De moordenaars zijn onder ons

OPINIE - In het rapport van de commissie-Van Dijk praat GroenLinks zichzelf problemen aan om de echte schuldigen te ontzien.

De top van een politieke partij is een apenrots. Toen de onbetwiste alfa-aap Femke Halsema eind 2010 van de GroenLinks-rots verdween, werd er een nieuwe leider aangesteld: Jolande Sap. Voordat zij de tijd had gehad om gezag op te bouwen, kreeg ze de missie naar Kunduz op haar bord. Met de inschattingsfout die ze toen maakte, joeg ze alle apen op de apenrots tegen zich in het harnas – en wat hadden die een apenstreken voor haar in petto!

Veel van wat er bij GroenLinks misging, is terug te voeren op die verziekte verhoudingen in de Tweede Kamerfractie: de “onhandige” uitspraken van fractieleden in de media, de strijd om het leiderschap. Tel daarbij op een old boys network van Amsterdamse en Utrechtse wethouders dat ontevreden was over de koers onder Halsema en Sap, en vanaf februari 2012 een zwak en incompetent partijbestuur dat geen idee had wat het met de situatie aan moest, en je hebt alle ingrediënten voor een dramatische ondergang.

Voor die ondergang zijn veel mensen persoonlijk verantwoordelijk te houden. Mensen die smerige machtsspelletjes speelden, vóór en achter de schermen. Mensen die hun eigen ego zwaarder lieten wegen dan het partijbelang. En mensen die wél goede bedoelingen hadden, maar zaten te slapen op hun post. Tofik Dibi, Ineke van Gent, Heleen Weening, Maarten van Poelgeest, Mirjam de Rijk, Judith Sargentini, Andrée van Es, Tof Thissen, Jesse Klaver, Liesbeth van Tongeren… de lijst gaat eindeloos door. Velen van hen zitten nog gewoon op hun stoel: Eerste en Tweede Kamerleden, wethouders, Europarlementariërs.

Misschien is dat de reden dat de commissie-Van Dijk, die gisteren haar rapport presenteerde, deze mensen grotendeels ontziet. Zittende politici aan de schandpaal nagelen, dat zou immers maar hommeles geven en de “rust in de tent” waar veel GroenLinksers zo naar snakken, verstoren. In plaats daarvan gaat het rapport grotendeels over vage ‘structurele oorzaken’ die niemand persoonlijk aan te wrijven zijn, en krijgen Sap en zelfs Halsema een flink deel van de schuld in de schoenen geschoven. Die zijn toch al weg, dat is lekker makkelijk.

Op z’n Surinaams

Wat is dit? Dit is een amnestieregeling op z’n Surinaams. Dit is het bebloede lijk van Caesar nog een paar trappen na geven in plaats van achter Brutus en Cassius aan te gaan. Dit is het badwater koste wat het kost willen sparen en dan uit arren moede het kind maar weggooien.

De aanbevelingen van de commissie lossen niet-bestaande problemen op en maken de echte problemen alleen maar erger. Een greep:

  • De partij moet zich ‘omvormen tot open debatpartij,’ waarin ‘de fractie het directe debat met de leden actief aangaat.’ Ja, want dat waren we nog niet, een open debatpartij. Het was nog helemáál niet zo dat er oeverloze discussies werden gehouden op congressen, dat op ieder verkiezingsprogramma honderdduizend amendementen werden ingediend, dat een mens moe werd van de “zoveel hoofden, zoveel meningen”-cultuur. Nee hoor.
  • Er moet een partijbestuur komen ‘met de slagkracht, de doorzettingsmacht en het politiek gewicht om een gelijkwaardige sparringpartner voor de Tweede Kamerfractie te zijn.’ Hè ja, gezellig. Nog meer getouwtrek tussen fractie en bestuur, precies wat we nodig hebben! Bovendien, we hebben het afgelopen jaar gezien dat er alleen maar capabele en integere lieden in het partijbestuur kunnen komen, dus die kun je best wat meer macht toevertrouwen.
  • Fracties moeten ‘periodiek in direct debat treden met de leden op regiobijeenkomsten over actuele zwaarwegende politieke thema’s.’ Fantastisch: ruggespraak met de eeuwig morrende en onderling kibbelende leden. Alle fracties vleugellam. Topidee!
  • We moeten ‘het debat over enkele beeldbepalende issues voeren zodat de partij weer eendrachtig naar buiten kan treden met een duidelijk verhaal.’ God ja, want er was nog helemaal geen duidelijk verhaal. We hadden geen drie kernwaarden geformuleerd waarop we onze voorstellen baseerden. En we moeten nu vooral een eindeloos debat over de koers gaan voeren, dat zal de partij eendrachtig en sterk maken!
  • De partij moet ‘de eigen ideeën en waarden weer meer aandacht geven dan regeringsdeelname.’ Groot gelijk. Het is in dit land heus niet nodig om compromissen met andere partijen te sluiten als je iets wil bereiken. De resultaatgerichte koers van Sap heeft niks opgeleverd – we hebben bijvoorbeeld met het Lenteakkoord helemaal niet een van de grootste inhoudelijke successen in de geschiedenis van GroenLinks geboekt. Nee, dat was allemaal verkwanselen van principes op zoek naar de macht. Ook dat is trouwens een stevige trap na richting Sap, dat heeft ze wel verdiend!

Het is om moedeloos van te worden.

Existentiële vragen

Dit is dus waar de commissie-Van Dijk mee komt om de ware schuldigen niet aan te hoeven wijzen. En het wordt nog goed ontvangen ook: op Twitter en Facebook zingen vooral positieve reacties van GroenLinksers op het rapport rond. Kennelijk is het verlangen om de lieve vrede te bewaren nu zo groot, dat zelfs dit stinkende brouwsel voor zoete koek geslikt wordt.

Maar met deze aanbevelingen staat GroenLinks voor een existentiële vraag: wat voor partij willen we zijn? Willen we een gestroomlijnde partij zijn die een duidelijke koers vaart, met slagvaardig opererende vertegenwoordigers die compromissen kunnen sluiten en dingen voor elkaar krijgen? Of willen we een brede discussieclub zijn, een vaag collectief van “kritiese” figuren, met vertegenwoordigers die niks uit kunnen richten omdat ze alle Prinzipienreiter van uiteenlopende pluimage die de partij rijk is, tevreden moeten houden?

Afgaand op die positieve reacties vrees ik dat het antwoord, zoals het congres dat op 3 maart gaat geven, dat laatste zal zijn. Dat mag, maar dan wordt míjn au revoir een adieu.

 

 

  1. 1

    De reacties van de leden zeggen toch al genoeg? Huichelaars juichen om zo een plekje hogerop te komen op de rots, een rat race op een zinkend schip.

  2. 6

    Groene politieke partijen (GLP) vind je in verschillende Europese landen. Uit geloof ik dezelfde houtsoort gesneden, maar organisatorisch geen filialen van een centraal moeder-Instituut, mag je dan beweren dat die GLP’s samen genomen een pan-Europees politieke stroming vertegenwoordigen.

    Bij de discussie over de electorale ondergang in 2012 van Nederlands GL mis ik enige verwijzing naar haar internationale betekenis. Is die katastrofe strikt locaal, of is er iets met de ideologie van die partij aan de hand, en wel zo dat je er iets van merkt bij andere Groen-partijen in Europa?

    Zelf denk ik dat GL een Westerse sub-ideologie vertegenwoordigt die zich door een tactisch debakel niet definitief laat vernietigen. De Belgisch Groene partij V/H Agalev is toentertijd door dioxine electoraal ook kopje-onder gegaan, maar heeft zich weten te herstellen.

  3. 8

    Probleem: Groenlinks heeft een leiderschapsprobleem.

    Oplossing: Groenlinks heeft een sterke leid(st)er nodig (die de verschillende belanghebbenden aan zich kan binden).

