‘Bricks’ versus ‘clicks’, slachtoffer: het milieu

Gastredacteur Kees Kodde, Programmaleider Greenpeace, ziet met lede ogen aan hoe door webwinkels het terugdringen van de verkoop van schadelijke producten, zoals glyfosaat, wordt teniet gedaan. 

Het aantal Nederlanders dat zijn boodschappen online doet, groeit razendsnel. De omzet van online winkels neemt navenant toe. Maatschappelijk verantwoord ondernemen dreigt het slachtoffer te worden van de bikkelharde strijd tussen fysieke winkels en virtuele shops, tussen ‘bricks’ en ‘clicks’. Waar steeds meer bekende winkelketens hun verantwoordelijkheid nemen en de verkoop van schadelijke producten als glyfosaat in de ban doen, vinden diezelfde producten online nog gewoon hun weg naar de consument. De regering staat erbij en kijkt ernaar.

In het eerste halfjaar van 2015 hebben Nederlanders bijna 8 miljard euro uitgegeven via webwinkels. Dat is een stijging van maar liefst 18 procent ten opzichte van een jaar eerder. Webwinkelverkopen maken inmiddels 8,5 procent uit van alle detailhandelverkopen. De concurrentiestrijd is hard; veel winkelketens proberen een graantje mee te pikken van de snelle groei online. Dit geldt niet minder voor winkels die handelen in glyfosaat, de werkzame stof in het omstreden product Roundup van Monsanto. Ook bedrijven als HG, Syngenta, Bayer en Pokon verkopen onkruidmiddelen met glyfosaat.

Producten die glyfosaat bevatten zijn zeer schadelijk voor het milieu. Wetenschappers wijzen op negatieve gevolgen voor bijvoorbeeld bodemleven, vissen, kikkers en padden. De Wereldgezondheidsorganisatie WHO heeft glyfosaat bestempeld als ‘waarschijnlijk kankerverwekkend’. Drinkwaterbedrijven dringen al jaren aan op een verbod op glyfosaathoudende middelen; zij zijn regelmatig genoodzaakt de drinkwaterwinning stop te zetten vanwege te hoge concentraties glyfosaat en afbraakproducten daarvan die worden aangetroffen.

Glyfosaat is een treffend voorbeeld van onverantwoordelijk webwinkelgedrag en de onmacht van de politiek. Inmiddels heeft een bemoedigende reeks van bekende winkelketens besloten dit onkruidgif niet meer te verkopen, waaronder tuincentra als Intratuin, Praxis, Groenrijk, Ranzijn, Tuinland en Hornbach en supermarktbedrijven als Albert Heijn, Etos, Plus, Coop en Jumbo. Het kan niet zo zijn dat deze winkels hun verantwoordelijkheid nemen, terwijl schadelijke producten via webwinkels zonder blikken of blozen alsnog op grote schaal worden aangeboden aan de consument. Toch is dat precies wat gebeurt in het geval van glyfosaat. De regering staat erbij en kijkt ernaar.

De regering zet in op een halvering van de verkoop van glyfosaat aan particulieren. De Staatssecretaris schrijft in haar brief aan de Tweede Kamer van maart 2014: “Na twee jaar, aan het eind van het groeiseizoen 2016, worden de maatregelen geëvalueerd. Indien de verkoop van glyfosaathoudende onkruidbestrijdingsmiddelen niet met ten minste de helft is verminderd, wordt op dat moment een gebruiksverbod overwogen.” Maar weet de regering eigenlijk wel hoeveel glyfosaatmiddelen werden verkocht en worden verkocht, offline en online? Tot op heden heeft de regering geen cijfers overhandigd. Greenpeace heeft een WOB-verzoek ingediend met verzoek om inzage in deze gegevens, maar de regering geeft geen antwoord.

