De wereld volgens de liberalen

In de reeks over de verkiezingsprogramma’s nu het programma van de VVD. Het toont vooral een simplistisch wereldbeeld.

Het eerste luchtje dat opstijgt uit het VVD-programma is toch dat van de economische groei. ‘Economische groei komt niet door de overheid, maar uit de handen van mensen. Economische groei is hard nodig. Wij vergrijzen en ontgroenen immers. Bovendien groeien Brazilië, India, China in hoog tempo: zelfs delen van Afrika. Als we in de toekomst nog willen verdienen, moeten we mee in de ontwikkeling.’

Het is mijn samenvatting van een wat simpel wereldbeeld van de VVD. Dat is wel merkwaardig: de woorden “groen” en “duurzaam”, je ziet ze eigenlijk niet in het programma, klimaatproblematiek of klimaatbeleid evenmin. Zou de VVD hebben gedacht over de verbindingen tussen groei, beperkte hulpbronnen en milieu? Het moet toch bekend zijn dat de beeldschermen voor de iPad voor 2 dollar per uur in China worden gemaakt, terwijl de miljarden van Apple in de USA worden verdiend? De wereld specialiseert zich. Dat besef zie ik niet. We zijn een klein landje aan de Noordzee, maar we zijn toch wel een beetje wereldburger?

Het VVD-programma heeft het patroniserende uitlegtoontje van Stef Blok. De VVD heeft een perfecte kijk op de wereld, het geloof in de efficiënte markt helpt ons er wel weer boven op. De crisis komt niet door gebrek aan toezicht en moraliteit in de financiële wereld, maar door spilzucht van overheden, zo lees je tussen de regels.

Maar het geloof in de efficiënte markt verklaart eigenlijk helemaal niets: de ongelooflijke groei van de laatste 100 jaar niet, de crises niet, het gedrag van de financiële markten niet. De economische theorieën leveren eigenlijk geen heldere verklaringen voor onze economische problemen. Daardoor krijgt een deel van de VVD-tekst een mantra-karakter: de woordjes zitten wel goed, maar het overtuigt niet zo, dus herhaling moet het doen.

De regering Rutte was goed bezig orde op zaken te stellen, maar we zijn in een recessie geraakt; het eerste is onze politieke verdienste, het tweede een treurig natuurverschijnsel. Je kunt het als VVD’er zo zien: het programma doet het. Maar pogingen tot duiding van de crisis ontbreken.

Een mooi voorbeeld van de taal en de beperkte overtuigingskracht levert de Europa-paragraaf:

“De komende jaren zullen nog veel besluiten moeten worden genomen om de rust en de stabiliteit rond de euro terug te brengen. De VVD beoordeelt de voorgenomen maatregelen langs drie lijnen. In de eerste plaats wegen we af wat in het Nederlandse belang is. Als het bijvoorbeeld met het oog op het financiële risico voor Nederland goedkoper is om eurolanden te helpen met leningen uit een noodfonds, dan doen we dat. De tweede voorwaarde is dat landen afdwingbaar alle maatregelen nemen om hun overheidsfinanciën zo snel mogelijk op orde te krijgen. Ten derde zal deze situatie moeten worden aangegrepen om de aansturing van de euro te verbeteren. Daarvoor hoeft geen macht te worden overgedragen aan Brussel. Wel moeten de afspraken worden gehandhaafd die de eurolanden hebben gemaakt bij de start van de monetaire unie. Dit is vastgelegd in het nieuwe begrotingsverdrag, dat de VVD dan ook ondersteunt.” (p.11)

Het is slordig geformuleerd, het zijn open deuren en contradicties, het is niets nieuws. Arme Mark Rutte: als je in Brussel weer door Merkel en Hollande in het pak wordt genaaid, moet je het VVD-programma er eens op naslaan; dat gaat helpen! Zou de “aansturing” van de euro kunnen worden verbeterd zonder “macht” over te dragen aan Brussel of ECB? Wie het gelooft moet even bellen.

