De salonsocialist

De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.

Als je Jan Marijnissen voor salonsocialist uitmaakt, reageert hij als door een adder gebeten, want het is een schimpnaam voor linkse politici die alleen met de mond het socialisme belijden.

Mijn favoriet was de legendarische rode jonkheer Marinus van der Goes van Naters. Van zijn moeder had hij ‘heerlijkheden’ onder de Zuid-Hollandse eilanden ge-erfd. Hij was dus, zoals hij zelf zei, ‘een beetje rijk’. Maar zijn florissante bankrekening interesseerde hem ‘geen bal’. Echte rijkdom was naar zijn zeggen ‘eeuwige honger naar kennis, beheersing van vele talen, en voor de rest moet je veel weggeven’. Dat deed Van der Goes dan ook. Hij kon verder heerlijk foeteren op collega’s, salonsocialisten die ‘stomme, halfhartige standpunten innemen, omdat ze niet goed nadenken, schandelijk!’.

In de PvdA stikt het van de salonsocialisten, zegt Marijnissen, Hij heeft gelijk. Ze bestaan ook in vele soorten. De autodidacten bijvoorbeeld, zoals Hans Alders en Wim Meyer, briljante vergadertijgers, die zich in de kijker hebben gespeeld bij het bedrijfsleven en goed betaalde bijbanen vervullen achter de gesloten salondeuren van de haute finance en institutionele beleggers.

Onlangs is de salonsocialist Marcel van Dam, eigenaar van het landgoed de Steigerberg, overgelopen van de PvdA naar Marijnissen. De komende jaren zullen nog velen hem volgen. De SP-leider is meer dan een dominante factor in de politiek, hij is Hans Wiegel voorbij. Zijn gemoedelijke charme maakt hem tot één van de aantrekkelijkste talkshowgasten, aan de tafel van Barend & van Dorp heeft hij de laatste acht jaar zijn positie uitgebouwd.

Daarbij is Marijnissen een topmanager, die de SP als een geoliede machine leidt. Hij wordt zelden gehinderd door tijdnood. In zijn vaste Griekse restaurant in Den Haag ontvangt hij journalisten en intellectuelen om met hen de wereld te bespreken bij een prettige maaltijd en een glas ouzo. Een enkele keer schiet hij uit zijn slof, vooral binnenskamers, maar hij kan, al vraagt dat vasthoudendheid van zijn gesprekspartners, ook zijn ongelijk toegeven.

Waarom pestte ik hem dan vorige week door hem een salonsocialist te noemen? Marijnissen neemt toch duidelijke standpunten in, hij laat zich door de SP een modaal salaris uitbetalen en is beslist geen nouveau riche, waarvan er in en om de PvdA wel honderden rondlopen.

Allemaal waar. Maar hij leunt nu wel achterover, om glimlachend toe te kijken hoe de PvdA in de problemen komt in een coalitie met het CDA. En dan legt hij in talk-shows weer eens uit dat hij tot compromissen bereid is, sterker: “Alles is onderhandelbaar.”

Maar waarom heeft hij dan geen serieuze poging ondernomen samen met Wouter Bos het CDA klem te zetten? Niemand vraagt daarop door, iedereen valt voor zijn geestrijke woordenstroom.

Marijnissen wil natuurlijk niet prijsgeven wat zijn echte plannen zijn. Als hij (uitzonderlijk voor politici) zijn geduld bewaart, in alle redelijkheid oppositie blijft voeren en de SP-standpunten over internationale politiek en Europa fatsoeneert, kan hij in vier tot acht jaar de SP tot de grootste partij van Nederland maken. Dat geeft hem de beste kansen zijn ‘andere Nederland’ te realiseren.

Dus laat hem dat dan gewoon hardop zeggen: dat hij, geïnspireerd door de Braziliaanse socialist Lula, de tijd neemt om onmisbaar te worden.

Felix Rottenberg
Columnist Het Parool en associate-redacteur VPRO Tegenlicht.

  1. 1

    Zullen we het ‘pesten’ maar gewoon binnenskamers en face-to-face doen en voor de rest een inhoudelijk stukje afleveren waarom marijnissen in vier tot acht jaar de grootste partij wordt? Nee hoor, hoe kom ik er bij.