Ondertussen gaat de verkoop van glyfosaat via webwinkels onveranderd door en springen de webwinkels gretig in het gat dat verantwoordelijke winkeliers zoals Intratuin en Praxis openlaten. Zo wordt glyfosaat nog uitgebreid aangeprezen op webwinkels als warentuin.nl, beslist.nl en tuincentrum.nl. Bol.com heeft wel haar verantwoordelijkheid genomen en glyfosaat uit de online schappen verwijderd, maar andere webwinkels hebben daar blijkbaar geen boodschap aan. Het zou deze winkels sieren als ze snel een MVO-beleid ontwikkelen, zoals hun stenen collega’s terecht al hebben gedaan. Webwinkels, waar blijft u?

Kees Kodde
Programmaleider Greenpeace

  1. 1

    Greenpaece…dan denk ik altijd aan de Brent Spar.
    Zou Greenpeace zich nu ook weer met een factor 1000 vergissen?
    Of ben ik nu gewoon een equivalent van een Godwin aan het maken?

  2. 2

    De regering staat erbij en kijkt ernaar.

    Dit toont het failliet van de inzet van achtereenvolgende regeringen die regels willen terugdringen en de voorkeur geven aan ‘praten met de branche’. Dat zal de nieuwe staatssekretaris voor Landbouw Martijn van Dam (PvdA), die met dezelfde argumentatie de ‘kiloknaller’ niet wil verbieden, ook in het geval van het landbouwgif wel weer zeggen: we gaan overleggen met de webwinkels. Na een proces van een jaar of tien gaan die ook om. Maar dan blijkt het gif ineens van webwinkels uit China te komen. Enzovoort.

  3. 3

    Je zal als pakketbezorger zulk gif maar in je handen geduwd krijgen…

    Als het de regering menens is, zou die de handel en het bezit van dat spul kunnen criminaliseren, zoals het al met zoveel -en veelal onschuldiger- zaken gebeurt.
    En met dat sleepnet, dat al ons internetverkeer in de gaten houdt, moet het toch een peulenschil zijn om de kopers ervan te traceren en met een bezoek of boete te vereren. Maar zoiets kan de burger op ander fronten wakker maken, dus dat is vanuit rijksoogpunt misschien niet zo slim.
    In dat geval is het bijna net zo effectief om de kavels met de sterielste ‘tuinen’ eens af te lopen.
    Het is bijna amusant van sommige gifspuiters de klacht te horen dat de wel gewenste plantjes het niet willen doen op de plekken waar het ‘onkruid’ voor hun is weggespoten…

  4. 4

    En met TTIP wordt het allemaal nog schimmiger en ondoorzichter, om te weten wat er in in Nederland op de planken en schappen terecht komt, om van de postpakketjes maar te zwijgen.
    En inderdaad, de meest stompzinnige regering + parlement aller tijden, doet niets.

  5. 6

    @4: Schimmig en ondoorzichtig is één ding, er zelfs met strengere wetgeving (want dat is wat @0 wil volgens mij) niets meer tegen kunnen doen, is het echte probleem van TTIP.

  6. 7

    Zijn alle lokale overheden inmiddels gestopt met het gebruik van deze bestrijdingsmiddelen, volgens mij ook nog niet. In de gemeente waar ik woon is het nu weg, maar dat komt omdat de plaatselijke afdeling van GroenLinks er erg op heeft ingezet. Anders was het niet gebeurd.

  7. 9

    @3: Glyfosaat is ongeveer even gevaarlijk als keukenzout, maar breekt een stuk gemakkelijker af in het milieu. Paniekzaaierij dus, van die Groene Vrede. Nog even en Greenpeace doet mensen in de ban vanwege het uitademen van CO2.

  8. 10

    @Kacebee: Glyfosaat is ongeveer even gevaarlijk als keukenzout”

    Eens met de strekking. In vergelijking met neonicotinoïden is Glyfosaat totaal onschuldig. De aandacht voor Glyfosaat leidt dan ook af van de echte probleem-stoffen.