De tekst is 55 pagina’s lang. De compositie lijkt ordelijk, maar dat is betrekkelijk: de vijf hoofstukken zijn: 1. Economie; 2. Gezondheid en ontwikkeling; 3. Omgeving; 4. Overheid; 5 Buitenland. Dat lijkt helderder dan het is. Hoofdstuk 2 bevat b.v. onderwijs, cultuur, publieke omroep, jeugd, gezondheidszorg, sport: een vergaarbak. Het lijkt er op dat de departementale indeling de richting heeft bepaald. Dat is verdedigbaar, maar of het hoofd er vrijer door wordt om anders tegen dingen aan te kijken, valt te betwijfelen.

In het voorwoord wordt gesproken over de “wederopbouw” van Nederland. Maar pardon? Dat is de term van 1945 en daarna. Wie heeft de puinhopen in ons land veroorzaakt? De crisis van de vrije markt wellicht? De bankiers? Met wie gaan we die wederopbouw doen? “Een kleinere overheid is hard nodig”, zo heet het in de inleiding. De overheid moet weer dienend worden. Maar wie zetten we dan in voor die wederopbouw? Iedereen die kan werken, moet bijdragen, zal de VVD antwoorden. Het zal wel. “De VVD is voor een overheid die de ondernemers vertrouwt”. Huh??? We hebben net een bouwfraude gehad, een enquete Duyvesteyn, een crisis veroorzaakt door gebrek aan toezicht op de financiële sector, en nu weer een mega-schandaal waar Barclays Bank en misschien ook Rabo bij betrokken is over de LIBOR, of zoals het inmiddels heet ‘Lie more’. Maar de VVD heeft het volste vertrouwen in de amoraliteit, die zich bonussen toekent en mega-salarissen. Ik bedoel: een paar kleine kanttekeningen bij het dominante marktmodel mogen toch wel?

De VVD heeft een consistent wereldbeeld, vooral van de overheid, die “klein, zuinig en efficiënt” moet zijn. Het is de crisistheorie, zoals die al decennia gangbaar is. De hoofdlijn daarvan is tweeledig: de staat is overvraagd en de staat is onvoldoende competent in interventie en controle. Ik neig er toe mee te gaan met het eerste. Dus misschien moeten we naar een kleinere overheid, maar laten we dan ook kijken naar de competenties van de overheid. Helaas, daarover heeft de VVD vrijwel geen gedachten. Kleiner leidt niet automatisch tot zuiniger en effectiever, lijkt me.

Er moet een heldere scheidslijn zijn tussen de publieke en private sector, vindt de VVD. Nog zo’n “gouden ouwe”. Waarom zou dat moeten? Als je de publieke sector kleiner wilt maken of onder de tucht van de markt wilt brengen, is juist het bevorderen van een mengvorm tussen publiek en privaat dan niet veel handiger? Ook dit is orthodox denken: het neo-liberale onderscheid tussen publiek en privaat moet zo scherp mogelijk worden belijnd en voor allerlei onzin als wooncorporaties is geen plek. Alleen de gratis bijdrage van vrijwilligers wordt gewaardeerd, in de mantelzorg, in de sport, etc.

De overheid moet terug naar zijn kerntaken. Ook de provincies moeten zich beperken. Overbodige tussenlagen in het bestuur moeten worden afgeschaft. De gemeenten moeten fuseren. Het zijn stellingen uit het VVD-programma.

Maar wat zijn die kerntaken, die worden bepleit? Veiligheid, justitie en integratie krijgen veel aandacht in hoofdstuk 4: de oude ‘nachtwakerstaat’. Maar ontstaat die ordelijke samenleving die de VVD wil spontaan? Ik twijfel. Gemeenten moeten fuseren, meent de VVD: maar waarom dan? Kunnen ze niet vrijwillig of door geldgebrek samenwerking zoeken? Is kleinschaligheid niet ook een waarde, die orde oplevert? Veel van die orde komt uit hoogst efficiënte samenwerking in WGR+ gebieden, waar met een minimum aan bureaucratie een maximum aan beleidssamenhang wordt geschapen. Maar de VVD hoeft niet aan te tonen dat het niet goed is: Thorbecke heeft een huis ingericht, leve zijn huis! Het zou een slagje moderner kunnen.

