameren op de on-Christelijke typisch liberale zaken als: Het ego-centrische, geld, macht, status en aanzien verheffen….die tegenstelling tussen het Christelijke en het liberale blootleggen!!

  17. 21

    Wenselijk is natuurlijk….linkse coalitie maar zelfs met hulp van D’66 zullen ze geen meerderheid krijgen. Of met 5 partijen; CU is nl ook links.

    SP-PvdA-GL-D’66-CU

  18. 22

    @20 en Maxime Verhagen maskeert zijn neo-conisme met een twitter-account

    Jack Random? Typisch zo’b verontwaardigde blanco-stemmer, of nie?

  19. 26

    “Juist nu Wilders volgens Maurice de Hond in de peilingen zakt”

    Is onjuist, even goed de verschillende peilingen uit elkaar houden boys.

  20. 27

    @19, @22: Ik heb altijd gestemd, de laatste keren steeds vaker tactisch i.p.v. uit overtuiging. Maar de koek is nu op, helaas, elke partij heeft wel iets wat mij zwaar tegen de borst stuit, en waardoor ik ze absoluut niet in een kabinet wil zien. Ik snak naar een nieuwe partij, een met visie, een die in het belang van alle Nederlanders bestaat, maar wel stevige maatregelen durft te nemen die het zwaarst vallen op de sterkste schouders. Een echt liberale, seculiere partij, maar een die ook oog heeft voor de zwakkeren in de samenleving, en burgers in hun waarde laat, maar wel een partij die de nuts-taken van de overheid versterkt.

    Ik zou het zelf doen, als ik de tijd had. Maar zoals het er nu voor staat, geloof ik er niet meer in, in de politiek, de democratie. Als er niets veranderd, wordt ik voor het eerst een niet-stemmer. Kon ik maar echt blanco stemmen, zodat mijn stem toch meetelde. Was er maar een blanco-partij, die echt lege kamerzetels kon opleveren.

  21. 28

    … die een paar maanden geleden nog blunderde over de vrijheid van meningsuiting heeft zijn zinnen gezet op de vernieuwingsdrang.

    Ondanks dat ik de uitspraken van Rutte over de vvm juist een voorbeeld vind van een ruk naar progressief links(-liberaal) – t zullen wel mijn ouderwetse opvattingen zijn over wat progressief, links en liberaal is – is de wens van een liberale ‘heilstaat’ prachtig.

    De ontbrekende zetels en steun om een ietwat stabielere regering te vormen zouden kunnen komen van wat ‘liefdevolle leden’ van de PvdA.
    Daarbij nog wat (relatief) liberaal SP (die mooie Turkse SP’ster Sadet Karabulut!) en PVV spul en je bent er bijna … of is dat laatste een grens te ver?

  22. 29

    @27: “Was er maar een blanco-partij, die echt lege kamerzetels kon opleveren.”

    Hebben ze in België geprobeerd, maar dat leverde onvoldoende stemmen op voor zelfs maar één lege zetel.

  23. 30

    @29: Ik ben er van overtuigd dat een blanco-partij in Nederland meer succes zou hebben. Blijkbaar stemmen vele Wilders-stemmers op de PVV niet uit overtuiging, maar als afzet tegen de oude regenten-partijen. En D66 wordt echt niet zo groot omdat vele potentiële D66-stemmers die partij zo geweldig vinden, maar omdat het een oppositie-partij is die zich ook nog wat afzet tegen Wilders.

    Ik denk dat voor veel mensen stemmen een wegstreep-actie is geworden, tot de voor hun minst slechte partij overblijft. Er is ruimte voor een nieuwe partij, grofweg langs de lijnen die ik in #27 heb aangegeven. Een blanco-partij kan de omvang van zo’n partij weergeven.

  24. 33

    Zo n discussie heb ik wel eens met een vriend gehad. Hij is meer voorstander van het opheffen van partijen en dat je bij een referendum zeg maar twintig vragen krijgt voorgelegd. De uitkomst is het beleid wat uitgevoerd kan worden. Voor de rest kan je de personen van burgemeester, premier enz. allemaal kiezen in verkiezingen.

  25. 35

    Iemand die haar persoonlijk kent vertelde dat Femke Halsema op feesjes hele liberale dingen zegt maar dat ze dat in partijverband niet meer mag sinds ze een tijdje geleden een liberale prijs heeft gewonen (ik ben vergeten vanwieookweer, het was vast bedoelt om te jennen)

  26. 36

    Ik vind, mede lid van groenlinks, een combinatie met D66 en VVD ook helemaal zo gek niet, voorzover die VVD dan wel echt liberaal is en niet tegen extreemrechts zoals de PVV aanschurkt. Dat past ook prima bij de meer liberale koers van Femke Halsema, waar ik blij mee ben.
    Ik denk dat het ook de meeste kans biedt op economisch goed doordachte en daardoor effectieve milieumaatregelen. Milieu is wat mij betreft prioriteit no 1, onderwijs no 2, en dan op plaats 100 volgen nog enkele zaken.

  27. 38

    Socialisme een model uit vervlogen tijden? Helemaal niet! Het socialisme is ongetwijfeld de toekomst. Historisch materialisme.

    De verrechtsing van GroenLinks, het kabouterpartijtje, zet weer eens door. DWARS lult over het halen van de “Lissabon” doelstellingen. Sodeju.