  9. 12

    @9: Dus: Glyfosaat is ongeveer even gevaarlijk als keukenzout, maar breekt een stuk gemakkelijker af in het milieu. Vandaar dat ik op Wikipedia niet veel schokkends kan vinden. Maar worden we dan belazerd door Greenpeace?

  10. 13

    @eenaantalhierboven:

    Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
    Corrosief Milieugevaarlijk
    Gevaar
    H-zinnen H318 (veroorzaakt oogletsel) – H411(giftig voor in water levende organismen)
    EUH-zinnen geen
    P-zinnen P273 (voorkom lozing in milieu) – P280 (draag beschermende handschoenen)- P305+P351+P338(bij contact met ogen meerdere minuten afspoelen, lenzen verwijderen, verder blijven spoelen)
    Omgang Niet gebruiken zonder veiligheidsbril
    EG-Index-nummer 607-315-00-8
    VN-nummer 3077

    Dit staat ook op jullie pakje jozo? Kom ik niet bij jullie eten.
    Of jullie hebben een andere wikipedia dan ik, of jullie hebben een hele andere supermarkt in de buurt. Of jullie scannen de tekst en lezen waarschijnlijk niet kankerverwekkend en klaar, de conclusie is getrokken.

    http://web.archive.org/web/20111028005116/http://www.cdc.gov/niosh/ipcsndut/ndut0160.html

  11. 15

    @13: Dergelijke waarschuwingen staan ook op een hele serie doodgewone huis tuin en keuken schoonmaakmiddelen. Wat is nu het probleem? Schoonmaakmiddelen moet je niet drinken of op je ogen smeren, daar is het niet voor bedoeld. En onkruidverdelger smeer je op onkruid, niet in je haar. Zo zijn biologische middeltjes ook niet bedoelt om op te eten of te drinken. Wordt je ook heel erg ziek van.

  12. 16

    @14: Wikipedia is inderdaad ook niet alles en daarom vroeg ik ook of mensen meer info hadden. Jij hebt het over bepaalde onderzoeken. Dat is nu net wat ik zoek. Waarom hou je die informatie achter? Of heb je die onderzoeken niet.

  13. 17

    @15: En schoonmaakmiddelen gooi je buiten ook niet over je tuintje.
    Daarbij, ik reageerde op de opmerking dat het zo schadelijk was als keukenzout. Nee dus.

  14. 18

    @17: Keukenzout kan best schadelijk zijn in bepaalde omgeving voor bepaald leven. Het gaat veelal om concentraties en toepassing. In zekere concentraties en dosering zijn veel stoffen schadelijk. We strooien zout in ons eten maar bij grotere hoeveelheden best schadelijk. Indien je de vraag stelt over schadelijkheid dan gaat het er natuurlijk ook om of er sprake is van extreme risico’s in verhouding tot andere huis tuin en keukenmiddelen. Wat mij opvalt is dat er nogal wat antwoorden alhier passeren in de trend van: “drink het maar eens op” of: “schoonmaakmiddelen gooi je ook niet in je tuin”. Beetje kinderachtig. Blijkbaar zijn er toch niet zo veel volwassen argumenten tegen het huis tuin en keuken middeltje Glyfosaat. Welke onderzoeken?

  15. 19

    @18: drink het maar eens op is net zo’n zwak argument als keukenzout kan ook schadelijk zijn.

    Heel simpel: er werd gesteld dat keukenzout even schadelijk is. Lijkt mij niet met de in dit draadje voorhanden informatie in het achterhoofd. Jou wel? Jij denkt daadwerkelijk: ach, dat spul is even (on-)schadelijk als keukenzout?
    Als je dat namelijk echt denkt, dan vind ik het drink het maar eens op niet meer zo’n heel zwak argument. Strooi het maar eens over je eten in de zelfde hoeveelheid als je met je jozo zou doen. Lieve hemel wat een geëmmer.

