De puinhopen van Jan Peter

De gemeenteraadsverkiezingen zijn voorbij en het is weer een slagveld geworden. Maar hoeveel van de geleden schade zal blijvend zijn?

Natuurlijk, er zijn wat persoonlijke consequenties te noteren. Jozias Van Aartsen is exit, evenals – waarschijnlijk tot vreugde van alle komende VVD-leiders – het orakel uit Diever, Hans Wiegel. Een volstrekt onbekend fractielid, Willibrord van Beek, is plots fractieleider en Mark Rutte heeft inmiddels laten horen lijsttrekker te willen worden.

Daarmee is vermoedelijk de ellende nog niet voorbij voor de VVD. Rutte moet proberen de VVD weer wat meer naar het midden te krijgen, maar hij zal daarbij flink wat tegenwind uit de eigen fractie krijgen. Rechts en conservatief heeft de afgelopen jaren flink terreinwinst geboekt binnen de fractie, en die ruimte zullen ze niet snel prijsgeven. Bovendien was hij campagneleider, wat met nogal wat studentikoos-flauwe plaagstootjes richting PvdA volstrekt mislukt is. Vooral het feit dat Rutte nog steeds weigert toe te geven dat die campagne mislukt is, zal hem weinig bonuspunten bezorgen. Bovendien valt te vrezen dat Ayaan Hirsi Ali zich aan Rutte niets gelegen zal laten liggen. Rutte mag zich nu wel beschikbaar gesteld hebben, het is maar de vraag of hij het zal uithouden tot de komende verkiezingen.

In het CDA wordt weer gemord dat het tijd wordt het sociale gezicht te laten zien. De partijtop wordt echter gevormd door haviken die als mantra “we moeten het beter uitleggen” hanteren. Bovendien is binnen het CDA elke succesvolle opstand afkomstig uit de fractie of de partijtop. Die zijn zo stevig in handen van het conservatieve smaldeel dat het gemor van nu vanzelf zal verstommen.

D66 likt zijn wonden. Gezien het moeizaam voorgelezen speechje van Lousewies van der Laan moet je concluderen dat binnen D66 de hoop dat er nog iets valt te redden volstrekt verdwenen is. Ze wist weliswaar te melden wat ze niet wilde met D66, maar wat wel de bedoeling was leek ze zelf ook niet te weten. Traditioneel lijdt D66 bij gemeenteraadsverkiezingen bovenmatig van de landelijke uitstraling van D66. Het optimisme om nóg eens de schouders eronder te zetten zal bij de basis nu wel verdwenen zijn. Je kunt je afvragen of D66 de volgende verkiezingen gaat overleven. Een Kamerfractie van 3 mensen is waarschijnlijk iets teveel gevraagd van wat ooit de vierde partij van Nederland was.

De PvdA is euforisch over de verkiezingswinst. Dat is best te begrijpen, maar twee factoren zijn daarbij essentieel. Ten eerste het enorme verlies dat de PvdA leed bij de vorige verkiezingen aan diverse Leefbaren, ten tweede het politieke tij. Je moet concluderen dat de PvdA weer ongeveer de oude plek heeft ingenomen in het politieke spectrum. Wat wel steeds pijnlijker wordt is de manier waarop Wouter Bos elke conversatie van “de linkse meerderheid” naar andere meerderheden probeert te sturen. Zo langzamerhand krijg je de indruk dat Bos linkse meerderheden op lokaal niveau óók niet ziet zitten.

GroenLinks blijft dapper roepen dat links het goed gedaan heeft bij de verkiezingen, maar een verlies in raadszetels in dit politieke tij kun je niet anders dan desastreus noemen. Het verhaal van het “strategisch stemmen” van GroenLinksers die eenmalig naar de PvdA overstappen werkt niet meer, nu GroenLinks alwéér geen winst heeft kunnen verzilveren. GroenLinks wordt aan alle kanten ingehaald door de SP, de enige grote partij die échte winst geboekt lijkt te hebben in deze verkiezingen. Waar er een linkse meerderheid is ontstaan of is gebleven moet GroenLinks aan macht inleveren.

Dat zou wel eens het gevolg kunnen zijn van de nadruk op intellectualisme bij GroenLinks. Femke Halsema is goed in intellectuele exercities, maar dat spreekt maar een beperkt aantal kiezers ter linkerzijde aan. Jan Marijnissen doet dat heel wat slimmer: bij het slotdebat na de gemeenteraadsverkiezingen hoorde de goede luisteraar hem verschillende keren een formele term op het laatste moment inslikken en vervangen door een huis-tuin-en-keuken-term. Halsema is door haar voorkomen en accent toch al in het nadeel. Een “schandalig” van Marijnissen klinkt veel meer als een roep van de barricaden dan een “schandalig” van Halsema.