  2. 2

    Daar gaan we weer: alleen strategie en tactiek, niks inhoudelijks te melden. Het lijkt diepgaand, maar is zo oppervlakkig als maar kan. Typerend voor die Derde Weg adepten van de PvdA. Beste Felix, zou je misschien eens met oplossingen kunnen komen waarmee we problemen kunnen oplossen en uitdagen tegemoet kunnen treden? Want dit begint echt saai te worden.

  3. 4

    Rottenberg heeft een punt. Maar het is wel een open deur. De coalitie met het CDA en de CU is de grootste fout die de PvdA had kunnen maken.

    De SP wordt de grootste linkse partij.

  4. 6

    De ellende van een wekelijkse column is dat je ook tekst moet produceren als je niets te melden hebt.
    Maar waarom tikt iemand zijn stukjes toch steeds maar weer over? Wéét Rottenberg wel dat dat gebeurt? Ik geloof niet dat hij ooit op een reactie heeft gereageerd.

  5. 7

    Beste Albert, jij bent me wel een Einstein…

    Denk je nou werkelijk dat wij hier de columns van Rottenberg onder zijn naam publiceren zonder dat hij ervan af weet?

    Rottenberg’s motivatie om niet reageren is o.a. te wijten aan tijdgebrek, nu ik in 2007 zelf wat meer tijd heb (over een paar maanden) zal de redactie werken aan een vorm waarbij Felix iedere week tenminste op een paar zinnige/aardige/prikkelende reacties zal antwoord geven.

  6. 8

    Beste Mensen,

    Natuurlijk best schattig als een draadje op sargasso dezelfde titel heeft als een reaguurder maar dat terzijde.

    Het is tekend voor het succes van Marijnissen dat zelfs van Dam is overgestapt naar de SP. Dat van Dam dan ook een landgoed bezit is in deze irrelevant. Mensen met een hoog inkomen danwel vermogen kunnen indien zij politiek zich met de SP verbonden voelen daar rustig op stemmen evenals andersom. De nonchalante opmerking legt dan ook veel meer het succes van de SP uit. Daar waar de PvDA rustig maar continu is opgeschoven is naar het politiek middenveld is te wijten aan Kok (‘afschudden van ideologische veren’) evenals Bos (die op 22 januari 2003, verkiezingsdag, nog zowaar tegen een oorlog was maar toen de oorlog daadwerkelijk begon hij toch plots voor was). Ik vind het niet erg maar consistent is het niet evenals de ontkenning om deel te nemen in een kabinet Balkende IV.

    Overigens is de vraag waarom Bos samen met Marijnissen Balkende niet klem zette geheel gerechtvaardigd. Het moge duidelijk zijn dat Balkenende het volgende kabinet simpelweg als een voorzetting van min of meer het zelfde beleid zonder radicale koerswijzigingen ziet. Door de grooteske overwinning van SP zou het roer helemaal om moeten bij het CDA. De sociale vleugel was hier al vleugellam en Balkende ziet meer in Rouvoet. Logisch gezien de programma’s, maar dan niet Marijnissen de schuld geven dat hij weer in de oppositie plaatsneemt.

  7. 11

    @4 ik ben er ook bang voor dat de PvdA in de D’66-val gestapt is, maar Rutte dacht er gisteren in Buitenhof heel anders over: Volgens hem gaat de PvdA deze formatie “winnen” vanwege Bos’ goede financiele inzichten en omdat ze, volgens Rutte althans, wel moeten omdat ze anders aan de linker kan niet door de SP ingehaald, maar overhoop gereden worden. Beetje vergezocht, maar Rutte zet al wel de toon voor zijn nieuwe strategie: Bos bashen!!

    PS: Marcel van Dam moet zn seniele bek houden.
    PS2 Leuke analyse van Rottenberg. Wel ietwat weinig inhoudelijk. Maar ja, het is ook formatie-komkommertijd.

  8. 12

    Of dit zinnig, aardig of prikkelend is ga ik zelf natuurlijk niet zeggen. Maar kan Felix misschien wel uitleggen hoezeer het CDA en de PvdA hun best hebben gedaan om een coaltie met de SP mogelijk te maken?
    Zijn daar keiharde bewijzen voor?

    En dan nog even over de eigenlijke inhoud van het stukje: iedereen is toch een salonsocialist? Net zo goed als er alleen nog maar salonliberalen en salongristenen bestaan. De liefde voor ‘het landsbelang'(ook wel ‘de politiek’genoemd) gaat door de maag. De Haagse horeca kan dat bewijzen. Menig eetsalon wordt veelvuldig gefrequenteerd door de volksvertegenwoordigers, die na het hapje en het drankje met een flinke boer een knoop doorhakken.