    Soms zijn dingen in essentie heel eenvoudig.

  4. 9

    Neo-liberaal afbraakbeleid. Als je dat zo graag wilt en als summum van beschaving beschouwt kun je toch net zo goed voor ‘the real thing’ gaan: de hufterbende van Rutte of de opportunistische Wilders’-substituenten van Samsom?

  5. 10

    Vanwaar deze oproep tot een bijltjesdag? De mensen die je noemt zijn of al weg of hadden er echt niet zoveel mee te maken. En dat we meer mensen in hun functie mogen kiezen is toch juist wel een goede veiligheidsklep voor de toekomst? Een ledenraadpleging voor het volgende “Kunduz” lijkt mij ook helemaal geen slecht idee. Verder vind ik dat KlubKobald initiatief sympathiek. Ik blijf nog even ;).

  6. 11

    Deze columnist mist het echte probleem bij GroenLinks, net als de commissie.

    De GroenLinks Kamerleden hebben zich niet ingezet in het belang van de partij, maar voor door henzelf gekozen belangen, die van de belangengroepen waar ze als Kamerlid uit voort kwamen.

    De GroenLinks Kamerleden gebruiken de rest van de partij niet, want de partij bekijken de kamerleden met dedain.
    Dat dedain is waar GroenLinks echt last van heeft.

    Door als fractie met je partijleden samen te werken, had de VVD in 2 weken de nivellering via de zorpremie afgeschaft, zonder dat de PvdA daar iets voor terug kreeg.

    De vraag is dus, waar komt dat dedain vandaan en wat doe je er tegen.
    Dat komt doordat in de kamer grote belangen spelen en de partij geen democratische controlemiddelen had om de ontspoorde Kamerleden tot de orde te roepen.

    In de Kamer spelen grote belangen, het is oorlog om het geld en aandacht. Lobbyisten praten Kamerleden plat. Zo worden Kamerleden bestookt met niet objectieve informatie en altijd een deel van de werkelijkheid. De leden zijn er voor om dat beeld te balanceren, in perspectief te plaatsen. Maar dan moet de Fractie wel het debat zoeken in de partij, dat deden ze niet.

    Omdat de politiek over belangen gaat, proberen belangenclubs een voet tussen de deur te krijgen bij de fractie. Dat is de natuuur en milieuclubs goed gelukt bij GroenLinks. De mensen uit deze clubs zitten nu in de fractie organisatie en ook in de fractie. Liesbeth van Tongeren is bijvoorbeeld van Greenpeace.
    Die belangen clubs heeft de fractie bewust binnen gehaald. Bram van Ojik schreef in 2008 een rapport dat 2 dingen adviseerde:

    – “haal de belangenclubs in de partij”, dat is dus de fractie geworden. De rest van de partij is veel te kritisch en denkt zelf na om iets aan te nemen van een belangenclub.

    – “democratiseer de besluitvorming in de partij”, dit is helaas niet gebeurd. Dat had tot gevolg dat de heel specifieke belangen van de belangenclubs werden doorgedrukt, en de rest van de partij het nakijken had. De leden konden geen democratische controle uitoefenen.

    Wat is er aan dat dedain en verwijdering in GroenLinks te doen?

    Advies 2 van Bram van Ojik implementeren
    Net als bij de VVD tijdens de zorgpremie de Kamerfractie scherp houden met peilingen.
    Maak mar peiling grafiekjes hoe de fractie er bij staat op verschillende aspecten van de politiek en hun gedrag.
    Daarnaast het leden referendum om beslissingen en desnoods afkeur over wangedrag van Kamerleden uit te spreken.

    Met deze middelen kan het partijbestuur met tegen de veel grotere belangen in de Kamer op.
    Verstandige Kamerleden gaan zich dan proactief gedragen, en zorgen dat ze met eigen peilingen vooraf draagvlak ophalen in de partij.
    Dat werkt veel betere dan achteraf dubieuze keuzes in de partij te moeten verkopen.