  16. 20

    @19: Je zegt het zelf, geëmmer.

    Mijn inbreng was de link naar wikipedia en vroeg daarbij om meer informatie. Tot nu toe heb ik helaas geen serieuze inbreng gelezen die klip en klaar duidelijk maakt waarom ik het huis tuin en keuken middeltje Glyfosaat niet zou mogen gebruiken als onkruidverdelger.

  17. 21

    @20: Jouw eerste inbreng was: wat is er mis mee als ik dit in mijn tuintje spuit. Jij kon op wiki niks vinden. Maar op wiki staat wel wat ik in @13 post. Grondwatervervuiling lijkt mij een redelijk aannemelijk risico, waarmee je de vervuiling buiten jouw eigen tuintje brengt, nog los van de risico’s voor jouzelf.

    Jouw tweede inbreng was: het is dus net zo schadelijk als keukenzout. Wederom na @13 kun je dat niet met een gladgestreken gezicht volhouden.

    Daarnaast wek je de indruk dat je loopt te stoken. Er verschijnt een stukje over een stofje en pats boem, jij wilt dat stofje. Nog geen andere verdelgers tegengekomen bij de praxis? Het moet en zal dit spul zijn? Sinds het verschijnen van bovenstaand artikel?

  18. 23

    @21: Na @13 kan ik nog steeds met een gladgestreken gezicht volhouden dat het mogelijk even schadelijk kan zijn als keukenzout. De opsomming die gegeven wordt in @13 zoals ‘niet op je ogen smeren’ zijn totaal niet relevant in het vraagstuk waarom ik het middel wel of niet als onkruidmiddel gebruik. Relevant voor jou misschien, voor mij absoluut niet. Relevant voor mensen die een onbeheersbare neiging hebben om alles op te drinken wat in een flesje zit, maar daar heb ik geen last van.

    Eventueel grondwatervervuiling, dat zou een argument kunnen zijn. We hebben normering voor stoffen in welke concentratie deze mogen voorkomen in grondwater. Indien er normen worden overschreden is het zaak daartegen maatregelen te nemen. Indien op grote schaal die norm wordt overschreden en het is aangetoond dat dit komt door particulier gebruik, dan is verbod van dat gebruik absoluut logisch. Zo niet dan is de maatregel niet proportioneel en erger nog, het zal niet helpen als de werkelijke vervuiler een andere bron is.

    Kortom, nog steeds geen of zwakke argumenten voor een verbod van Glyfosaat.

  19. 24

    @23: Goed, laatste poging, daarna stop ik er mee.
    Er lopen 2 beweringen tegelijk.
    1. Slecht spul, moeten we van af
    2. (in de discussie ontstaan) Spul is net zo schadelijk als keukenzout.

    Die twee gooi jij steeds op 1 hoop. Quote:

    “@21: Na @13 kan ik nog steeds met een gladgestreken gezicht volhouden dat het mogelijk even schadelijk kan zijn als keukenzout. De opsomming die gegeven wordt in @13 zoals ‘niet op je ogen smeren’ zijn totaal niet relevant in het vraagstuk waarom ik het middel wel of niet als onkruidmiddel gebruik. Relevant voor jou misschien, voor mij absoluut niet.”

    Let op, hier doe je dat door elkaar halen in 2 opeenvolgende zinnen. Je zegt: ja hoor, op basis van 13 houd ik vol dat het niet schadelijker is dan keukenzout.
    Daarna zeg je: want op je ogen smeren is niet relevant voor een onkruidmiddel.
    Zin 1 gaat over keukenzout, zin 2 begint met een “want”, je wilt dus iets uitleggen over zin 1, maar die uitleg gaat over onkruidmiddel.
    En dat doe je steeds.
    Daarbij geef jij in @16 aan dat wiki ook niet alles is, maar verlies je uit het oog dat ik in @13 ook naar iets anders heb gelinkt.