  9. 14

    @ TRS

    Ik dacht zo’n €2000,- netto p.m.

    Dan over de inhoud van het stuk. Net als vorige week kunnen we weer concluderen dat de heer Rottenberg zich vooral bezig houdt met politiek-strategische spelletjes. Erger nog, zijn machtsgeile geest kan zich maar niet voorstellen dat er politici zijn die zich vooral bezighouden met de staat van het land en minder met machtsbehoud.

    Nu weer meent hij Marijnissen eerst een paar veren in de reet te moeten steken om hem vervolgens toch weer een of andere strategie in de schoenen te schuiven. Waar haalt die Rottenberg toch al die wijsheid vandaan? Of heeft hij gewoon een grote duim?

    De opmerking over het klemzetten van het CDA is natuurlijk absurd. Marijnissen heeft al maanden voor de verkiezingen een voorstel gedaan om gezamelijk de strijd aan te gaan, maar toen gaf de PvdA niet thuis. Het zal strategie geweest zijn…

  10. 17

    SP-kamerleden staan hun salaris af en krijgen een modaal inkomen van de partij. Voor Marijnissen als fractievoorzitter komt dat neer op 2/3 inleveren.

  11. 22

    @witteman

    modaal netto = 1650 (2007)

    2100 netto komt ongeveer overeen met 1.3 keer modaal

    ps. is dat een grap van die hoofdonderwijzer?

    het zou op zich wel sterk zijn van de SP om jezelf een modaal salaris toe te kennen (vanuit socialistisch oogpunt).

  12. 25

    Ik kan allerlei historische feiten noemen en wetenschappers aanhalen om te bewijzen dat socialisme niet werkt. Sterker nog socialisme – zeker in de SP variant – verarmt een volk op termijn alleen maar. Als dat nu nog niet duidelijk is, dan weet ik het ook niet meer. Ik heb geen eens zin om al deze bewijzen op te noemen.

    Ik durf te stellen, dat zodra Nederland een land wordt waar de SP het beleid inhoudelijk gaat bepalen ik snel zal emigreren. Een verdere verhoging van belastingen is echt onverteerbaar.

    Als de ideeen van de SP worden gekoppeld aan andere maatschappelijke ontwikkelingen, dan wordt het al snel duidelijk dat de groei van de SP zal teoenemen. Het gaat dan om 1) Een steeds kleiner aantal werkenden tov een groeiende, niet-werkende, grijze massa, 2) de grote werkloosheid onder minderheden en 3) de onwil om aan het werk te gaan bij de vele uitkeringstrekkers in Nederland, relatief hoogste aantal gehandicapten ter wereld.

    Ik zal geen deel zijn van de minderheid werkenden, die de meerderheid niet-werkenden onderhoudt. Het land wordt dan door de meerderheid arbeidsinactieven geregeerd ten laste van de minderheid arbeidsactieven. Werkenden zijn dan een soort melkkoe aan het worden. Wat te denken van rijken en bedrijven, die worden dan helemaal uitgekleed als ze ook maar een beetje succes hebben. Zo gek zal het toch niet worden?

    Mensen moeten – hoeveel zij ook verdienen – altijd meer geld over houden, dan dat zij belasting betalen. Anders zal de motivatie om te werken afnemen en daarmee de inkomsten van de staat. De samenleving die de SP voorstaat, zal inderdaad eindigen in een gelijke samenleving, maar wel een waarin iedereen even arm is. De SP bouwt voort op een heilloze weg.

    Ik wens dhr. Marijnissen veel wijsheid toe – of concreet: lees eens Hayek’s – “Capitalism & the historians”.

  13. 27

    Ik zie het groter worden van de SP vooral als een signaal uit de bevolking. Teveel groepen mensen zijn te hard getroffen door de maatregelen van het kabinet Balkenende.

    Impliceren dat Nederland een conservatief-socialisitsch land wordt, lijkt mij nogal ‘far-fetched’. Het zijn slechts golven op de maatschappelijke baren. Uiteindelijk trekt alles gewoon weer naar het midden.

    Tenzij de bevolking de polarisatie vergroot. Zoals Wilders nogal graag doet bijvoorbeeld. Men verfoeit vaak de compromispolitiek, maar als een vleugel, links of rechts, de absolute macht krijgt dan wordt het eerder een chaos.