    Peilingen kunnen ook heel snel en besloten binnen de partij. Dus als de Kamerleden willen samenwerken, dan kunnen ze ook snel met de leden samenwerken, in de hitte van de politieke strijd.

  7. 12

    @11: zoals ik het rapport heb gelezen komt de commissie je een heel eind tegemoet, Henk.
    @ 8: Geheel mee eens. GL had met Femke Halsema een aansprekende leider die echter veel te ver voor de troepen uitliep en te weinig met de achterban communiceerde. In die tijd is veel onvrede gegroeid. De partij was toen al te zwak om de stormen te doorstaan die gepaard gingen met conflicten in de tijd van Sap. Die zou het zonder die erfenis gered hebben, maar was nu niet tegen ‘het gedoe’ opgewassen, helaas.
    @ 10: Ook mee eens. Met een bijltjesdag is geen enkel probleem opgelost. De teneur van het stuk van Camiel is mij veel te negatief.
    @ 6: Eens. In het rapport van de commissie Van Dijk worden die buitenlandse voorbeelden ook genoemd. GL is deel van een Europese beweging, maar mag zich wel wat meer als zodanig gedragen.

  8. 13

    Dit is het bebloede lijk van Caesar nog een paar trappen na geven in plaats van achter Brutus en Cassius aan te gaan.

    Julius Caesar was hard op weg een dictator voor het leven te worden en daarmee een bedreiging voor het voortbestaan van de Republiek. Volkomen terecht dus dat hij uit de weg is geruimd. De man verdient bepaald geen heiligenstatus.

  9. 15

    Wat vooral zeer deprimerend is, zijn allen die zo’n partij nog serieus nemen, of er zelfs op (overwegen te) stemmen. Eigenlijk geldt dat voor het hele politieke werkverschaffingsproject, maar ‘groen’ en ‘links’ zijn gaf (me) lang een superioriteitsgevoel, dat steeds meer een illusie blijkt te zijn. Je gedroomde medestanders blijken ook maar gewone, burgerlijke opportunisten te zijn, die politiek op zich belangrijker vinden dan het voorkomen dat we allemaal ten onder gaan in de huidige orgie van het jezelf heel erg waard vinden van al de verworvenheden die je bij elkaar kunt zwendelen, door te speculeren en te manipuleren. Waar het gros der partijen vooral de (internationale) economische belangen en belanghebbenden dienen, lijken ze bij het zelfgenoegzame deel van de politiek vooral heel erg met zichzelf en elkaar bezig te zijn. Kennelijk schiet het met de therapieën die ze vast allen volgen, niet heel erg op.

    Stemmen is toch vooral een uiting van machteloosheid, heb ik ontdekt na de laatste verkiezingen. Godzijdank mag ik blanco stemmen, of op verkiezingsdag helemaal niet gaan. Nu nog stoppen met reageren op politieke columns.

  10. 16

    Even serieus, hoe is dit ook maar enigzins relevant binnen deze discussie?

    @14: de verwijzing naar de moord op Julius Caesar speelt retorisch een cruciale rol in het stukje van Camiel. Zie ook de titel: ‘De moordenaars zijn onder ons’. Een aantal booswichten heeft Groen-Links / Jolande Sap om zeep geholpen, en vervolgens verschijnt er een evaluatierapprtje waarin alle boosdoeners worden ontzien. Dat is net als tegen het bloedende lijk van Caesar aantrappen ipv de moordenaars aanhouden en veroordelen.

    Die vergelijking werkt echter alleen indien je ervan uitgaat dat Caesar een halve heilige was, een soort Romeinse John F. Kennedy. Wanneer je weet dat Caesar een halve dictator was die graag een hele dictator wilde zijn, en dat zijn moord mede ook een poging was om te voorkomen dat hij alle macht naar zich toe zou trekken, schiet de vergelijking zichzelf nogal in de voet, natuurlijk.

    Overigens was Jolande Sap bepaald geen Julius Caesar. Was ze dat wel geweest, dan had GL nu in de regering gezeten ipv de PvdA, en dan hadden we deze hele discussie over de (ware) schuldigen van de electorale teloorgang van GL nu niet gehad.

