Damesoffer

COLUMN - Vandaag wint de kunstmatige intelligentie. AlphaGo, een project van het Brits-Amerikaanse bedrijf DeepMind, speelt vandaag in Seoul zijn vijfde en laatste partij Go in een match tegen de beste speler ter wereld, Lee Sedol. De stand tot nu toe: drie-een. Zelfs als Sedol vandaag wint, gaat de match naar AlphaGo.

Kenners zijn overrompeld. ‘Ik had niet verwacht dat hij zo’n perfecte partij zou spelen,’ zei Lee na zijn eerste verlies. Andere Go-experts roemen AlphaGo’s intuïtie, zijn verrassende zetten en zijn capaciteit om te leren.

AlphaGo is gebouwd rond een nieuw type kunstmatige intelligentie. Oudere spelcomputers, zoals Deep Blue die in 1997 de befaamde match van schaakkampioen Gary Kasparov won, werkte met een rijk geheugen aan gespeelde partijen, een gigantische botte rekenkracht en een ingewikkelde boomstructuur. Op basis van die drie elementen kon Deep Blue uitrekenen wat de meest voordelige zet zou zijn. AlphaGo werkt met een neuraal netwerk, is zelflerend, en speelt voortdurend tegen oude versies van zichzelf teneinde zijn spel te verbeteren. Geheid dat AlphaGo de vierde partij, die hij van Sedol verloor, inmiddels grondig heeft geïncorporeerd in zijn systeem.

Dat het ding Go op zulk hoog niveau weet te spelen, is ongekend. De mogelijke zetten bij dat spel zijn absurd veel groter dan bij schaak; meer dan er atomen in het universum zijn, zoals liefhebbers van het spel graag zeggen. Met brute rekenkracht kom je er niet, evenmin als met een bibliotheek aan oude partijen in je chips. Intuïtie, inzicht en elegantie zijn belangrijker.

En dan tóch winnen van een mens – van de wereldkampioen maar liefst.

AlphaGo dankt zijn kunnen onder meer aan een belangrijk algoritme: de computer zet niet in op punten, maar op de partij als geheel. ‘Voor de keus gesteld tussen winnen met twintig punten en een slaagkans van tachtig procent, versus winnen met twee punten en negenennegentig procent kans, kiest AlphaGo voor het tweede scenario,’ meldt Wikipedia. Het programma is – in menselijke termen gesteld – bereid op korte termijn te lijden teneinde een hoger doel te bereiken. Anders geformuleerd: AlphaGo schuwt het damesoffer niet.

Demis Hassabis, de bedenker van AlphaGo, ziet grote kansen in het verschiet liggen voor zijn algoritmes waar het kunstmatige assistentie in complexe beslissingen betreft. Hij denkt aan medische kwesties (diagnoses stellen, bepalen welke behandelingen het meest belovend zijn, rekening houdend met alle opties én de conditie van de patiënt), en zelfs aan zoiets schier onhandelbaars als klimaatsverandering.

Voor het Terminatorscenario is Hassabis niet bevreesd, en ik geef hem gelijk. Een spelletje Go winnen, hoe knap dat ook is, is nog heel iets anders dan computers die de boel overnemen.

Misschien dat AlphaGo ons kan leren dat wijzelf, om de klimaatsverandering te stoppen, een damesoffer moeten brengen…?

  1. 2

    Ik weet het niet, maar nu zit ik mij toch af te vragen hoeveel atomen er in het universum zijn. Er zijn miljarden en miljarden sterren. Hoeveel atomen zou zo’ n ster hebben?

  2. 3

    Terminator is een boeman voor kleine kinderen; een frankenstein met grove wraakgevoelens. Een ‘Grey Goo’-achtig fenomeen is iets wat we eerder kunnen tegenkomen. Niet zozeer een intelligente entiteit maar wel een lichaam dat door een verkeerde afslag wel op hol geslagen is en systemen onbedoeld zal kunnen teisteren, indien er vergelijkbare de input de algoritmes van een neuraal netwerk triggeren.

    Een infectie is er ook niet op uit om een lichaam kapot te maken, het krijgt enkel de kans om te gedijen.

  3. 4

    Voor de goede orde, de eindstand is 4-1 voor AlphaGo. Maar het programma was bevroren tijdens de competitie, dus nee het verlies van de 4e partij heeft geen enkele invloed op het spel in de 5e partij. Toekomstige versies zullen er natuurlijk wel gebruik van maken.

  4. 5

    Een spelletje Go winnen, hoe knap dat ook is, is nog heel iets anders dan computers die de boel overnemen.

    Nee, dat is het niet. Velen van ons voeren al de hele dag opdrachten van computers uit, onze managers worden vervangen door algoritmes en steeds vaker zijn we niet meer nodig om de apparaten om ons heen aan te sturen. Zelfs vrachtautochauffeurs mogen niet meer zelf hun route bedenken. Het is enkel het verder uitbouwen van dit soort verder niet heel erg op AI gebaseerde automatisering dat een stille Skynet-revolutie in de weg staat. En dat is al heel lang gaande in de aansturing van veel bedrijven en spreidt zich langzaam maar zeker uit naar meer praktische zaken. Het is slechts een kwestie van tijd tot de eerste UWV-controleurs weggeautomatiseerd worden en een aanmerkelijk deel van de bevolking effectief door robots wordt bestuurd. En daarbij kan het soort AI als hier is ontwikkeld prima een rol spelen.

  5. 7

    Laat ik dat nog anders verwoorden: vaak wordt gedacht dat Skynet-achtige dystopieën te maken hebben met zeer geavanceerde kunstmatige intelligentie. Ik vraag me af in hoeverre dat überhaupt een vereiste is. Een Skynet-achtige dystopie vergt vooral het automatiseren van de uitvoerende en controlerende machten. En natuurlijk uw werkgever. Daar is niet bijster veel kunstmatige intelligentie voor nodig; een dom algoritme dat uw gedrag op straat monitort en fungeert als uw manager is meer dan genoeg.

    Snelheidscontroles zijn een interessant voorbeeld. Daar komt geen mens meer aan te pas. De machines controleren uw gedrag volledig. Ze sturen u een boete als u niet meedoet. En als u die niet betaalt sturen ze een opdracht naar de nog-niet-geautomatiseerde deurwaarder.

    Waarschijnlijk doet de UWV iets soortgelijks. Daar zitten echt geen mensen uw sollicitaties te lezen en te tellen (gok ik). Daar zitten gewoon computers die de boel analyseren volgens wat regeltjes en u een brief sturen als u zich niet aan de voorwaarden houdt.

    Dit verhaal legt vrij goed uit hoe we vanaf hier bij de veronderstelde dystopie komen: http://marshallbrain.com/manna1.htm