Nog een citaat:

“Het aantal ministers en staatssecretarissen is door het kabinet Rutte 1 al teruggebracht. Dit moet worden gehandhaafd. Zo mogelijk moet het aantal bewindspersonen nog verder worden teruggebracht. De VVD blijft tegenstander van ministers zonder portefeuille en programmaministers. Ook op provinciaal en lokaal niveau geldt: minder statenleden, raadsleden en bestuurders.” (p.40)

Enige plaatsvervangende schaamte bevangt mij. Bij de opheffing van VROM waren het VVD-ministers, die het een flodderige manier van doen vonden om zo met tradities en kennis in de werkorganisatie van het Rijk om te gaan. Ik geef toe: soms is de wereld te stroperig en moet je de gelegenheid gebruiken. Maar dat is nog iets anders dan er een briljante bestuurlijke ingreep van maken, zoals het programma doet. LNV en VROM stelden iets voor; dat iets is verdwenen. De grote denker Hans Hillen heeft afstand genomen van deze simpele reorganisatie, waarvoor hij mee verantwoordelijk was.

Ik heb het niet over de harde kant van het programma in sociaal opzicht. Dat zal nog voldoende aan bod komen. Het is de ideologische onderlaag van het programma, die mij verontrust. De VVD toont zich ideologisch volstrekt ouderwets en gemakzuchtig: de visie van Thorbecke, conservatieve crisistheorie en marktgeloof, beproefde recepten. De banksters kunnen vooruit. Maar is de kwaliteit van onze samenleving bij de VVD in goede handen?

Foto flickr cc Maarten Dirkse

  1. 1

    Zou de VVD hebben gedacht over de verbindingen tussen groei, beperkte hulpbronnen en milieu?

    Jazeker:

    Beperkte hulpbronnen?
    Olie nog 50 tot 100 jaar, Gas nog 100 tot 300 jaar, Kolen nog meer dan 500 jaar. Alle reserve al gevonden? Nee nog niet.
    Hulpbronnen geen probleem.

    Milieu?
    Problemen zitten links of rechts van de Kuznetkromme wij zitten rechts.
    Milieu geen probleem, zo lang we maar rijk genoeg blijven.

    Geld.
    Vergrijsd, verwend en failliet politiek experiment in de mik.
    Geld:probleem. Oplossing: meer geld maken. En hoe doen koopmannetjes dat, met meer volume of met meer toegevoegde waarde?

    Juist:groeien maar.

  2. 2

    Niet lullig bedoeld, maar het gaat al mis in de titel. Juist in het afgelopen kabinet heeft de VVD laten zien dat liberale punten slechts voor verkiezingen zijn. De VVD is een conservatieve partij die ten behoeve van verkiezingswinst pretendeert liberaal te zijn.

  3. 3

    Het volledige gebrek aan zelfreflectie en -kritiek bij de VVD en haar aanhang is als vanouds stuitend. Altijd als het gierend uit de klauw loopt met de eigen verantwoordelijkheid, zwijgt men op rechts, om de gevolgen vervolgens als in een geconditioneerde reflex de ander toe te schuiven. Dit antisociale karakter van de VVD wordt steeds openlijker gecultiveerd, waarvan het programma bij juiste duiding dus getuigt.

  4. 4

    Slecht stukje, weinig feiten, niks wordt er ontkracht en een hoog “”daar ben ik het nou eenmaal niet mee eens gehalte””

    Neem dit nou

    “”“De VVD is voor een overheid die de ondernemers vertrouwt”. Huh??? We hebben net een bouwfraude gehad, een enquete Duyvesteyn, een crisis veroorzaakt door gebrek aan toezicht op de financiële sector, en nu weer een mega-schandaal waar Barclays Bank en misschien ook Rabo bij betrokken is over de LIBOR, of zoals het inmiddels heet ‘Lie more’. Maar de VVD heeft het volste vertrouwen in de amoraliteit, die zich bonussen toekent en mega-salarissen. Ik bedoel: een paar kleine kanttekeningen bij het dominante marktmodel mogen toch wel?””