  14. 30

    Inderdaad Jimmy, de apocalyps is nakende.

    En de paus schijt in het bos.

    ‘Een verdere verhoging van belastingen’ –> Hoezo verdere?

    ‘de onwil om aan het werk te gaan bij de vele uitkeringstrekkers in Nederland.’ –> jij kent ze persoonlijk begrijp ik, ál die uitkeringstrekkers?

    ‘De gelijke samenleving die de SP voorstaat.’ –> Nivelleren is iets anders dan egaliseren

    Oftewel, je schets een doemverhaal wat nergens op gebaseerd is. De SP wil geen communistische/socialistische heilstaat vestigen Jimmy, je moet niet alles geloven wat er in de Elsevier staat…

  15. 31

    @MP

    ja leuk, ik reageerde dus slechts op een eerder gemaakt opmerking.

    Niettemin, nu je het zo formuleert: uit de link van Bart blijkt dat Marijnissen zelf over een modaal salaris spreekt. De vraag is dus nu: is dit letterlijk modaal of leveren ze de helft in wat neerkomt op 1.3 keer modaal?

  16. 32

    De vraag is dus nu: is dit letterlijk modaal of leveren ze de helft in wat neerkomt op 1.3 keer modaal?

    Letterlijk modaal. 2100,- p.m. is inclusief reiskosten en andere vergoedingen, kom je heus niet boven de door CPB bepaalde bruto modaal inkomen.

  17. 33

    @TRS,

    Je was duidelijk aan het pitbullen; je rook bloed! ;)

    Persoonlijk vind ik dat hele gedoe met de salariëring bij de SP nogal overdreven. We hebben het tenslotte niet over managers, ambtenaren of directeuren die disproportioneel hun zakken vullen met gemeenschapsgeld. En gaat het geld bovendien niet gewoon in de kas van de SP?

  18. 34

    @mp

    Ik sprak ook geen waardeoordeel uit, maar als het letterlijk modaal is zeg ik: respect! Ze geven als socialisten dan invulling aan “put the money where your mouth is”.

    Ik dacht mij alleen te kunnen herinneren dat Marijnissen zelf ooit zei dat hij meer dan modaal ontvangt, ik kan me vaag herinneren dat het ong. 1.5 keer modaal was, hetgeen overeenkomt met het inleveren van de helft. Maar op de site van hemzelf staat “modaal salaris”, als dit niet letterlijk waar zou zijn zou dat niet netjes zijn.

  19. 35

    Nou, het blijkt dus 2300 netto te zijn,

    http://www.volkskrant.nl/binnenland/article373321.ece/Ook_ministers_SP_gaan_fors_deel_salaris_afdragen?source=rss

    bij een belastingdruk van 40% dus ong. 3800 bruto = 49400 (incl. 13 maand) = 1,67 keer modaal. Zonder 13e maand krijgt hij 1.5 keer modaal. In alle gevallen dus veel meer dan modaal.

    De uitspraak van Marijnissen dat hij een modaal salaris verdient is blijkbaar ONJUIST.

    http://www.janmarijnissen.nl/werk/

    Correct me if i’m wrong. Zo niet, doe eens die site aanpassen Jan!

  20. 36

    Ik begrijp nooit zo goed waarom een socialist (ik prefereer overigens de term sociaal-democraat) geen geld mag verdienen. Alsof iemand die betrokkenheid toont met de minder bedeelden zelf ook minder bedeeld moet zijn, anders is het niet waarachtig…vreemde manier van denken is dat toch.

  21. 37

    @sparta

    dat zeg ik ook niet, maar als Marijnissen zichzelf een MODAAL salaris zou geven vind ik dat bevordelijk voor zijn geloofwaardigheid als socialist (dit is trouwens niet hetzelfde als een sociaal democraat).

  22. 38

    @TRS

    ik had het over de ‘salonsocialisten’ van de PvdA. Vandaar dat ik de term ‘sociaal-democraat’ hanteerde. De kritiek op de PvdA’ers is immers vaak dat zij links lullen en rechts zakken vullen. Marijnissen wil dat punt van ‘kritiek’ voor zijn door zichzelf te korten, hetgeen zijn goed recht is maar in mijn ogen wat spastisch overkomt. Ik krijg trouwens sterk de indruk dat dat stiekem is wat de SP wil: dat iedereen in Nederland hetzelfde verdient (en ook krijgt).

