De demografie van de Eredivisie

DATA - Voetbalclubs uit grotere steden presteren meestal beter. Corrigeer je voor dit effect, dan ziet de ranglijst van de Eredivisie er opeens heel anders uit.

Het is een bekend fenomeen dat voetbalclubs met stedelijke wortels het over het algemeen beter doen dan die uit kleinere plaatsen. De Champions League-finale ging tussen Borussia Dortmund en Bayern München, niet tussen Hoffenheim en Greuter Fürth. Het Engelse voetbal wordt gedomineerd door clubs uit Londen en Manchester. En in Nederland heersen Ajax, Feyenoord en PSV, niet FC Volendam of Fortuna Sittard.

Hiervoor zijn genoeg redenen te bedenken. In een stad is het makkelijker netwerken: een kapitaalkrachtige sponsor is zo gevonden. Een grotere bevolking brengt meer talentvolle voetballers voort. En je krijgt in Rotterdam toch ook sneller een grote schare fans op de been dan in Renswoude.

Met de opkomst van moderne communicatie- en transporttechnieken, en de welvaart die die technieken binnen veler bereik bracht, zullen deze factoren ongetwijfeld minder mee zijn gaan spelen. Maar in het voetbal slijten oude krachtsverhoudingen niet zo snel, door de wisselwerking tussen sportief en financieel succes. Dus behouden de clubs uit grote steden tot op zekere hoogte hun voorsprong.

Correlatie

De vraag is tot op welke hoogte. In hoeverre zijn de prestaties van een voetbalclub gekoppeld aan het inwonertal van de vestigingsplaats? En welke clubs doen het beduidend beter of slechter dan je op grond van hun thuisbasis zou mogen verwachten?

Om het verband tussen de bevolking van een plaats en de prestaties van de voetbalclub uit die plaats inzichtelijker te maken, heb ik de twee in Excel tegen elkaar uitgezet. Verticaal het aantal punten dat de clubs in de Eredivisie dit seizoen bij elkaar geharkt hebben, horizontaal het aantal inwoners (maal 1000) van de plaatsen waar ze gevestigd zijn. Let wel dat ik het aantal inwoners van de gemeente gebruik, niet strikt van de bebouwde kom van de plaats zelf. In gemeenten als Heerenveen en Waalwijk maakt dit relatief veel uit.

eredivisie_12_13_a

Trek je hier een trendlijn doorheen, zoals ik Excel heb laten doen, dan kom je op een determinatiecoëfficiënt r2=  0,3762. Dat is niet heel veel (de determinatiecoëfficiënt kan waarden tussen 0 en 1 aannemen), maar ook weer niet zo weinig dat het verband helemaal uit de lucht gegrepen blijkt.

Ondermaats ADO

Vervolgens kun je je af gaan vragen hoe goed de clubs het doen als je corrigeert voor inwonertal. Het ligt dan voor de hand om het aantal punten dat een club behaald heeft simpelweg te delen door het aantal inwoners van haar gemeente. Maar dat geeft een vertekend beeld. De inwonertallen liggen veel verder uit elkaar dan de punten: Amsterdam heeft bijna negentien keer zoveel inwoners als Heerenveen, maar Ajax heeft “slechts” drie keer zoveel punten als hekkensluiter Willem II. Hierdoor wordt het inwonertal van zo’n grote invloed dat het nauwelijks nog uitmaakt hoeveel punten een club daadwerkelijk behaald heeft.

Een betere methode is om te kijken hoeveel punten een club boven of onder de trendlijn zit. Vul het aantal inwoners van een plaats in in de formule voor de lijn, en trek dat van het echte aantal punten van de club af. Je krijgt dan een maat voor over- of onderprestaties:

eredivisie_12_13_b

De uitblinkers hier zijn PSV (+23), Vitesse (+21) en FC Twente (+18). Zij hebben veel meer punten gehaald dan je op basis van de bevolking van respectievelijk Eindhoven, Arnhem en Enschede zou mogen verwachten. Willem II (-23) en ADO Den Haag (-20) doen hun thuissteden juist absoluut geen eer aan.