    Dit noemen we de cherry picking drogredenering. Er wordt hier voor een angstcultuur gepleit als het op ondernemerschap aankomt omdat we een bouwfraude hebben gehad. Vreemd genoeg worden deze graaiers dan wel vertrouwd als ze toegang hebben tot publiek geld.

    Bij overheidsingrijpen zijn het ook juist de fraudeurs die ervan profiteren, die hebben dan via hun banden met de overheid een bevoorrechte positie. Dit is de hoofdoorzaak van de Griekse crisis.

    “”De VVD heeft een consistent wereldbeeld, vooral van de overheid, die “klein, zuinig en efficiënt” moet zijn. Het is de crisistheorie, zoals die al decennia gangbaar is. De hoofdlijn daarvan is tweeledig: de staat is overvraagd en de staat is onvoldoende competent in interventie en controle. Ik neig er toe mee te gaan met het eerste. Dus misschien moeten we naar een kleinere overheid, maar laten we dan ook kijken naar de competenties van de overheid. Helaas, daarover heeft de VVD vrijwel geen gedachten. Kleiner leidt niet automatisch tot zuiniger en effectiever, lijkt me.””

    Het probleem hiervan is dat directeuren niet hoeven te presteren. Schoolbesturen kunnen hun paleisjes bouwen omdat hun inkomen niet afhankelijk is van de kwaliteit van het onderwijs, waar het geld veel beter aan besteed kan worden en woningcorporaties kunnen derivaten kopen omdat ze zelf toch niet voor de verliezen opdraaien. En dan ben ik nog niet eens begonnen over de prijsafspraken in de zorg.

  5. 6

    De VVD is de partij geworden van eigen volk eerst. Neem de drie lijnen (die je citeert)

    In de eerste plaats wegen we af wat in het Nederlandse belang is. – juist, die afweging kennen we: eigenbelang gaat voor. Op de kleuterschool werd ons afgeleerd om egoïstisch te zijn. Bij de VVD hebben ze ook die opleiding niet met succes afgerond. Ten bewijze geven ze ook nog een voorbeeld: wij helpen alleen anderen als het in ons voordeel is. (financieel risico).

    Schaamteloos egoïstisch dus.

    Lijn 2: landen afdwingbaar alle maatregelen nemen om hun overheidsfinanciën zo snel mogelijk op orde te krijgen

    We leggen onze wil aan andere op.

    Lijn 3: “Aansturing verbeteren” .. uh? Veel woorden, maar de kern:

    geen macht te worden overgedragen aan Brussel.

    Samenvattend: we zijn schaamteloos egoïstisch, komen alleen op voor ons eigen belang, dwingen anderen tot maatregelen die in ons voordeel zijn willen niet anderen zich met ons bemoeien.

    En dan durven ze de VVD nog PVV-Light te noemen. Ik zou eerder zeggen: de PVV-Extra.

  6. 7

    In 2009 wilde Rutte in de oppositie nog 40 miljard bezuinigen in 1,5 jaar. Het vorige verkiezingsprogramma beloofde 4,5 miljard belastingverlaging en ruim 24 miljard nettobezuinigingen. Rutte I/Ia realiseerde 12,5 miljard belastingverhoging en 17 miljard ombuigingen. Het huidige programma belooft 5 miljard belastingverlaging en 24 miljard ombuigingen. Moeten we Rutte nog echt serieus nemen? Maar toch laten alle partijen Rutte gewoon demissionair doorregeren (verkleining beide Kamers, langstudeerboete, etc.), want ze willen wat graag samen met hem op het pluche en dus even nu geen ruzie.

  7. 8

    Waarom wordt de VVD een liberale partij genoemd, terwijl ze toch duidelijk conservatief is? Alleen omdat ze zichzelf als zodanig afficheert?

    De PVV wordt toch ook niet een voor de vrijheid vechtende partij genoemd.

    Zwak, Tom!

  8. 11

    Iedereen met een beetje hersens in z’n hoofd ziet door die goedkope truc heen van de VVD: die partij heeft niks (meer) met liberalisme te maken, hoe hard ze zich ook zo willen positioneren of profileren.

