Bos in de blubber

De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag op Sargasso.

Het AOW-oorlogje gaat na de zomervakantie gewoon weer door. De komende weken volgt nog een aantal oprispingen, waarna Wouter Bos de splinters kan opvegen en kan afreizen naar een zuidelijk oord, voor eens en voor altijd ervan doordrongen dat opiniepeilingen alleen maar ongeluk brengen.

Willem Drees, de eerste sociaaldemocratische premier, had daar na de oorlog geen last van. Als een meningsverschil toen uit de hand liep, gooide hij een briefje in de bus van de fractievoorzitter. Er werd niet gebeld, er waren geen politieke talkshows, Kamerleden waren nog onverzekerd en kregen alleen presentiegeld. Er was één telefoon in het hele Kamergebouw. Onder deze omstandigheden hebben Drees en zijn ministers eind jaren veertig en vijftig respectievelijk de AOW en de arbeidsongeschiktheidsverzekeringen in een indrukwekkend tempo ingevoerd.

Toen de economische recessie in de jaren zeventig doorzette, werd duidelijk dat de voorzieningen van Drees onbetaalbaar zouden worden. Toen al werden hervormingen aangekondigd. Het kabinet Den Uyl verlaagde de WAO met vijf procent en pensioendeskundigen waarschuwden voor een generatiestrijd over de AOW, vanaf het moment dat de staat zou moeten bijspringen voor de financiering ervan.

Het veranderen van regelingen zoals deze kost minstens twintig jaar. De herziening van de WAO voltrok zich schoksgewijs, in drie stappen tussen 1982 en vorig jaar. De uitkomst is een voor de gedeeltelijk arbeidsongeschikten zeer onrechtvaardige regeling. Mensen met een zware chronische ziekte, die nog veertig procent kunnen werken, maar door hun werkgevers uiteindelijk toch ontslagen worden omdat ze niet inpasbaar zijn, zien hun inkomens dramatisch dalen. Maar daar reppen ze met geen woord over, de staatssecretarissen uit het kabinet-Den Uyl, de inmiddels zelf 65-plussers zoals Marcel van Dam (ex-PvdA) en Martin van Rooyen (CDA, ex-KVP). Gek is dat eigenlijk, want zij beiden verwijten Wouter Bos dat hij met zijn AOW-hervormingsplannen toegezegde garanties afbreekt. Pardon? Van Dam en Van Rooyen hebben zich nimmer opgewonden toen de WAO-rechten werden ingeperkt. En de WAO is toch ook een verzekering, net zoals de AOW.

Alle scherpslijpers komen nu uit hun holen om nog even voor de zomer Woutertje B. te pesten. Het duurde erg lang voordat ze beseften wat er aan de hand was, terwijl Bos al in april had aangegeven hoe hij de discussie over de aanpassing en fiscalisering van de AOW wilde voeren. Is het nog mogelijk in Nederland zo’n debat te voeren zonder pseudo-polarisatie? Het dreigt nu een hypocriete discussie te worden. Naarmate de verkiezingen dichterbij komen, zal het simplisme toenemen, volgend jaar mei gaat het alleen nog over garanties in euro’s. Vervolgens moet geformeerd worden en komt er een compromis dat iedereen gelijk geeft. Op politieke recepties in Den Haag wordt intussen lustig gespeculeerd. Partijfreaks van het CDA slaan Maxime Verhagen enthou-siast op de schouder, omdat hij Bos zondag in Buitenhof zo heerlijk klem heeft gezet. “Gaat goed, joh!”

Eenzame denkers, zoals voormalig CDA-minister Bert de Vries of de gereformeerde econoom Lans Bovenberg, weten beter. De fiscalisering van de AOW is een onomkeerbare ontwikkeling, die over tien jaar zal zijn voltooid. Daar horen lafheid en ontkenning bij, en de grote partijen wisselen elkaar daarin af. Het CDA verloor in 1994 de verkiezingen door twee eerlijke, maar gevaarlijke opmerkingen over de AOW. Nu zit Bos in de problemen. “Hou hem in de blubber,” zeggen adviseurs van Jan Peter Balkenende en Verhagen. Bos heeft er wel last van. Hij ziet de opportunisten om zich heen in paniek raken. Maar dat hoort allemaal bij hervormen. Echte politieke moed laat zich niet belonen door kiezers, die wordt pas erkend na de nederlaag.

