De keerzijde van hiphop

Byron HurtHiphop is nog steeds booming. Sinds de commerciële opkomst van dit genre, ongeveer twintig jaar geleden, is er veel veranderd. De sterren leven in weelde. Vroeger vreesden ze in getto’s voor hun leven, tegenwoordig moeten ze oppassen dat ze niet verzuipen in Cristal. De videoclips die ze uitbrengen worden gedomineerd door seksistische taferelen, het promoten van machogedrag en homofobie. Wat voor invloeden hebben deze beelden op tere kinderzieltjes? De discussie omtrent die vraag is onlangs nieuw leven ingeblazen door een Afro-Amerikaanse filmmaker.

Volgens tijdsbesteding.nl kijken tieners (12-19) gemiddeld 8,4 uur per week naar de televisie. Tijdens al die uren stemmen ze de beeldbuis voornamelijk af op muziekzenders. Het jaarrapport 2006 van Stichting Kijkonderzoek geeft aan dat de kijkdichtheid van de drie muziekzenders MTV, TMF en Comedy onder tieners (12-19) respectievelijk 35,1 procent, 32,7 procent en 33 procent is.

Een groot gedeelte van de clips die MTV, TMF en Comedy uitzenden, zijn van hiphopartiesten. Op een enkele uitzondering na bestaan die clips voornamelijk uit seksistische, gewelddadige, homofobische, macho-achtige beelden. Zoals u weet, een YouTube-filmpje zegt meer dan duizend woorden. Zie daarom hieronder de clip “Tip Drill” van rapper Nelly. Een uit 2003 afkomstig klassiek voorbeeld van een ultiem seksistische videoclip. Hoogtepunt? Het moment waarop Nelly zijn creditcard tussen de billen van een van zijn danseressen haalt (NSFW):


Niet geheel onbegrijpelijk is al een aantal jaren een discussie gaande of dergelijke beelden een negatieve invloed hebben op adolescenten. Jongens zouden het vrouwonvriendelijke gedrag van de artiesten als norm gaan zien, en de meisjes schikken zich hier vervolgens naar. Uit eigen ervaring kan ik u vertellen dat de dansvloer van een Amerikaanse club mij sterk doet denken aan de video’s die ik op MTV zie. Maar is dit schadelijk? Of is het niet meer dan een onschuldig dansje? Dansen op rock ‘n’ roll deed in de jaren ’50 tenslotte ook stof opwaaien.

In ieder geval struikelen lobbyisten, wetenschappers en tv-deskundigen over elkaar met uitspraken aangaande de vermeende schadelijke effecten. Deze discussie, vooral gevoerd door blanke hoogopgeleiden, kon door haar voortslepende karakter niet meer rekenen op de interesse van het publiek. Maar nu blaast een Afro-Amerikaanse hiphopfan met een kritische film de discussie nieuw leven in.

Filmmaker Byron Hurt is al zijn hele leven verslaafd aan hiphop. Als quarterback van de Northeastern University in Boston draaide hij voor de wedstrijd LL Cool J’s “Mama Said Knock You Out” om zich op te laden. Dat maakt hij ook duidelijk in zijn film, hij licht toe: “Ik wil niet het hokje van critici zonder emotionele binding met de muziek gestopt worden”. Zijn kritische houding tegenover het gedrag van hiphopartiesten dateert van de periode dat hij voor een stichting werkte die vocht tegen geweld jegens vrouwen. Hij merkte toen op dat de door hem zo geliefde muzieksoort denigrerend gedrag tegenover vrouwen promoot.

In de film bezoekt de 37-jarige Hurt hiphopfeesten, festivals, bekende rappers, videoproducenten en fans. Dit levert af en toe confronterende en pijnlijke beelden op. Rapper Busta Rhymes staat bekend om zijn spervuur aan woorden, Hurt krijgt hem echter stil met vragen over homoseksualiteit. “Ik kan niet deelnemen aan een gesprek over dat onderwerp”, mompelt Rhymes. En wanneer Hurt vraagt of een homoseksuele rapper geaccepteerd zou worden, loopt de rapper zelfs de kamer uit. Als het bekende rapduo Clipse gevraagd wordt of hun clips geweldadige stereotypes bevestigen, staan de beide heren met de mond vol tanden. Een opkomende rapper veronschuldigt zich tegenover Hurt: “Als ik verantwoorde teksten schrijf, krijg ik geen aanbiedingen”.