    Opgerot met die GL, D66 , VVD combinatie.

  28. 40

    Groen Links heeft met haar opstelling in de discussie over versoepeling van ontslagrechtbescherming zich teveel naar de werkgever gewend. Op zich is het idee verdedigbaar: een arbeidsmarkt die minder stroef wordt, maar wat er tegenover staat scholing, hogere ww, enz. weegt niet op tegen een grote groep laagopgeleiden, ouderen, enz. die het gelag mogen betalen. En dan zal dat wel weer niet progressief zijn. Je mag niet meer je rechten verdedigen, dat is ouderwets.

  29. 42

    Verbitterd Klaplong?

    Ik hoef toch niet overal blij mee te zijn, vooral als ik de onuitvoerbaarheid van zo n plan zie. En met de reactie geef ik gelijk aan dat ze inderdaad in een liberaal kabinet kunnen. Emancipatie voor de hogere klassen, onderaan moet ze alleen weten wat ‘eigen verantwoordelijkheid’ betekent, en voor de rest hun kop houden. Back to the 19th century!

  30. 44

    En dan heb je D66 waar GL al intensief mee samenwerkt. Het is wachten op het moment dat binnen GL een pleidooi voor de vlaktax op de agenda komt. Ook erg liberaal. Want de financiële vrijheid van de rijkaard moet je zeker niet langer beperken met het huidige belastingstelsel.

  31. 45

    Begin nou gewoon eens te bedenken wat je wil in plaats van telkens te herhalen van waar je bang voor bent.

    Er zijn wellicht mogelijkheden voor een vervullender bestaan voor iedereen en misschien wel mogelijkheden om zelfs de verzorginsstaat in stand te houden. Dat zou toch fantastisch zijn als we een bepaald niveau van welvaart weten te behouden, óók voor die onderklasse?

    Ik snap niet dat jij koste wat het kost de verzorgingsstaat om zeep wil helpen in de internationale vaart der volkeren. Misschien heb je het niet gemerkt maar er zijn dingen veranderd in de internationale economische sfeer, dingen die bijzonder fors ingrijpen in de overlevingskansen van onze maatschappijvorm en staatsvorm.

    Al hebben de sociaal confessionelen decennia lang effectief derde wereld landen ondermijnd met ontwikkelings”samenwerking”, en onze markt beschermd door middel van invoergrenzen en exportsubsidies en hebben we heel lang goed meegedaan door onze toevallig goede im en export functie voor Europa, toch zijn er dingen drastisch aan het veranderen. Niet alleen moeten we gaan kijken naar drastische veranderingen op landbouw en voedingspolitiek maar ook grondstoffen en brandstof politiek. En dan hebben we het nog niet eens over demografische veranderingen waar rekening mee gehouden moet worden.

    Denken dat je de boel bij hetzelfde prettige gezapige houdt door een jaarlijks heet herfstje, vastgeroeste sociale wetgeving, en het opzetten van oogkleppen voor wat er in de rest van de wereld verandert, helpt helemaal niets.

    We kunnen nu juist gaan kijken naar hoe we samen willen leven en hoe we dat kunnen faciliteren. D66 en Groenlinks zijn bezig met de toekomst. En dat valt toe te juichen, kritisch meediscussieren is natuurlijk heel vruchtbaar, maar simpelweg ideeen afserveren met van die domme “19e eeuwse of amerikaanse toestands” argumenten brengt niemand wat.

  32. 46

    Links-rechts, progressief-conservatief,liberaal-confessioneel, kiezers switchen misschien van partij maar in de basis veranderen de denkbeelden niet zoveel. Misschien maar goed ook.

    Tegen verkiezingstijd maar eens kijken wat het geworden is. Tot die tijd is het leuk de waan van de dag (milieu?) te volgen.

  33. 47

    Klaplong:

    “Er zijn wellicht mogelijkheden voor een vervullender bestaan voor iedereen en misschien wel mogelijkheden om zelfs de verzorginsstaat in stand te houden. Dat zou toch fantastisch zijn als we een bepaald niveau van welvaart weten te behouden, óók voor die onderklasse?”

    Erg positief! De rest van je betoog heb ik niet gelezen. Ik ben gewoon niet zo liberaal op sociale wetgeving.

  34. 48

    Een coalitie van VVD + GroenLinks + D66 zou prachtig zijn.
    Zit al jaren te wachten op dit geluid van Rutte. Probleem bij dit geluid is dat als de VVD echt deze koers wil varen ze wel flink werk moeten maken met het bijspijkeren van hun politieke leiders en achterban. Net als de PvdA en het CDA is de partij niet toegetreden tot de 21ste eeuw. Hun visie / stemgedrag m.b.t. bijvoorbeeld privacy, milieu en onderwijs vraagstukken in NL en EU getuigen hiervan. Voorlopig blijf ik tegen beter weten in lid van de VVD, ik hoop dat Rutte dit geluid omzet in daden.

  35. 49

    Aardig maar niet mijn stukje cake…Die VVD is zo fout en marktgericht als de sodemieter. Overal en altijd het ego centraal stellen, belust op macht, status, aanzien, roem en spugend naar beneden. GL gaat daar ook niet intrappen. Zoals we weten (uit de tijd van Vieze Loes) doet de overbodige partij uit het mooie ’66 alles aan regeringsdeelname.