  20. 25

    Het valt mij op dat onze vaste domrechtse reaguurders om het hardst blèren dat glyfosaat heus waar net zoveel kwaad kan als keukenzout, zonder enige fundering in (populair-)wetenschappelijke literatuur.

    Maar als drinkwaterbedrijven met enige regelmaat de productie stilleggen vanwege te hoge concentraties glyfosaat in het water (kennelijk kunnen ze dat er dan niet goed uitfilteren), dan lijkt mij dat wel een indicatie dat het toch niet zo handig is als er grote hoeveelheden glyfosaat in het grondwater terecht komen.

    En vele beetjes in de achtertuin (en/of op het boerenbedrijf) tikken bij elkaar wel aan.

  21. 27

    @25: INDIEN drinkwaterbedrijven met enige regelmaat de productie moeten stilleggen vanwege te hoge concentraties glyfosaat in het water, dan lijkt mij dat wel een indicatie dat het toch niet zo handig is als er grote hoeveelheden glyfosaat in het grondwater terecht komen.

    Absoluut. Een goed argument. En dan nu graag de bron die laat zien dat drinkwater bedrijven met enige regelmaat de productie moeten stilleggen vanwege te hoge concentraties glyfosaat……

  22. 31

    @27 Dat staat gewoon in het stukje van Kees Kodde:

    Drinkwaterbedrijven dringen al jaren aan op een verbod op glyfosaathoudende middelen; zij zijn regelmatig genoodzaakt de drinkwaterwinning stop te zetten vanwege te hoge concentraties glyfosaat en afbraakproducten daarvan die worden aangetroffen.

    Dus misschien moet je hem vragen welke bedrijven daar wanneer op hebben aangedrongen. Of gewoon zelf even googelen.

    Zomaar een voorbeeldje uit dagblad De Morgen:

    RIWA-Maas, de vereniging van drinkwaterbedrijven die water uit de Maas gebruiken als bron voor hun drinkwaterbereiding, publiceert elk jaar een rapport over de kwaliteit van het Maaswater. (…)

    RIWA-Maas pleit voorts voor een totaalverbod op chemische onkruidbestrijding. “Daarmee kunnen normoverschrijdingen voor deze middelen, zoals glyfosaat, tot het verleden gaan behoren”, aldus Römgens.

  23. 33

    De vraag is waarom Glyfosaat nu een groter probleem is voor drinkwater bedrijven dan alle andere stofjes die er niet in thuis horen…..

  24. 34

    @33

    Dat is ook niet zo. De andere chemische stoffen zijn ook een probleem. Het nadeel van glyfosaat is echter dat het op verhardingen wordt gebruikt en zo rechtstreeks in het oppervlaktewater stroomt. Maar daar wordt al wat aan gedaan om het te beperken.

  25. 36

    Mijn vergelijking met keukenzout was een reactie op @3, die zich zorgen maakte over de postbode. De LD50 van glyfosaat is vergelijkbaar met die van keukenzout, dus die postbode hoeft niet in een maanpak.

    Daarmee is natuurlijk niet gezegd dat glyfosaat in alle opzichten minder gevaarlijk is dan keukenzout. Voor planten bijvoorbeeld is glyfosaat een stuk gevaarlijker. Aan de andere kant is zout weer gevaarlijker voor slakken.

    Wat de normen voor drinkwater betreft: die zijn misschien wat aan de strenge kant. Oppervlaktewater mag volgens de BKMW-norm niet meer dan 0,1 microgram per liter bevatten. Even een rekensommetje: een druppel is 0,00005 liter en 0,1 microgram is ongeveer 0,0000000001 liter, dus de norm komt neer op een druppel per een half miljoen liter. Een druppel in een zwembad. En dat voor een stof waar je een soepkom van moet drinken om in levensgevaar te komen.