Bovendien is GroenLinks in elk geval in de publiciteit teruggegleden naar het milieufetisjisme van weleer. Als GroenLinks al met een plan in het nieuws weet te komen is het een extra heffing voor SUV’s of een maximumsnelheid van 80 km/u op snelwegen. Andere punten komen blijkbaar onvoldoende voor het voetlicht, zodat SP en PvdA daar vrij spel hebben.

De SP is de enige échte winnaar van deze verkiezingen. In veel gevallen zijn ze de tweede linkse partij geworden in de gemeenteraad, óók als er sprake was van collegedeelname. Dat is iets wat velen niet hadden verwacht. Ze hebben zich vaak realistischer bestuurders getoond dan werd verwacht en zijn er toch in geslaagd hun status van actiepartij te behouden. Dat heeft ongetwijfeld te maken met de van oudsher concrete activiteiten in de wijken van de SP. In feite wordt daarmee vier jaar lang campagne gevoerd en dat betaalt zich nu uit.

Zal deze uitslag nog gevolgen hebben voor het kabinet? Vermoedelijk niet. De enige partij die min of meer gelijk zou blijven volgens de peilingen is de VVD, maar als die er niet in slagen om de leiderschapskwestie en richtingenstrijd op te lossen zullen die er weinig voor voelen om het kabinet te laten struikelen. D66 heeft nu zó vaak gedreigd uit het kabinet te stappen dat zelfs daadwerkelijk vertrek niet geloofwaardig meer zou zijn. Gezien het nieuwe en wankele leiderschap bij VVD en D66 zou je hooguit nog wat Verhagiaanse trucs kunnen verwachten. Hij is immers de enige die door de wol geverfd is. Rutte is weliswaar lid van de regering, maar slechts als staatssecretaris. Hij heeft dus niet bij de kabinetsvergaderingen aan mogen zitten, evenmin als bij de vele crisisvergaderingen die dit kabinet al heeft gehad. Vermoedelijk gaat Verhagen daarom de komende tijd nog wat CDA-punten binnenhalen met een fijn potje powerplay.

Over veertien maanden mogen we weer. Zou Bos tegen die tijd al een keuze hebben durven maken?

  1. 1

    Zeg, wanneer kunnen we eigenlijk de ‘terroristische aanslag’ verwachten die de VS het excuus geeft om Iran te bestoken?

  2. 2

    Ik durf er wel een eurogeeltje op te zetten dat de pvda met de vvd gaat. Zeker wanneer de wat linksere Rutte de lijst gaat aanvoeren. Het cda met al die gluiperige brabanders past niet bij Bos.

  3. 4

    Rutten gaat dat vast redden, Kamp is te trouw aan zijn soldaten om te vertrekken. Maar na jaren verrechtsing is het voor sommige VVDers en CDAers vast weer even wennen:

    Geef de kiezer nooit gelijk, die kan inmiddels alweer van mening zijn veranderd…
    (vrij naar Masrtrioanni over vrouwen…)

  4. 5

    Ten eerste het enorme verlies dat de PvdA leed bij de vorige verkiezingen aan diverse Leefbaren, ten tweede het politieke tij.
    Ik denk dat de leden en leiding van de PvdA zich hiervan goed bewust zijn. Juist het feit dat WB zich niet onomwonden uitspreekt voor linkse coalities geeft aan dat hij zich goed bewust is van de fragiliteit van de situatie. Ik hoor in mijn omgeving veel stemmen opgaan tegen de ambitie van WB als ministerpresident. Als PvdA nu teveel naar links leunt groeit die tegenreactie te snel. Zowiezo is het een zaak van de gemeenten en niet van de partijleiding. Zij geven wel adviezen aan de lokale afdelingen maar leggen geen verplichtingen op. Ik wordt trouwens nu al ziek van dat das-gebeuren van Rutte…

  5. 6

    Er zijn vandaag nogal wat artikelen verschenen in de kranten die een aardige relativerende analyse geven van de oppervlakkig gezien grote electorale verschuiving. Zo heeft de PvdA ongeveer 50% meer raadzetels terwijl ze minder dan 8% extra stemmen hebben gekregen, las ik in NRC. En de SP doet het ook niet overal even goed. In Amsterdam spelen ze geen bv. rol van betekenis. En Groenlinks verliest zelfs in Nijmegen. Het kan verkeren. Waarom is Femke eigenlijk nog niet afgetreden?