Hoogstwaarschijnlijk hebben de gewelddadige en seksistische clips een slechte invloed op kinderen. Jonge jongens zien rappers als rolmodellen, en gaan zich logischerwijs hetzelfde gedragen. Maar het verbieden van de clips is onverantwoordelijk. Dan worden de rappers beperkt in hun vrijheid van meningsuiting. De aanpak van Hurt is beter. Hij reist stad en land af om zijn video te tonen aan adolescenten. Op die manier maakt hij jongeren bewust van het verknipte moraal die de video’s promoten.

Studenten van zwarte colleges in Florida betitelden de documentaire van Hurt als een ‘eye-opener’. Ashley Hamptons, een twintigjarige student aan de Hampton Universiteit in de staat Virginia vertelde: Ik had nooit beseft dat er een negatieve beeldvorming over zwarte mannen zou ontstaan naar aanleiding van hoe seksistisch zij omgaan met zwarte vrouwen in clips”. Hurt’s kruistocht lijkt zijn vruchten af te werpen. Hopelijk weten hij en zijn medekruisvaarders de vraag naar seksistische clips ooit weg te nemen.

  1. 1

    Ik ben altijd erg sceptisch als ik dit soort verhalen lees. Morele systemen zijn namelijk grotendeels “ingebed” in de menselijke aard, en worden niet aangeleerd. Op details kan daarvan worden afgeweken, en gekken heb je altijd, maar toch.

    Dat de clips vrouwonvriendelijk zijn geef ik direct toe. Maar dat ze schadelijke effecten hebben? Waar is het toegenomen aantal verkrachtingen? Het toegenomen geweld tegen specifiek vrouwen? Ik zie het niet.

    Het enige waar we mijns inziens mee moeten uitkijken is “peer pressure”. Dat is de belangrijkste kracht waardoor mensen kunnen afwijken van hun interne normen en waardensysteem. En inderdaad, het aantal groepsverkrachtingen neemt toe. Maar of dat zuiver toe te schrijven is aan de clips?

    Overigens, de clip die je laat zien is wel een exponent. Het enige wat soort van erger is zijn de pornoclips van Snoop Dogg.

    Wat mij trouwens ook opvalt is het totale afwezig zijn van blanke vrouwen. De amerikaanse samenleving (en ook de Nederlandse) is nog steeds, of misschien wel opnieuw, erg gesegregeerd.

  2. 2

    Ik geloof er niet zo in dat clips het gedrag echt beïnvloeden. Het feit dat zo´n documentaire wel een discussie op gang brengt over hoe mensen met elkaar omgaan vind ik niet zo verkeerd. Dat gaat echter in dit geval dieper dan alleen maar hiphop. Het zegt iets over de manier waarop de Amerikaanse samenleving, wit of zwart, omgaat met verschillen.

  3. 3

    Het hoeft niet allemaal zo. de Britse hop-hop artieste Ms Dynamite heeft hier ook ooit een nummer over gemaakt. Ik moest daar ook aan denken toen ik bij Blood Diamant de zaal uitliep: in een van de coupletten rapt ze tegen haar collega’s: hoe kun je over je “brothers” rappen als de “ice” aan je vingers en om je nek met slavenarbeid van diezelfde “brothers” tot stand gekomen is.

    Een ander couplet gaat over “bitches” en het verspreiden van Aids.

    Maar ook dichter bij huis: Neerlands beste hiphop groep Opgezwolle rappen ook “maatschappelijk verantwoord”. Sticks rapt in een solo-nummer zelfs: “trek wat aan zodat we zien dat je 16 bent” ;-)

  4. 5

    Hiphopclips zijn wel denigrerend voor vrouwen, maar nog veel meer voor zwarten.

    Ik zie volwassen mannen zonder spoor van ironie rappen over dat ze de grootste hebben, dat gangrape wel gaaf is (it ain’t no fun if my homies can’t get none), en dat hun leven vooral draait om drugs, sex en wapens. En al die lui zijn zwart. Wie bewijs denkt dat negers een stel brabbelende, minderwaardige apen zijn, hoeft MTV maar aan te zetten om dat idee bevestigd te zien.

  5. 6

    Maar als kinderen zich zo laten beïnvloeden door hun popidolen, hoe moet het dan wel niet zijn afgelopen met de tieners die vroeger naar Guns n’ Roses luisterden? Menig puberziel moet verpest zijn door deze racistische, homofobe, seksistische rednecks.

    Iknik

  6. 7

    Misschien moeten we een onderscheid maken. Rijke kinderen kunnen waarschijnlijk wel zien dat het slechts entertainment is. Maar de kinderen die onder erbarmelijke omstandigheden in een hard milieu leven, zien die rappers als een soort goden.