  26. 39

    @38: Laten we nog eens kijken naar die norm voor drinkwater: een druppel op een zwembad. Een mens heeft aan een leven niet genoeg om een zwembad leeg te drinken, dus die baby krijgt in dat halve jaartje alles bij elkaar hooguit een minieme fractie van een druppel binnen. Niet echt iets om je zorgen over te maken. De normen voor arsenicum liggen een factor 50 hoger.

  27. 41

    @40: Verdunningen kunnen wonderen doen.
    Men gaat er van uit “Voodoo-goochelaars” schijndood veroorzaken d.m.v.:

    De meeste kogelvissen bevatten voldoende gif om 30 mensen te doden. De hoeveelheid gif varieert van soort tot soort en van seizoen tot seizoen. De kogelvis produceert het TTX niet zelf. Bacteriën in bodembezinksels synthetiseren TTX en de kogelvis die een echte slakkeneter is, krijgt het gif via deze sediment afgrazende roofdieren binnen. Het gif stapelt zich op in de lever en bij vrouwtjesvissen ook in de ovaria.

    Rottige bijkomstigheid dat de overlevende bij eventuele overleving wat hersenbeschadiging oplopen.
    Gevolg:
    Zombies.
    ;-)

  28. 42

    Waar is nu dat stuk dat drinkwaterbedrijven de inname moeten staken? Ze moeten gewoon wat extra zuiveren volgens berichten van hun vereniging:

    “Drinkwaterbedrijven moeten het water extra zuiveren om deze stoffen uit het oppervlakte- en grondwater te halen ”
    “Door over te stappen op alternatieven, komen mensen niet in aanraking met de mogelijk kankerverwekkende stof en hoeft het waterbedrijf geen extra kosten te maken om het water te zuiveren.”
    http://www.vewin.nl/nieuws/Paginas/WHO_Glyfosaat_waarschijnlijk_kankerverwekkend_690.aspx

  29. 43

    @39

    Het zal allemaal wel waar zijn wat je zegt. Maar naar kilo’ s lichaamsgewicht krijgt een baby aardig wat binnen. Mooie start van je leven….

  30. 44

    “In de wetenschappelijke literatuur is er daardoor nauwelijks bewijs dat glyfosaat kanker kan veroorzaken. De wetenschappelijke consensus is dan ook dat het waarschijnlijk niet carcinogeen is.

    Toch classificeerde het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC, een onderdeel van de Wereldgezondheidsorganisatie) vorige week de stof als ‘waarschijnlijk carcinogeen’. De onderbouwing hiervoor was een studie waarbij glyfosaat op individuele cellen werd losgelaten in een bakje; en enkele (controversiële) rattenstudies. Alle Nederlandse media (die ik voorbij zag komen) vergaten daarbij te vermelden dat het IARC géén rekening houdt met realistische situatie waarin glyfosaat wordt gebruikt. De IARC-werkgroep beoordeelde of glyfosaat kanker kán veroorzaken, niet of het bij mensen en dieren kanker gaat veroorzaken. Het wetenschappelijke onderzoeksbureau voor risicoanalyses van Duitsland, BfR, uitte vrijwel direct veel kritiek op de classificatie van het IARC. Zij heeft laten weten eerder precies dezelfde studies (en meer) te hebben onderzocht en geen bewijs voor een risico op kanker kon vaststellen.”

    http://www.kritischdenken.info/eenvandaag-blundert-over-roundup/

  31. 45

    @43: Die baby krijgt niet “aardig wat” binnen, maar juist extreem weinig. Het is al heel wat dat concentraties van een druppel op een zwembad überhaupt kunnen worden gemeten. Van zulke gehaltes wordt niemand ziek.

  32. 46

    @45: Dat weet je niet. Bij zulke gehaltes/hoeveelheden hoort (waarschijnlijk) niemand bij de unlucky 50 van de LD 50. Zegt niets over schadelijkheid voor de baby.