    Wist u trouwens dat CU/SGP landelijk twee keer zo veel raadzetels heeft als de SP ? En dat de LPF de relatief grootse winnaar is (3 x zo groot als in 2002 ;-)

    Rutten wil van de VVD een sociaal liberale partij maken, en kan dan fuseren met D66. Lost 2 problemen in een klap op?

    En dan ontstaat precies de ruimte die Pastors nodig heeft voor zijn partij.

    Kan nog tot verrassende ontwikkelingen leiden.

  6. 7

    LPF? Slechts 2,5x toch? De SP heeft wel degelijk een rol in A’dam. Maar ik geloof dat er daar in 4 stadsdelen een absolute meerderheid is voor de PvdA. Dus of ze echt nodig zullen zijn?

    Overigens deed de SP niet bij elke deelraad mee.

  7. 9

    Ik vind het wel verbazend dat de partij waarvan ik het minst zou kunnen verwoorden wat ze nu zouden willen, de PvdA, zo’n grote overwinning heeft geboekt.

    Maar de grote winnaar lijkt me inderdaad de SP. Ik zie drie problemen opdoemen voor die club:

    1. (Op langere termijn) de opvolging van Marijnissen: Die man is zo met zijn partij vereenzelvigd dat het een
    onmogelijke opgave moet zijn om hem op te volgen.

    2. Een groot aantal onervaren raadsleden. Daar zijn al eerder ongelukken mee gebeurd, en de SP heeft er al wat van geleerd (bijv. door bij twijfel niet verkiesbaar te zijn), maar de ziektes van een snelgroeiende club onervaren mensen kun je m.i. nooit helemaal uitbannen, en dat kan wel veel schade doen.

    3. Volgens mij de belangrijkste: Een strijd tussen fundi’s en realo’s, wel wat vergelijkbaar met die binnen de Duitse Grünen: De SP is begonnen als een actiegroep, en kent nog veel mensen van het eerste uur, die meer tot protestacties geneigd zijn dan tot compromissen. Omgekeerd ontstaat er ook een jonge groep SP-ers die een kans zien om nu daadwerkelijk invloed uit te gaan oefenen, en die dat juist wel in overleg en compromis willen doen. Die strijd speelt m.i. onderhuids al binnen de SP, en zolang de partij geleid wordt door iemand die beide groepen aanspreekt, gaat het goed, maar ik ben benieuwd hoe hat gaat als er locaal coalitie-politiek gevoerd moet gaan worden, en misschien later landelijk ook.

    Dat wordt nog interessant…

  8. 10

    Ik loop al een paar jaar mee in de SP en ken de verhalen zoals dat van Stijn hierboven. Ik zal t een beetje pareren (zonder al te veel moeite te doen aangezien ik nog steeds in een JUICH stemming ben)

    @Stijn;

    1 de opvolging van Marijnissen is geen issue. Er zitten ECHT hele goeie mensen in de partij. Zeker op dat nivo weten ze alles van aktievoeren en ook alles van compromissen sluiten.

    2 In mijn stad is het aantal raadsleden verdubbeld van 2 naar 4. Alle 4 de raadsleden zijn nieuw. Echter als ik het aantal jaren commissie ervaring bij elkaar optel haal ik de 15 wel denk ik. Daarnaast zitten ze allen ook al jarenlang in het bestuur van de SP. Geen issue dus.

    3 De door jou genoemde strijd tussen aktievoerders en compromissenmakers wordt al jarenlang gevoerd bij congressen en scholingen. Dat gaat uitstekend. Dat spanningsveld moet er juist zijn. Het is zoals Eric in zijn stuk schrijft; het aktievoeren is een campagne. En deze campagne gaat al jarenlang continu door. Zonder aktie geen SP. Dat weet iedere SP volksvertegenwoordiger en ieder SP bestuurslid. Er bestaan bij de SP geen volksvertegenwoordigers die niet op de 1 of andere manier aktie voeren.

  9. 12

    Ik vind het raar dat sommigen nog steeds denken dat Wouter Bos een keus gaat maken voor een (linkse) coalitie. Ik verwacht dat hij gewoon alle opties open laat tot de verkiezingsresultaten van Mei 2007 binnen zijn.

  10. 14

    @ DP:

    Ik heb zeker niet bedoeld jouw feeststemming te verzieken. Sterker nog, de SP is ook mijn partij (al ben ik niet actief), en ik deel dus ook graag in de feeststemming.
    Maar dat neemt niet weg dat ik met mijn beperkte kennis van de SP denk dat de drie issues dat wel degelijk zijn, of gaan worden.
    Dat zullen we in de toekomst wel verder gaan zien.
    Feest intussen vooral lekker door, ik geniet graag met je mee.

