Blues voor beginners

OPINIE - Waarin de auteur 25 bluesnummers aanraadt als beginpunt voor wie het genre wil ontdekken – en nog eens uitlegt waarom je dat eigenlijk zou willen.

Sinds ik een jaar of veertien ben, ben ik verslingerd aan de blues. Deze intense muziek uit de Mississippidelta, die zich in de loop van honderd jaar in allerlei varianten over de wereld heeft verspreid, vindt in mij een toegewijd luisteraar en beoefenaar. En als het even kan, probeer ik ook anderen warm te krijgen voor dit genre – want de blues zit in ons allemaal. De blues kan snoeihard zijn, maar ook subtiel en gevoelig. Verdrietig, of juist gezellig en vrolijk. Nu eens rauw en ongepolijst, dan weer groots geproduceerd. Er zullen niet veel muziekliefhebbers zijn bij wie geen één van de vele schakeringen van de blues in de smaak valt.

En de blues is niet alleen mooie muziek, ze is ook nog eens ontzettend belangrijk geweest voor de ontwikkeling van andere muziek. De rock & roll van Chuck Berry en Little Richard in de jaren vijftig? Blues, alleen dan ietsje sneller en in een ander ritme. Soul? De liefdesbaby van blues en gospel, met wat extra blazers erdoor. Mick Jagger, de frontman van de Rolling Stones? ‘Ik ben een blueszanger.’ Black Sabbath, dé inspiratiebron voor de eerste heavy-metalbands? Begonnen als bluesband. Ook de jazz, geliefd dweepobject van de “hippe” intelligentsia, komt uit de blues voort. Jazz-, rock- en zelfs metalmuzikanten maken dankbaar gebruik van de bluestoonladder in solo’s en riffs.

En zo kan ik nog wel even doorgaan. Willie Dixon, bluesbassist, -producer en -componist die liedjes schreef voor onder anderen Howlin’ Wolf en Muddy Waters, vatte het uitstekend samen toen hij zei: ‘The blues is the roots, the rest is the fruits.’ De enige uitzondering hierop wordt gevormd door de zuiver elektronische muziekstijlen, zoals house en dubstep. Verder geldt voor zo’n beetje ieder genre uit de Westerse popmuziek: traceer de muzikale stamboom ver genoeg terug, en je komt bij de blues uit, wellicht met een scheut country en/of gospel erbij. Een gedegen kennis van de blues is dus essentieel voor wie iets van popmuziek wil begrijpen.

25 klassiekers

Maar waar moet je beginnen? De blues is een enorm veelomvattend genre; het zou me niet verbazen als het totale aantal bluesnummers in de honderdduizenden loopt. Daarom heb ik een selectie gemaakt van 25 nummers die volgens mij een uitstekend beginpunt zijn voor wie de blues wil ontdekken. Stuk voor stuk zijn het absolute klassiekers van het genre, en vaste waarden in het bluesrepertoire. Inclusief links naar de nummers op Grooveshark (of YouTube, als ik op Grooveshark geen goede versie kon vinden).

  1. Muddy Waters – Hoochie Coochie Man
  2. Robert Johnson – Cross Road Blues
  3. Howlin’ Wolf – Smokestack Lightning
  4. Son House – Death Letter
  5. T-Bone Walker – Stormy Monday
  6. John Lee Hooker – Boogie Chillen’
  7. Muddy Waters – Got My Mojo Working
  8. Robert Johnson – Dust My Broom
  9. Sonny Boy Williamson II – Help Me
  10. Albert King – The Hunter
  11. Mississippi Sheiks – Sitting On Top Of The World
  12. Howlin’ Wolf – Spoonful
  13. Muddy Waters – Rollin’ Stone
  14. Bo Diddley – I’m A Man
  15. Screamin’ Jay Hawkins – I Put A Spell On You
  16. Mississippi Fred McDowell – You Gotta Move
  17. Howlin’ Wolf – Killing Floor
  18. Robert Johnson – Sweet Home Chicago
  19. John Lee Hooker – Boom Boom
  20. T-Bone Walker – Mean Old World
  21. Robert Johnson – Love In Vain Blues
  22. Muddy Waters – Rollin’ And Tumblin’
  23. Howlin’ Wolf – Little Red Rooster
  24. Elmore James – Shake Your Moneymaker
  25. Sonny Boy Williamson II – Nine Below Zero

De nummers in deze lijst staan in willekeurige volgorde – behalve de eerste twee, die zijn niet helemaal toevallig.

Als je mij zou vragen naar één nummer dat ieder aspect van de blues in zich samenvat, zou ik met “Hoochie Coochie Man” komen. Een gitaar zit erin, een piano en een prominent aanwezige mondharmonica. Het twaalfmaatsakkoordenschema, waar de meeste bluesnummers op gebaseerd zijn, vind je er ook in. En dan is er dat ene riffje, dat harmonica-virtuoos Little Walter al in de eerste seconden je trommelvliezen in tettert: tam-ta-tam-ta-TAK! Dit riedeltje, of een variatie erop, komt in veel nummers terug (de oplettende luisteraar zal er bijvoorbeeld in “I’m A Man” sporen van herkennen), maar “Hoochie Coochie Man” had de primeur.