  23. 41

    @sparte

    Ik krijg trouwens sterk de indruk dat dat stiekem is wat de SP wil: dat iedereen in Nederland hetzelfde verdient (en ook krijgt).

    Dat zou kunnen (ook al beweert de SP van niet), maar ze willen natuurlijk wel sterk nivelleren; daarom vind ik hun eigen zet bevorderlijk voor hun geloofwaardigheid op dit punt (ook al steun ik die politiek niet). Hij lijkt echter te liegen over zijn “modale” salaris.

  24. 43

    ’Leden van de SP, welke zitting hebben in openbare lichamen, dragen de hen uit hoofde van die functie toekomende geldelijke vergoeding af aan de vereniging. Daar staat tegenover de garantie van SP dat zij geen financieel nadeel zullen ondervinden van de uitoefening van deze functie

    Daarnaast;
    ’Hij kan net als de andere kamerleden alle kosten declareren die naar zijn oordeel nodig zijn om goed te kunnen functioneren. Een beetje fatsoenlijk aangekleed op de televisie komen kost soms wat extra geld.

    Maar ik vind het argument dat hij 1,5 x modaal zou verdienen een redelijk zwaktebod als je zijn geloofwaardigheid wil betwisten
    .
    Dat de kloof met de achterban te groot zou worden is volgens mij niet meer van deze tijd. De SP is een brede volkspartij geworden die kiezers heeft in elke sociale klasse, niet alleen maar de arbeiders. Nota bene als Marijnissen een beetje verdienstelijk lasser was gebleven had hij waarschijnlijk een hoger salaris gehad.

  25. 44

    Bedenk ook dat het SP-salaris een duidelijk signaal is naar al de vrijwilligers. Die zijn bereid om hun werk voor niets te doen, omdat ze weten dat die partijfunctionarissen die wel betaald krijgen hiervoor keihard moeten werken en er ook niet rijk door zullen worden. Dat is volgens mij een van de belangrijkste redenen waarom de SP een zoveel actiever kader heeft dan de meeste andere partijen.

  26. 46

    Ik snap niet zo veel van die term ‘conservatief-socialistisch’. Nu vind ik de hele term ‘socialistisch’ überhaupt al achterhaald, maar daar wil de SP zich nu eenmaal graag aan blijven vastklampen. Wat mij betreft veranderen ze dat ‘socialistisch’ in een simpel ‘sociaal’; het wordt tijd dat we van al die ismen afkomen. En die conservatieve component verdwijnt dan meteen als sneeuw voor de zon… die zit namelijk simpelweg ingebakken in dat ‘isme’. De SP heeft potdomme een dijk van een ambitieus verkiezingsprogramma gepresenteerd. Het ene voorstel is haalbaarder dan het andere, maar eentje lijkt al te worden omarmd: kleinschaliger verpleeghuizen. De motie-Kant over een onderzoek naar de mogelijkheden is unaniem aangenomen!

  27. 47

    Stel nu eens, he, stel nu dat Jan Marijnissens SP 33 zetels had, Wouter Bos’ PvdA slechts 25, en het CDA nog steeds de grootste partij was met 41 zetels. Wat zou Jan Marijnissen dan hebben gedaan in de formatie?

    Hij zou zijn uitgenodigd, zeker. Maar welke compromisbereidheid zou hij dan getoond hebben? Compromisbereidheid die hij nu, winter 2007, niet toonde onder het mom van onverzettelijkheid?

    En als hij zich *niet* compromisbereid zou tonen, hoe zou het politieke landschap er dan uitzien en hoe zouden al die SP-kiezers zich dan voelen? Dat zouden dan dus 32 zetels zijn, weggegooid in een krachtenloze oppositie. En de andere linkse of rechtse partijen zouden voorgaan.

    Misschien goed om eens uit te zoeken voordat u weer SP stemt. Wat halen ze bij de SP met uw stem uit?

  28. 48

    @ Hannes Minkema: Maar het was toch zo dat Marijnissen verder praten zinloos vond omdat het CDA niet serieus wilde onderhandelen? En ik heb Balkenende of Verhagen nooit echt horen ontkennen dat het zo was. Je verontwaardiging lijkt me dan ook een tikkeltje selectief.

  29. 49

    De bureaucratie heeft het gewonnen van zowel het socialisme als het liberalisme. Dus ja het klopt dat je Jan Marijnissen kunt zien als een salonsocialist.

    Bureaucracy rules……..

    and we are its slaves in the gutter or salon.