  11. 15

    Ik mag me vast wel een beetje verbaasd tonen dat ook Sargasso een paar stapjes naar links lijkt te schuivelen. In navolging van het ‘offensief’ van de kabinetspartijen? Of heb ik u wellicht allen te rechts beschouwd?

    Hoe dan ook, ik heb een fijne dag gehad :)

  12. 16

    Wij zijn in het verleden wel eens uitgemaakt voor SP folder geloof ik, maar Sargasso heeft bewust geen politieke keuze gemaakt en dat is volgens mij ook niet nodig. Wanneer er nieuwe loggers bijkomen hoeven ze in ieder geval geen kopie van hun SP lidmaatschapspas op te sturen hoor. Hoe meer verschillende geluiden hoe beter lijkt me.

  13. 17

    Dat ben ik met je eens maar zal een zekere signatuur van de loggers op Sargasso niet ontkennen, een menselijke eigenschap.
    De verschillende geluiden, die je noemt en ik graag mag horen en eventueel pareren, komen in de regel van de reaguurders waarbij me opvalt dat het dan soms op een kippenhok gaat lijken waar een vreemd kipje door de “groep” wordt kaal gepikt. Met name het genderaspect in reacties stoort me wel eens maar verbaasd me niet gezien enkele voorvallen voorheen.
    Niet te kritisch opvatten svp, ik voel me hier thuis.

  14. 19

    Duidelijk is geworden dat de politiek, zoals die door het kabinet gevoerd is, uitmunt door karakterloosheid en onduidelijkheid, waardoor kiezers, gefrustreerd en miskend, massaal naar partijen overgestapt zijn die dit wel lijken bieden : SP en PvdA.

    Als je het mij vraagt, viert de kleurloosheid in de hedendaagse politiek hoogtij. Niet alleen bij CDA, D66 en VVD, maar SP, GL en PvdA doen daar ook niet echt voor onder, ze zijn alleen duidelijker in hun standpunt (zijn oppositiepartijen altijd). Alleen Pim Fortuijn maakte het nog leuk, maar die is door een absolute ondemocratische looser afgeknald.

    Gaat Rutte dit muisgrijze landschap met wat kleur opleuken? Ik vrees van niet, daar is de Nederlandse politiek te verrot voor.

    Kan een links kabinet (zo de PvdA zich daar ooit toe zou laten verleiden) echte verandering en oplossingen brengen? Zou ik maar niet te hard op rekenen….

  15. 20

    Als de VVD een sociaal liberale koers gaat varen onder Rutten krijgen we waarschijnlijk een PvdA + VVD (+ D66 als het echt niet anders kan) kabinet. Ware het niet dat de VVD door Rutten in tweeen gespleten zal worden en een deel van de achterband naar Pastors zal verhuizen.

    Paars 3 dus. Of rood-blauw zoals men het dan gaat noemen (omdat het merk Paars te veel negatieve associaties oproept).

    Aan de andere kant: aangezien de PvdA tegenwoordige voor de moslims is wat het CDA voor de christenen is, zou een PvdA + CDA regering ook niet ondenkbaar zijn.

  16. 21

    Even voor de duidelijkheid: ik concludeer weliswaar dat de SP de grote winnaar is van deze verkiezingen, maar ik heb geen bijzondere band met de SP, noch door enig lidmaatschap, noch door stemgedrag. De goede lezer weet overigens dat ik weliswaar duidelijke standpunten heb, maar een broertje dood heb aan dogma’s.

  17. 22

    TRS: en dan is de PvdA haar winst van nu over 4 jaar weer kwijt aan de linkerzijde, want het kan zich in een coalitie met VVD of CDA onmogelijk voldoende afzetten tegen het beleid dat deze twee partijen in de afgelopen 4 jaar hebben gevoerd en waar hele volksstammen overduidelijk niet tevreden mee zijn.

  18. 23

    ik geloof dat we 3 sp leden hebben op een redactie van een man of 20 of zo. Dat ligt dus iets boven het landelijk gemiddelde. Dat de sp leden tot de actiefste sargasso-ers behoren is natuurlijk geen verrassing.

  19. 25

    @bismark

    Het probleem voor de PvdA met een linkse coalitie (met GL en SP) is dat de PvdA dan de meest rechtse partij in de coalitie is en zich niet links kan profileren tov. de coalitiepartners (ze worden immers links ingehaald en moeten SP en GL voortdurend afremmen).
    Tja, dat is nou het probleem van een typische middenpartij, zeker eentje die zich anders voordoet dan ze feitelijk is.