    Op hen moeten die clips wel een gigantische invloed hebben.

  7. 8

    Want arme kinderen zijn per definitie veel dommer? Waarom zouden arme kinderen niet inzien dat het ‘nep’ is?

    Ze zien het misschien als één van de weinige manieren om uit de ghetto te komen, maar dat maakt nog niet dat ze alles in een clip geloven.

    Ook leuk:

    ‘Or BET executive Stephen Hill, on the hyper-masculinity in the music videos his channel airs: “You should look at the people who actually make the videos.”‘

    Ik zie al helemaal die blanke homofiele ‘director’ het script in de lucht gooien, dramatisch de ‘gangsta-set’ op lopen en zeggen ‘No honey! Shake it, don’t wiggle it! Let me show you…’

  8. 9

    Ik ben in ieder geval nieuwsgierig naar de film van Hurt. Het is natuurlijk maar de vraag of die film ook te zien is voor die kinderen uit kansarme milieus.
    Een goed doortimmerd artikel, trouwens Ernst-Jan.

  9. 10

    “Want arme kinderen zijn per definitie veel dommer? Waarom zouden arme kinderen niet inzien dat het ‘nep’ is?”

    Omdat die hele cultuur om status draait zien zij dat als het hoogstbare. En voor hen is het een stuk minder nep, omdat de rappers vroeger net zoals zij leefden.

    (dank Obscura!)

  10. 11

    Het grootste probleem van kinderen die onder erbarmelijk omstandigheden leven, is denk ik toch vooral dat ze onder erbarmelijke omstandigheden leven. Dat heeft waarschijnlijk veel meer invloed op ze dan de clips die ze op MTV zien.

    Iknik

  11. 12

    Goed stuk, ben wel benieuwd naar de documentaire. “Als ik verantwoorde teksten schrijf, krijg ik geen aanbiedingen”, vind ik een schokkende uitspraak.

  12. 13

    Echt waar? Mij verbaast het helemaal niks. Alsof het leuk is om te luisteren naar een artiest die zingt/rapt dat je elke dag twee stuks fruit moet eten. Het is niet voor niks dat alleen dertigplussers die zichzelf nog jong vinden naar Ali B. luisteren.

    Iknik

  13. 14

    Och. Arrested Development had niet te klagen over verkoopcijfers en erkenning, staat me bij. En één van de leukste rapliedjes blijft voor mij ‘I wish I was a little bit taller’. Let wel, hij had het over zijn lichaamslengte, niet zijn piemel. Het is ook niet per definitie leuk om naar een stuitend domme aap te luisteren.

  14. 15

    Het is voor de pop muziek an sich al schrijnend dat de populaire rappers vaak geen andere onderwerpen weten dan vrouwen, geld en geweld. Of zijn dat slechts de singles en zijn de albums zelf beter?

  15. 17

    @15: Je vergeet de vierde pijler van contemporaire jeugdmuziek: drugs.

    En het zal wel aan mij liggen, maar ik krijg toch een nare smaak in m’n mond van groepen blanke middenklassers die zich zorgen maken over de invloed van popmuziek op de jeugd. Misschien ben ik nog niet oud genoeg.

    Iknik

  16. 18

    Al lang vóór Motown, Elvis of Corrie en de Rekels (Corrie maakte zelfhaat en mysogynie bespreekbaar in ‘Huilen is voor jou te laat, ik kom niet meer’) ging populaire muziek over Sex, Drugs en Rock’n Roll. Lester Young veranderde al vóór WO2 van instrument: hij werd van drummer saxofonist omdat er geen meisjes meer over waren als de drummer zijn spullen had ingepakt..
    Moeten 21e eeuwse jongeren hun hormonen kanaliseren in brave goede bedoelingen?

  17. 19

    @ Troebel, promootten zij, geheel tegen de tijdsgeest in, ook de minderwaardigheid van vrouwen?

    Dat is het meest voorname probleem met deze nieuwe generatie sex, drugs & rock ‘n’ roll, ze zetten vrouwen neer als een lustobject. Nothing more, nothing less.

    Dus nee, hormonen hoeven niet gekanaliseerd te worden. Zolang vrouwen maar met respect worden behandeld, is er niets aan de hand.

  18. 21

    Vrijdag ga ik naar een VN-conferentie over de explotatie van meisjes in de media georganiseerd door de National Alliance Women’s Organisations (NAWO). Ik ben benieuwd wat zij er over zeggen.