    Stuitend ook om te zien hoe deze foppartij nog steeds gelooft in oneindige groei. Moet wel prettig leven zijn, zo met je hoofd diep in het zand.

  9. 13

    In het bedrijfsleven kom ik regelmatig mensen tegen die zeggen ‘ik stem liberaal’. Het gekke is dat aangeven dat de vvd niet (meer) liberaal is (denk aan alle privacy inperkende maatregelen) geen enkele weerklank vindt. Liberaal lijkt een soort geuzentitel te zijn geworden waar je trots op bent, zonder dat de inhoud er nog toe doet (terwijl liberaal toch een behoorlijk uitgewerkt gedachtengoed is). Deze geuzentitel voert de vvd, ook zonder de liberale inhoud, met verve. Slimme marketing heet dat.
    Ik zag laatst reclame voor Head&shoulders op tv: “Tot 100% effectief tegen roos.” Even nietszeggend.

  10. 15

    We hebben net een bouwfraude gehad, een enquete Duyvesteyn, een crisis veroorzaakt door gebrek aan toezicht op de financiële sector, en nu weer een mega-schandaal waar Barclays Bank en misschien ook Rabo bij betrokken is over de LIBOR, of zoals het inmiddels heet ‘Lie more’.

    Het is nog steeds mogelijk heel veel mensen heel veel wijs te maken.
    Er was geen bouwfraude, er waren werkverdelingsafspraken.

    En de enquete Duyvesteun toonde twee dingen aan:
    – dat de tweede kamer het Betuwe lijn fiasco veroorzaakte
    – dat de klokkeluidersregeling ook van toepassing moet kunnen zijn op voozitters van tweede kamer onderzoekscommissies.

    Verder is het vertrouwen alleen in het marktmechanisme al lang door de feiten achterhaald.
    De beste landen om in te leven zijn de W Europese, meest constitutionele monarchieën.
    Die landen hebben, hadden, maar het verstand komt terug, gemengde economieën.
    Tv toestellen en jam via de markt, stroom en water en zo via publieke instellingen.

  11. 16

    jam via de markt

    Jam (en ander voedsel) ook graag via een gereguleerde markt, want ik heb liever geen jam met kankerverwekkende stoffen erin, omdat die lekkerder smaakt of goedkoper te produceren is.

  12. 17

    @Thallmann: Het is geen cherry picking als het een illustratie is, en de lezer geacht mag te worden te weten dat het genoemde slechts een topje van de ijsberg is. Het lijkt me terecht dat niet de complete lijst met algemeen bekend geraakte fraudezaken weergegeven wordt in een column. Verder was de bouwfraude niet bepaald een eenmalig incidentje (‘cherry’) maar een jarenlange vrijwel branchebrede fraude.

    Overigens ben ik 20 jaar actief als ondernemer en is de trend al jarenlang dat ondernemers zelf degenen zijn die andere ondernemers voor geen meter vertrouwen. De contracten worden nog elk jaar dikker, compleet met boetclausules en veel juridische rimram. Ik ben veel meer tijd kwijt aan ‘regelgeving’ en controle die verzonnen is door bedrijven, dan aan hetgeen de overheid op mij loslaat.

  13. 18

    Maar goed. Wantrouw je dan ook alle burgers, aangezien er nogal wat geflikt wordt en daarover bericht in de krant?

    En zo nee, waarom niet?

    Zo ja, wat stel je voor?

  14. 19

    @Inje: terechte vraag. Vooralsnog lijkt de overheid steeds meer uit te gaan van wantrouwen, wanneer het burgers betreft. Denk aan camera’s, bewaarplicht providers of aan electronische kinddossiers (elke ouder een potentieel kindermishandelaar). Ik ben geneigd om tegen die algemene houding van wantrouwen te protesteren, maar enige verbazing is toch op zijn plaats als tegelijkertijd een trend te ontwaren is waarbij het bedrijfsleven op voorhand vertrouwd zou moeten worden terwijl ten opzichte van burgers juist wantrouwen de norm wordt.
    Volgens mij zit er niets anders op dan een verstandige middenweg te zoeken tussen blind vertrouwen en blind wantrouwen, naar zowel burgers als bedrijven toe. De eenzijdige bevoordeling op dit gebied van bedrijven door de VVD, wordt volgens mij terecht bekritiseerd in deze column.