  11. 17

    @ 15
    ‘maar ‘groen’ en ‘links’ zijn gaf (me) lang een superioriteitsgevoel,’

    Hier wordt iets belangrijks gezegd. Politiek Groen is inderdaad elitair. Dit sluit aan wat bij wat ik in c 6, 1e al. schreef: GLP’s opgeteld vertegenwoordigen een pan-Europese politieke stroming. En wat voor een!

    Zij is de partij van de Westerse fundamentalisten. Zij representeert het zenith van onze Beschaving. Dat verklaart waarom zij ofschoon extremistisch, bejegend wordt met een achting ook van mensen die zich de dwaasheid besparen haar via de stembus te steunen.

    Een illustratie.
    Jaren geleden hield een Duits Parlementariër DP in de Duitse Bondsdag een reden waarin hij de nazi-ellende memoreerde. Terwijl hij aan het oreren was, verliet een aantal of alle Groene volksvertegenwoordigers – uit verveling en / of omdat ze geen concurrent konden velen – de zaal. Andere, niet-Groene Duitse parlementariërs observeerden dit vertrek en zagen er een protest in. DP, ‘begrepen’ ze, sloeg nazi taal uit, was een nazist en daarom vertrokken de Groenen. En nu moesten zij redde wie zich redden kon ook weg, Groen of niet. Blijven was te riskant. Je zou ervan kunnen worden beschuldigd vrijwillig, zonder protest, een nazist te hebben aangehoord. En wat was je dan zelf? Een maatschappelijk dodelijke beschuldiging, een wapen in ik weet niet waarom exclusief Groene handen. DP werd uit het parlement verbannen.

    Of het hem geholpen heeft toen de waarheid van zijn onschuld uitkwam, ik ben bang. Het is wel een leerzame geschiedenis die mijn centrale plaatsgeving van de Groenen in de huidige Westerse politieke cultuur fundeert.

  12. 18

    een soort Romeinse John F. Kennedy.

    Wat dan eigenlijk wel weer een goede vergelijking is, omdat JFK bij lange na niet de rol van vredeapostel speelde als ‘m wordt toegedicht; integendeel, de cubacrisis (en de vietnamoorlog) kan ‘m direct worden toegerekend.

  13. 19

    De elitaire HPax gaat verklaren met een voorbeeld, wat hij wel vaker doet waarom hij en de zijnen (bruinhemden) goed zijn, en de mensen die daar zeker weten een afkeer van hebben eigenlijk de foute mensen zijn. Schoft!

    Ja, we weten nu wel hoe de uberkapitalistisch HPax weer eens de misdaden tegen de mensheid goed praat. Blij dat zijn partij helemaal niets meer betekent, en als een clown wordt behandeld. En dat eleitaire gedrag met citeren van grote namen, die nog een plaatsje hebben in het boekje van HPax. Ach…

    Allemaal gebaseerd op haat, aannames, machtswellustigheid, rascisme en goedpraten van de bruinhemden.

  14. 20

    Mensen zijn weggelopen van GroenLinks omdat ze niet geassocieerd willen worden met een bende in zichzelf gekeerde, zelfdestructieve, stokdove Kamerleden die, eenmaal het pluche ruikend, ‘meeregeren’ stellen boven groen en ‘modern’ stellen boven links. Die ‘Kunduz’ niet erkennen als fout en het in achterkamertjes gesmede, naar neoliberalen stinkende Kunduz-akkoord onthalen en uitventen als een naar viooltjes geurend Lenteakkoord.

    En als een evident disfunctionele fractievoorzitter een evident disfunctionele fractie leidt naar een evident desastreuze verkiezingsnederlaag, dan heeft Tofik Dibi het gedaan. Omdat hij iets deed wat in GroenLinkse kringen niet mag: zeggen dat je een betere leider bent dan de evident disfunctionele leider Waar Wij Allemaal Achter (Horen Te) Staan.