    De ideeen over de invloed van rapnummers zijn inderdaad speculatief. Al jaren proberen wetenschappers de invloed aan te tonen. Maar een geschikte methode om dat te doen, moet nog gevonden worden.

    Ik word alleen gealarmeerd door mensen uit de kwetsbare milieus zelf, die aangeven dat de clips een verkeerd moraal promoten. Zij weten er meer vanaf dan zoals jij het al treffend verwoorde ‘wij blanke middenstanders’. Als zij aan de alarmbel trekken, speculeer ik graag over de slechte invloed van clips.

    Na vrijdag hoop ik meer te kunnen vertellen. Hopelijk ook met cijfertjes.

  19. 23

    @22 Het is jammer dat mijn boeken in Amsterdam liggen, anders had ik exact antwoord kunnen geven.

    Het ging volgens mij meer om kunstmatige omgevingen waar ze de experimenten deden. Maar wat jij zegt, kan natuurlijk ook een reden zijn. Ik hoop echter dat de onderzoekers doortastend genoeg zijn om te falsificeren i.p.v. bevestiging te zoeken.

  20. 24

    Yo..

    Is het niet zo dat Hip Hop clips voor het leeuwendeel door jongeren worden bekeken? Volgens mij zijn met name jongeren bezig met het vormen van hun identiteit. Tijdens het opgroeien en volwassen worden kijken ze altijd naar voorbeelden en rollenpatronen. Een kind en ook volhalfvolwassene leert spelender wijs door nadoen en naspelen. Alleen de enkele eigenzinnige/creative geesten die geen meelopers zijn zetten zich af en gaan meer hun eigen weg. Voor de rest zijn mensen toch veel al ook kudde dieren. ieder kiest zijn eigen subcultuurtje. Of het nu hip hop , punk, gothic, rasta, hippy of wat dan ook is. Er bestaat niet voor niets zoiets als “trends” en “in de mode”. Zolang deze clips deze foute boodschappen overbrengen zullen er altijd hele volksstammen zijn die deze inhoud als cultureel geaccepteerd ervaren. De vergelijking met de jogeren stroimgen in de 50er en 60er jaren gaat niet op, siompel weg omdat de impact niet vergelijkbaar is. Het dragen van lang haar staat in geen verhouding tot een groepsverkrachting. Er zijn veel signalen die we in de maatschappij kunnen opmerken. Groepsverkrachtringen, Loverboys en tienermoeders. Dat zijn zaken die echt van deze tijd zijn. Het wordt hoogtijd om deze vermoedens eens wetenschappeijk te staven.

    Greetz..& respect y’all

    Ruud

  21. 25

    D.F.T Project(Project STEE) is goed bezig geweest!
    hij DROPT DE BOM!!!!!!!!!
    getiteld…..D.F.T Project – Vanuit de Bodem van de Put.(Project STEE)
    is sinds 10/03/08 OFFICIEEL de lucht in.

    Te zien via ;

    http://youtube.com/watch?v=WXytvHjcW8c

    ,DRUK OP DE LINK HIERBOVEN!!

    Verder is D.F.T Project een Rapgroep uit Delft, bestaand uit 6 artiesten;
    Enemie , Project STEE , Rebel , Blakka Melly , The Ranker en senselini.
    Zij staan vooral bekend om het Rauwe,Vooral op de straat.
    op naar de vogende stap……..En die is gezet ook!

    Verder zijn ze bezig met verschillende projecten o.a.Verschillende MIXTAPE’S,
    Enemie alias Doberman solo album , workshops enz.
    Op licentie van D.F.T Records en Ranker records.

    hard opweg naar de TOP dus!!

    Nou wou k vrage of t mogelijk is of jullie mij NIEUWE VIDEOCLIPP op jullie website
    zouden willen?? Of geplaats zou kunne worden??
    Wij zouden het hardstikke tof vinden!!!!!!

    in ieder geval hardstikke bedankt!!!!!

    Groetjes,
    D.F.T Project.

  22. 29

    D.F.T. Project:

    Na lang beraad (het is dan ook een behoorlijke eer), hebben we besloten dat jullie nummer ‘Dank je Wel, Bankje in hell…‘, vooral vanwege de uiterst briljante en spitsvondige zin ‘Iedereen is gelijk voor de magere hein’, kans maakt op plaatsing voor onze rubriek GCKTUOGS(EDNGWD).

    Garanties geven we niet (hoe kunnen we nu al weten of we dit weer gaan doen met kerst?), maar wellicht zie je dit rauwe staaltje muziek terug met kerst op GC…