  15. 20

    “een crisis veroorzaakt door gebrek aan toezicht op de financiële sector”

    Wat zullen we nou krijgen? Dat is net zoiets als zeggen dat de diefstal van mijn fiets veroorzaakt werd door het gebrek aan bewaking.

  16. 22

    Tja…er is ook een Partij die zich partij van de Vrijheid noemt…en een partij die zich groenLINKS noemt…ook allemaal best doorzichtig, maar de echte die-hard aanhang blijft er toch wel in geloven

  17. 23

    De crisis is veroorzaakt door boevenstreken van boeven in de financiele sector. Daar waar boeven zijn, moet toezicht zijn. Die was er onvoldoende, dus de boeven liepen met de buit weg. Bovenstaand is dus idd weg erg kort door de bocht.

  18. 24

    Ik ben het eens met Noortje.
    Boeven heb je in elke sector (*), dat is een gegeven waaraan je niets verandert. Goed toezicht is een factor die we wel kunnen beïnvloeden. Als we dat toezicht willens en wetens achterwege laten, kun je dat als oorzaak aanduiden van de problemen. Ook al zijn de echte boeven de hoofdschuldigen. Zoals ‘het weer’ de hoofdschuldige is als je nat regent terwijl je je paraplu hebt vergeten.

    (*Al denk ik persoonlijk dat er in de financiële wereld een groter gebrek aan moraal is dan elders)

  19. 26

    ’t Is daarnaast zo dat je knap dom bezig bent als je nadat je fiets gejat is, de regenbui op je hoofd gevallen is of de banken een economische crisis hebben veroorzaakt, je nog steeds van mening bent dat maatregelen niet nodig zijn omdat het een tweede keer vast niet nog eens gebeurt.

  20. 27

    Wat jammer dat je niet even stilstaat bij de woningmarktparagraaf. Want die is zondermeer lachwekkend.

    Al lange tijd voert de VVD een hetse tegen de huurwoningmarkt. Die wordt in Nederland gedomineerd door op sociaal beleid voortgekomen corporaties, en u weet dat de VVD het nooit zo op heeft met eerlijk delen. Dus moet een aanzienlijk deel van de huurmarkt geprivatiseerd worden: hetzij door verkoop aan particulieren, hetzij door een groter deel van de huurmarkt te gunnen aan commerciële verhuurders.

    De eerste stap die gezet moest worden was het verdacht maken. De sociale huursector zou op grove schaal misbruikt worden door mensen met riante inkomens. Volgens de corporaties zelf was dit flauwekul en ging het om een marginaal percentage, maar de VVD is een partij van fact-free politics. Ga maar na: vrijwel iedereen met voldoende inkomen heeft immers de afgelopen jaren de kans aangegrepen om een koophuis te bemachtigen, toen de huizenprijzen zo geweldig stegen.

    Maar daar wist de VVD wel iets op. Via haar pion in de Europese Commissie Kroes (VVD), die mevrouw die in het verleden gratis kantoor hield bij de heer Paarlberg, werd ineens geregeld dat de inkomensgrens voor de sociale sector met een kwart werd verlaagd: van 44 naar 33.000 euro. Toen hadden we toch ineens een berg scheefwoners gecreëerd! De VVD was zelfs niet te beroerd om na dit administratieve trucje de mensen die volkomen legitiem zich tot de corporaties hadden gewend, nu ineens neer te zetten als een stel laaielichtende profiteurs.

    De volgende stap vionden we in het verkiezingsprogramma. Nu er toch zoveel scheefwoners zijn bedacht, kan de corporatiesector wel een stukje kleiner: 50% om precies te zijn. Nu moet u weten dat de corporatiesector ongeveer 3 miljoen woningen beheren. Daarvan moeten zij er van de VVD 1,5 miljoen verkopen in 10 jaar tijd. Op zijn best worden er dus jaarlijks 150.000 woningen door de coporaties te koop gezet.