Felix Rottenberg
Columnist Het Parool en associate-redacteur VPRO Tegenlicht.

  1. 1

    De AOW-premie is door paars I (2?) gemaximaliseerd op 17,9%, de rest van de AOW wordt sindsdien uit de belastingen betaald. Op dit moment is de fiscalisering dus al een feit en bedraagt nu ongeveer 20 a 25%. Bij ongewijzigd beleid wordt dit binnenkort 50%. De protesten van CDA en VVD zijn ongelofelijk hypocriet en zolang dit niet wordt doorgeprikt heeft Bos een probleem. Ik begrijp niet dat hij dit niet naar voren brengt.

    Fiscalisering is noodzakelijk en al lang staand beleid. Het staat ook al een tijd in het verkiezingsprogramma van de PvdA. Bos heeft hier op een congres van economen over gesproken. Verhagen cs doen alsof het een voorstel in de verkiezingsstrijd is.

    Als je naar de discussie luistert hoor je het volgende misverstand: iedereen die boven de 65 is wordt AOW-er genoemd, of deze nu aanvullend pensioen heeft of niet. De voorstellen van Bos zouden alleen het pensioendeel aantasten*, maar het gevoel is dat iedere AOW-er er op achteruit gaat.

    *Hoeveel, en vanaf wel bedrag is nog niet duidelijk en ik ga er van uit dat over het AOW-deel geen belasting of premie wordt geheven, net als nu.

  2. 2

    Felix beheerst het flierenfluiten als geen ander.

    [URL=http://imageshack.us][IMG]http://img54.imageshack.us/img54/1927/felix7vs.jpg[/IMG]

  3. 3

    Wat ik bedoel duidelijk te maken is dat een post een interactie is. Vorige berichtgeving gaf geen een enkele ractie van de poster en dan reukt het naar oude media en dan denk ik, ga toch heen man.

  4. 5

    Ach, de overheid -van welke ‘kleur’ dan ook- is zelf schuld aan het WAO-debacle: moet jij eens proberen, geld uitgeven dat iemand aan jou heeft toevertrouwd om opzij te zetten voor zijn oude dag inplaats van het voor die persoon te bewaren. Maar er is niemand die die overheid aanspreekt op dergelijk financieel wangedrag.

    Mijn punt: er IS helemaal geen WAO-gat, er IS helemaal geen vergrijzing, er is alleen maar financieel wanbeleid.

  5. 6

    Ach, de overheid? DE OVERHEID: DAT ZIJN WIJ.
    Jij en ik, zij en hen, oud en jong, fiscaal of afhankelijk, werkend of rentenierend!
    AOW of WWB; het komt aan op het moment dat fraude legaal wordt. Word 65 jaar en je mag verdienen. Word vrij, word oud!
    Financieel wanbeleid is door Zalm cs nu de afgelopen 24 jaar als liberaal verkocht. Tijd om terug te halen!

  6. 7

    Het invoeren van de AOW is samen met het niet terugsturen van Turken en Marokanen de domste poltieke beslissingen van de afgelopen 55 jaar.

  7. 8

    @Larie #3. Je hebt gelijk, zonder dat de schrijver hier aanwezig is loopt de gedachtenwisseling snel dood. Je moet hier wel bij aantekenen dat de inhoud van sommige reacties, of liever gezegd het ontbreken van de inhoud, niet erg animobevorderend zijn om hier te vertoeven. Je zag het ook bij Hein-D66, die ook laag bij-de-grondse opmerkingen moest zien te verwerken. En dan heeft zo gast-columnist het moeilijker als jij en ik, hij moet er wel op ingaan.

  8. 10

    @ALO
    Welke laagbijdegrondse opmerkingen bedoeld u? De enige die wangedrag bezigde was Hein zelf. Ik denk dat hij er genadig van af is gekomen! Maar, ere wie ere toe komt, hij had wel het lef om zich te “vertonen” , zonder masker.