  15. 22

    @0
    Wat wil je hiermee nu bereiken? Schrijf je frustraties lekker van je af in je dagboek, maar val er niet de mensen mee lastig die er niet mee lastig gevallen willen worden en plemp het niet zomaar op internet:
    Je schrijft dat er problemen zijn in de partij, enkele van die problemen worden aangestipt door het rapport van Dijk. Vervolgens ontken je dat dat die problemen (op de juiste wijze) worden aangestipt door dat rapport. ‘Te vaag’, luidt het oordeel. Wordt er te veel van je gevraagd?
    Je schrijft welke aanbevelingen er gedaan worden in dat rapport. Vervolgens trek je die aanbeveling in het belachelijke, inderdaad, een omvorming tot open debatpartij kan het aanroepen van een Poolse Landdag zijn; Ja, een slagvaardiger bestuur kan getouwtrek veroorzaken; Ja, leden kunnen wispelturig en onbetrouwbaar lijken en de fractie vleugellam maken; Ja, normen/waarden en politieke realiteit staan op gespannen voet met elkaar
    Je schrijft dat je een uitkomst van het toekomstige congres verwacht die jou niet zint.

    De afgelopen verkiezingen heb ik lang getwijfeld waarop ik zou stemmen. Bepaalde programma’s lagen (en liggen) mij na, toch hadden (bijna) alle partijen een toon die mij niet aanstond, de toon die ik ook nu proef: een zeurderig stemmetje dat voor alles schuld, verantwoording, aansprakelijkheid zoekt en, als die eenmaal op iemands schouders komt (terecht of onterecht) zoekt dat stemmetje vergelding, want vergetelheid of vergiffenis voor zoiets zou niet mogen (en waarom is onduidelijk). Na besloten te hebben niet te stemmen, heb ik de meeste programma’s nog een keer doorgenomen en heb ik wel een partij gevonden die niet dat stemmetje bezat. Het was niet GroenLinks.

    Je schrijft dat je au revoir een adieu wordt. Dat doe je met zo’n lijdzaamheid, dat ik ga betwijfelen wat in de rest van je stuk heel duidelijk wordt: dat je betrokken bent.
    Je schrijft, in zoveel woorden, dat je GroenLinks hebt opgegeven, ondanks al je betrokkenheid, de passie die je er ooit voor had.

    Schrijf niet, spreek! Er is een congres, verzamel medestanders, ‘volg de aanbevelingen op’ en debatteer. Sta niet lijdzaam langs de kant, maar speel die laatste finale mee, totdat je laatste zucht uit je ‘politieke’ lichaam is vertrokken.
    Blaas de partij op, als een ballon, tot ongekende grootte, of
    Blaas de partij op, opdat het enige wat ooit aangetroffen zou worden van de partij, enkel en alleen in de annalen van de Tweede Kamer staan.

  16. 24

    @6: Helemaal mee eens. Wellicht representatief voor het populaire in zichzelf keren, waar Nederland onder lijdt. Dan krijgen banaliteiten meer aandacht dan ze verdienen.

    GroenLinks heeft vele goede standpunten, maar laat zich groen en links van hun brood eten door andere partijen. In plaats van het opeisen van de verworvenheden die we hebben dankzij GroenLinks zijn er ter wille van de mogelijke machtsdeelname veel te veel unieke standpunten ingeleverd om het electoraat te vergroten. Deze zijn vervangen door algemene politieke standpunten die weinig afwijken van andere partijen. Dat keert zich nu tegen GroenLinks, waarin onderscheidt de partij de partij zich?

    Ik was een paar weken terug in Duitsland bij een nieuwjaarsborrel van Bündnis90/Die Grünen. Daar sprak men niet over het al dan niet instemmen met de plannen van een ander, maar over de eigen agenda: sociaal rechtvaardig, mensenrechten, groene energie, biodiversiteit, en duurzaamheid. In die volgorde en in het besef dat goed onderwijs en breed beschikbare kunst en wetenschap dit mogelijk kunnen maken.