    Enig idee hoeveel woningen er nu op Funda staan? Ongeveer 270.000. Dat aantal groet dus in één klap tot ca. 450.000. Iedereen die iets korter over zijn studie heeft gedaan dan Mark Rutte (7 jaar, voor het loodzware geschiedeniscursus aan de Leidse onderwijsinstelling*) zal begrijpen dat dat dit van enige invloed is op de prijzen. Niet alleen verkopen de corporaties hun beste bezit voor een appel en een ei, ook woningbezittend Nederland wordt door Wassenaar getracteerd op een enorme afwaardering van hun bezit.

    En waarom? Omdat de VVD nu eenmaal een hekel heeft aan sociale verhuurders en de markt er meer aan kan verdienen. Als het geen geld oplevert, moet er subiet mee worden gestopt. Zie daar anderhalf jaar rancuneus beleid van Bruin 1!

    Dan heb ik het nog niet gehad over de koopmarkt, waar de VVD ervoor kiest de rekening bij de jongeren neer te leggen, teneinde de koopsubsidie voor de eigen generatie te redden. Alleen voor nieuwe gevallen zou moeten gelden dat zij verplicht worden tot volledige aflossing in 30 jaar. Los van de vraag welk doel gediend is bij volledige aflossing (worden huurders ook verplicht de waarde van hun gehuurde woning in 30 jaar te sparen?), is het van de zotte dat een deel nog jaren lang geen cent hoeft af te lossen, terwijl een ander deel tot op de laatste cent eraan moet geloven. In die zin waren de woorden van de Gertrit Zalm, bekend van Dirk’s DSB, van vandaag helemaal zo gek niet.

    * Even nog een zijstapje. Heeft u afgelopen week Tonnetje Elias gehoord over spijbelaars? Dat scholen en ouders en spijbelaars zelf allemaal boetes zouden moeten krijgen? Omdat Tonnetje het belachelijk vind dat hij voor die niksnutten belasting betaald?
    Tonnetje deed zelf ELF jaren over zijn 4 jarige alfastudie. En aangezien Tonnetje uiteraard zelf vlijtig alle colleges bijwoonde, moet hij wel te dom zijn om zelf z’n eigen reet af te vegen, anders volg je niet ieder college 3x.

  21. 29

    Ik pick nog even een cherry. Laaghangend fruit zullen we maar zeggen, zojuist van nu-punt-nl geplukt:

    “Meer dan de helft van de bedrijven die op grote schaal met gevaarlijke stoffen werken zoals in de chemie, overtreedt de veiligheidsregels.
    Dat blijkt uit een rapport dat staatssecretaris Joop Atsma van Infrastructuur en Milieu maandag aan de Tweede Kamer heeft gestuurd.”

  22. 31

    Met tevredenheid lees ik de reacties. Ik geef toe: in de kop had het woord “liberalen” beter tussen aanhalingstekens kunnen staan. Overigens wil ik niet de zonde begaan om de laatste echte liberaal door de gootsteen te spoelen, want ik vind dat de echte liberalen tegen de harde conservatieven de hemel in moeten worden geprezen.
    Ik geef ook toe dat ik het niet over de woningmarkt heb gehad, terwijl dat toch mijn toetssteen is. Maar wie een beetje kan lezen ziet dat ik er niets in zie: als de VVD niet kan of durft te denken over de crisis en de gevolgen voor de economische denkmodellen, kan het schematisch en mechanistisch denken voor de woningmarkt slechts tot onheil voeren, waarbij de chaos van Thatcher op de Engelse woningmarkt nog mild bij zal afsteken.
    Mijn probleem was: er staat nogal veel in zo’n programma, dus beperking is geboden.
    Ik probeer nog het SP programma te lezen en zal daarna een verbindende beschouwing proberen.

  23. 32

    “Schaamteloos egoïstisch dus.”

    Dat is de taak van elke overheid Michel. De belangen van je land vertegenwoordigen. Doet een bewindspersoon dat niet, dan verzeker ik je. Z’n ambtenaren lozen hem eerder dan een hoer met syfilis.