  9. 11

    De gehele opzet van de allereerste post van Felix Rottenberg deed vermoeden dat reacties zijnerzijds zouden volgen. Na een aantal reacties van vnl. felle tegenstanders echter,…gaat niet gebeuren! Het aloude conflict verstand – gevoel?! Is/ was niet te doen! Juiste beslissing!?
    En inderdaad ALO,…lef ”om zich te vertonen” moet altijd gewaardeerd worden. Ongeacht de uitslag.
    Wat is wijsheid in deze inderdaad?

  10. 12

    @Tuur
    Laagbijdegrond heb ik niet genoemd. En over de discussie met Hein kan blijkbaar verschillend worden gedacht. Bij mij is het in ieder geval anders overgekomen dan bij jou, blijkbaar.

  11. 15

    @ALO misschien wilt u #8 nog even terug lezen, u heeft het anders gespeld, maar we hebben het toch over hetzelfde, laagbijdegrond/ laag bij-de-grond? Maar we zullen idd de discussie wel anders beleefd hebben.
    @Yevgeny Podorkin, de opzet deed dit idd vermoeden. Ik weet niet of dit werkelijk het geval was, misschien kan de redactie daar iets nuttigs over kan zeggen. Natuurlijk is het leuk om personen als Felix en Hein hier te ontmoeten. Maar als je er alleen onder restricties tegen mag spreken haal je wel de essentie van het forum weg. Ik kan me trouwens niet voorstellen dat iemand als Felix niet reageert omdat er teveel felle reacties zijn.

  12. 17

    Bekende figuren in de belangstelling of geweest van media,…en dan bomen gaan op een logje,…tja,…tis wel begrijpelijk!
    Maar inderdaad Tuur,..Redactie!!!: iets nuttigs over zeggen graag! Fijn Dankuwel!

  13. 18

    @YP, excuseer mijn ongegeneerde brutaalheid maar bent U vrouw?

    @ALO, Uw reactie 1 zegt mij veel meer dan de post. U hoorde daarboven te staan.

  14. 19

    Eeeh Larie,…nou nee,… dacht toch zeker van niet,.. *toch maar ff schuddebuikend checken*. Hoezo,…heb je behoefte aan een zacht warm luisterend oor? Leg eens nader!

  15. 20

    Eerst met complimenten strooien,…vervolgens dit!? Niet opgeven Larie!,…of was je ffetjes tijdelijk vollédig van je padje?

  16. 21

    Ik lees soms protesten tegen het gebruik van een nick, daar ben ik het niet mee eens. Wat zegt het als iemand jan heet of zich lul noemt. Vaak voegt het wat toe, mijn nick heeft iets met vederlichte uitspraken..larie.

    Na verloop van tijd krijg je op een plek zoals hier een beeld bij een persoon.reaguurder en dat gaat verder dan ff iemands real name kennen. Je krijgt een inkijk in de ware persoon zeg maar, vrijwel ieder ook ik regelmatig terugkerend reaguurder heeft wel eens een emotionele uitspatting gehad en dan ben je kwetsbaar. Bij U.jij kon ik de gender gewoon niet invoelen, dat speelse ook, wat je als een compliment moet ervaren hopelijk want zo is het bedoeld. Vandaar mijn vraag.

    sort of.

  17. 22

    Onder een nick is inderdaad (ge)makkelijk(er),…geen belangen te verdedigen vooral,…maar je moet het, in mijn geval, zien als ”woordspeels”,…spelen met het toetsenbord (vaak),..niet-meer- niet minder…..
    Ik weet niet of het een compliment is,.. dats iemand denkt dat ik een lekker wijf ben. Wat te hopen is dan toch,..áls je dan zó neergezet wordt,…laat men in Godsnaam dan denken dat er misschien wat te halen valt!
    Fijne Gozer ben je Larie! Je wordt bedankt!

  18. 24

    IC :)

    [URL=http://img74.imageshack.us/my.php?image=aha8ny.gif][IMG]http://img74.imageshack.us/img74/201/aha8ny.th.gif[/IMG]

  19. 26

    Nee Larie,….. tis toch heel individueel en divers denk ik,.. gebruik van nicknamen. Ik zie je overigens door het negeren van die protesten vaak grove inschattingsfouten maken m.b.t. typering e/o karakter van reaguurders. Maar goed,..ieder zijn eigen stijl.