Uitblinker Heerenveen

Er is nog een andere maatstaf mogelijk. Als we alle gemeenten van Nederland van groot naar klein op een rijtje zetten, en we leggen daar de ranglijst van de Eredivisie naast, hoeveel plaatsen winst of verlies heeft een club dan geboekt?

eredivisie_12_13_c

Nu ziet de prestatie van PSV er heel wat minder bijzonder uit: slechts drie plaatsen zijn ze opgeschoven ten opzichte van de demografische ranglijst. Roda JC (+66), RKC Waalwijk (+71) en vooral sc Heerenveen (+90) zijn nu juist enorme overpresteerders. Zouden de sportieve en de demografische ranglijst één op één overeenkomen, dan zouden de Friezen niet eens de Topklasse halen.

PSV heeft dan wel naast de titel en de beker gegrepen, maar ze mogen zich troosten met de gedachte dat ze het voor een club uit een stadje als Eindhoven fantastisch hebben gedaan. Bij ADO mogen ze zich achter de oren gaan krabben: met ruim een half miljoen Hagenaren achter zich zouden ze allang in de Nederlandse top moeten meedraaien. En de promovendi, sc Cambuur en Go Ahead Eagles? Leeuwarden heeft 95 duizend inwoners, Deventer 98 duizend. Volgens de formule mogen beide clubs volgend seizoen 41 punten tegemoet zien. Daarmee zouden het hele respectabele subtoppers zijn, ongeveer in dezelfde regionen als FC Groningen en sc Heerenveen.

Het worden mooie tijden op de Adelaarshorst.

  1. 2

    Noch de voetballers, noch de aanhangers van een club komen uit de gemeente waar een club gevestigd is. Dat maakt dit hele ‘onderzoek’ een lachertje.

  2. 3

    De fout zit hem hier inderdaad in de combinatie club-gemeente. Er is bijvoorbeeld een reden waarom FC Twente niet FC Enschede heet. De club heeft heel Twente (en daarbuiten) tot zijn verzorgingsgebied. Tot in Deventer worden jonge talentvolle spelers met busjes opgehaald om te gaan voetballen in Enschede.

    Ik denk dat voor Vitesse en zeker PSV ook zoiets geldt. Eindhoven heeft bijvoorbeeld een aantal forensendorpen om zich heen liggen die stevig uit hun krachten zijn gegroeid, maar ook een sterke band met de stad in het midden hebben. Ze liggen alleen officieel in een andere gemeente.

  3. 4

    Goh, Ik mis wel iets in deze analyse: al die andere stedelijke clubs. Een beetje stad heeft zo 30-40 voetbalclubs. Misschien is wel de nabijheid van amateurclubs een bepalende factor. En natuurlijk gaat dat in Rotterdam of die andere stad om veel grotere aantallen.

    Daarnaast is er misschien nog een historische component: ingrediënten die meebepalen van voor het betaald voetbal, waar de club op is voortgestuwd.

    cross topic: ben benieuwd of je zou kunnen onderzoeken of het vrijwilligersleger van invloed is.

  4. 6

    “In hoeverre zijn de prestaties van een voetbalclub gekoppeld aan het inwonertal van de vestigingsplaats?”

    In hoeverre? Minder dan begroting, en die is enigzins gerelateerd aan inwoneraantal.

    Het is zo’n gezochte correlatie dat ik me afvraag waarom je zoveel moeite doet, vooral omdat er een shitload variabelen niet worden meegenomen nu.

  5. 7

    Ik vind hem ook niet echt overtuigend. Een opvallende statistiek was juist altijd dat zo weinig clubs uit hoofdsteden de champions league / ec1 wonnen. Londen, Parijs, Berlijn en Rome wisten geen winnaar te leveren totdat Chelsea vorig jaar de trend enigszins doorbrak. Ook de nog grotere steden Istanbul en Moskou ontbreken nog.

  6. 8

    @4: Ben je zo zielig mannetje dat je het over die andere stad hebt? Als je het over een bepaalde stad hebt denk je na over die stad, althans in je hoofd. Wat is dan het verschil om dit ook te typen?

    Wordt een beetje moe van de hedendaagse haat en kinderachtige acties van mensen.

    Wat maakt het uit of je voor een club uit Rotterdam (waarschijnlijk feyenoord) bent of dat je voor, ik denk dat je op Amsterdam doelt, Ajax bent..? Volgens mij is de competitie een stuk minder leuk geworden nu bij de onderlinge wedstrijden geen supporters meer mogen zijn. Reden voor mij om mijn seizoenskaart op te zeggen, nadat de sfeer een stuk minder is als er doelpunten vallen.

    Deze reactie is volledig offtopic, maar kon het niet laten om even mijn mening te uiten.