    “We leggen onze wil aan andere op.”

    part of the deal. Als je geld leent, mogen er voorwaarden zijn. Of maakt jouw bank het niets uit of je aan je maandelijkse betalingen voldoet?

    “we zijn schaamteloos egoïstisch, komen alleen op voor ons eigen belang, dwingen anderen tot maatregelen die in ons voordeel zijn willen niet anderen zich met ons bemoeien.”

    Dat is een goede overheid die je nu beschrijft. Je waardeoordeel daarover toont enkel kinderlijkheid aan. Een overheid die trouwens niet de belangen van zijn eigen volk voorop heeft staan, mag gerust afgezet worden.

  24. 33

    Leuke site,toppie

    Eigenlijk weet ik niet wat te stemmen.
    Alle programmas gaan uit van welvaart met economischegroei als middel omdat te bereiken. Maar de wereld veranderd,nederland veranderd.
    Vergrijzing zorgt voor een krimpende bevolking en mondiale ontwikkelingen dat economische zwaartepunten op andere plaatsen in de wereld komen te liggen.
    Wij (NL) kunnen nooit onze plek opeisen in dat spel wat door grote opkomende economische machten zal worden beheerst, wij kunnen alleen door slim beleid ons welvaartsniveau op peil houden.

    Economischegroei heb je nodig bij een groeiende bevolking, economischegroei zorgt ervoor dat er voor dat iedereen een inkomen kan vergaren om van te leven. Maar onze bevolking vergrijst en zal uiteindelijk krimpen doordat mensen overlijden, de economischegroei wordt dus economischekrimp onder normale omstandigheden. Overheden en partijen blijven vasthouden aan het groeimodel en dat gaat dus fout zolang men niet beseft dat groei iets van de vorige eeuw was.

    Wat er denk ik moet gebeuren is een maatschappelijke reorganisatie waarbij men alle maatschappelijke overheadkosten kosten gaat elimineren, en ik bedoel geen zorg of sociale aspecten maar gewoon nutteloze kosten bv elke dag met zn allen inproductief in de file staan nutteloze uren waar geen geld of levenskwaliteit tegenover staat en wel dure geïmporteerde olie wordt opgestookt.5×8 uur werken en dus 5x heen en weer rijden terwijl dat werk ook met 3×12 kan of thuiswerken.
    Minder werken, minder verdienen maar door efficiency gelijk blijvend welvaartsniveau. Dus als gemeenschap minder groei maar door compensatie met besparingen het welvaartsniveau en de kwaliteit van leven op peil houden daar ligt de sleutel van de toekomst.

  25. 34

    @33: het probleem van de verkiezingsprogramma’s is eigenlijk dat je er niets in leest waarvan je op kijkt. Dat is bijzonder.
    Iedereen heeft het over economische groei, want anders lossen we de problemen niet op. Links voegt daar dan de adjectieven duurzaam en groen bij, maar ze pleiten net zo voor groei.
    Alleen hebben we die groei georganiseerd als een soort pyramidespel, met kredieten en schulden als aanjagers. Nog niks geleerd dus…
    Natuurlijk: mijn pleidooi voor hervormingen gaat over het verbeteren van onze productieve prestaties: niet meer in de file staan, de markt organiseren met de ICT speeltjes die we hebben en waarmee we in ons economisch gedrag nog immense efficiency winst kunnen behalen.
    Ik heb nu alle programma’s gelezen; voor het bestaan van zoveel verschillende partijen is inhoudelijk geen reden te vinden, want de verschillen zijn buitengewoon klein. Echte denkbeelden, richtingen, ideeën of ideetjes, tref je vrijwel niet aan. Dus laten we investeren in het ontwikkelen van vernieuwing, in plaats van elkaar vliegen af te vangen.

  26. 36

    Vergeet niet dat Groenlinks óók in deze truc van de scheefhuurders gelooft en die mensen uit hun woningen willen zetten. Maar da’s waar ook, Groenlinks is tegenwoordig ook liberaal.