En dan de tekst. De “Hoochie Coochie Man” is een Man met een grote M, die zelfverzekerd zingt over zijn fysieke kracht, zijn succes met de dames en zijn bijna magische charisma. En aan zijn rauwe, diepe stem hoor je eigenlijk al dat Muddy Waters hier geenszins aan het bluffen is. Ook dat is de blues: muziek van stoere, zelfbewuste mannen, geen onzekere kwezels à la Kurt Cobain. Nergens in de muziek vind je zoveel viriliteit als bij de oude blueszangers (en hun directe discipelen, denk aan Jimi Hendrix en Led Zeppelin).

Het magische kruispunt

Het tweede nummer, “Cross Road Blues”, heeft onder bluesadepten een haast mythische status. Het is met afstand het bekendste nummer van Robert Johnson. En dat wil wat zeggen, want van zijn 29 overgeleverde nummers zijn er minstens tien echte bluesklassiekers geworden. Zijn gitaarspel op dit nummer is indrukwekkend – hij weet met die ene akoestische gitaar een compleet bandgeluid neer te zetten – zijn zang gekweld en indringend. Maar wat “Cross Road Blues” echt zo fascinerend maakt, is de raadselachtige tekst.

Op het eerste gezicht gaat het over iets vrij alledaags: een man gaat naar een kruispunt en probeert een lift te krijgen, maar er komen geen bekenden langs en niemand stopt voor hem. Bij het vallen van de avond staat hij er nog steeds. Tot zover niets bijzonders – maar waar wil hij eigenlijk heen liften? Hij is in zijn eentje buiten, in het donker; is hij bang om door blanken gelyncht te worden, zoals zwarte mensen in de zuidelijke VS akelig vaak overkwam? Kwam hij misschien helemaal niet naar dat kruispunt om een lift te krijgen, maar om een pact te sluiten met de duivel of een andere hogere macht? Vooral die laatste interpretatie is populair; het is een van de vele legenden die over Johnson verteld worden. “Cross Road Blues” sleept je als geen ander nummer mee in de magische, geheimzinnige kant van de blues.

Ook die andere 23 nummers mogen er natuurlijk wezen. Veel luisterplezier dus! Ook als je helemaal niet van de blues houdt, zou je in ieder geval deze nummers moeten horen voordat je het genre afserveert. Alleen aan wie niet één van deze 25 nummers leuk vindt, is de blues echt niet besteed. Maar diegene zal zijn mojo dan ook nooit aan de praat krijgen.

Foto Flickr / I’m Heavy Duty!

  1. 4

    @1: Sil, het zal je verbazen hoeveel variatie er in het genre zit. Van “mijn” 25 nummers zijn er 9 waar dat twaalfmatenschema, dat Armand beklaagt, helemaal niet inzit. En zoals die andere 16 laten horen, kun je mét dat schema ook nog alle kanten op.

  2. 6

    Toppost! En: “Als je mij zou vragen naar één nummer dat ieder aspect van de blues in zich samenvat”, dat heb ik met nummer 4 van je lijst, maar dan meer vanwege de tekst. En het is natuurlijk allemaal persoonlijk, maar ik mis Big Mama Thornton en Memphis Minnie (vooral die laatste!) in de lijst.

  3. 10

    De enige uitzondering hierop wordt gevormd door de zuiver elektronische muziekstijlen, zoals house en dubstep.

    Skrillex invented Blues! ;oP

    Maar serieus, ik denk dat er best veel invloeden van blues te vinden zijn in house en dubstep en whatnot. Denk maar aan de four to the floor ritme. Of Dubsteps afkomst uit dub-reggae, wat weer voortkomt uit oude soulplaten, wat etc..

    http://youtu.be/o7uMmYB9GnY

  4. 12

    @4 Met je lijstje is weinig mis. Stuk voor stuk geweldige muzikanten aan wie iedereen in de hedendaagse muziek schatplichtig is. Wat Armand echter bezingt is de nederlandse pervertering van de blues (40’ers met leren jassen en een hoed)
    Dus je had erbij moeten zijn toen Rooie manus op het Big Rivers BLUESfestival dit lied inzette. Mooi om al die gevechten tussen ego en smaak om je heen te zien.
    Bijna net zo legendarisch als Bill Wymann die in Paradiso opende met Taxman en daarmee de helft van de Stones fans de zaal uitjaagde. Heerlijk ruimte om te dansen daarna :-)

    Je hebt liefhebbers en poseurs, de NL bluesscene is helaas vergeven van die tweede.

  5. 16

    Bluesliefhebbers claimen de invloed van de 12-matige treurschema’s op eenzelfde manier als dat de christenen de moraliteit prediken. Als ze het niet al zelf tot de wereld gebracht hebben, dan is dat wel onder hun invloed gebeurd.

    Een ernstig overschat genre dat zich als een mooi rond kiezelsteentje verantwoordelijk blijft houden voor de uitvinding van het wiel.

    Trouwens; Waar zijn Mad River en de eerder genoemde Lightnin’ Hopkins in dit rijtje?

  6. 18

    Ik mis toch echt de namen van twee giganten:
    Mississippi John Hurt en
    Lead Belly
    Deze twee vormen zo’n beetje de uitersten van de blues.
    Op youtube kun je je hart ophalen.

  7. 19

    John Hurt yes…

    Verders mogen de Britten en hun interpretatie van de blues niet vergeten worden, Van Morrisson en Them, Fleetwood Mac ( Peter Green ), Jethro Tull, en wat mij betreft ook onze eigen Cuby..