Bonussen als afleidingsmanoeuvre

Dit is een gastbijdrage van Hugo Vlam.

dnbDe discussie over de bonussen wordt opgeklopt om de werkelijke verantwoordelijken van de kredietcrisis te ontzien. De bonuscultuur is een secundaire oorzaak van de kredietcrisis, primair zijn het de complexe financiële producten met een onterechte goede kredietwaardigheid die de financiële markten verziekt hebben. De grootste Nederlandse banken hebben deze producten zoals collateralized debt obligations en credit default swaps met grote gretigheid ingekocht en zijn dus op de eerste plaats zelf verantwoordelijk. Maar omdat de financiële wereld de laatste decennia zo ongelofelijk complex is geworden hebben we diverse instituties met controlerende taken ingesteld die als onafhankelijke organen oordelen moesten vellen over de risico’s in deze ondoorzichtige markt. De belangrijkste controlerende taken lagen bij De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en laten het nu juist deze organisaties zijn die de banken toestemming hebben gegeven om te investeren in producten met ingewikkelde financiële constructies waarin risico’s op een briljante manier verborgen werden gehouden.

Het gedrag van banken dient zo snel mogelijk gewijzigd te worden en dit wordt nu getracht door de huidige bonuscultuur aan de schandpaal te nagelen. Veel logischer is het om te beginnen bij de bron van het kwaad namelijk de producten zelf. Beleggers die deze producten gekocht hebben dienen nu hun verlies te nemen waarna het verder verboden moet worden dit soort ondoorzichtige producten aan te bieden. Maar wie neemt zo’n beslissing in een tijd waarin alle financiële markten over de hele wereld met elkaar verbonden zijn? Deze taak moet niet aan de banken zelf overgelaten worden omdat deze dan toch wel weer een of andere financiële whizzkid vinden die het beestje een ander naampje kan geven. De beslissing om een halt toe te roepen aan dit soort producten moet normaliter op internationaal niveau genomen worden door een gezamenlijke actie van de Amerikaanse FED en de Europese Centrale Bank (ECB). Maar helaas is de FED privé-bezit van een aantal grote banken en haalt de ECB zijn geld uit de nationale centrale banken van de landen die Euro hebben ingevoerd waardoor we van een onafhankelijke houding weinig hoeven te verwachten. In Nederland wordt nu uit pure onmacht de schuld in de schoenen van de bonuscultuur geschoven.

Hadden we de schade beperkt kunnen houden? Ja, door werkelijk onafhankelijke organisaties met duidelijke verantwoordelijkheden en aansprakelijkheden bij het controleren van banken in te stellen. In Nederland kunnen we hierbij denken aan een nieuwe organisatie onder leiding van het Ministerie van Financiën (die dan ook de uiteindelijke verantwoordelijkheid draagt) of een hervormde versie van de DNB of AFM. Nu is de connectie tussen de laatste twee en het Ministerie nog onduidelijk (alleen de AFM lijkt volledig onder hun politieke verantwoordelijkheid te vallen) en zolang deze situatie blijft bestaan veranderd er weinig aan het huidige doorschuiven van de schuldvraag. Het streven naar een hervorming van de verantwoordelijkheidscultuur lijkt mij relevanter dan een aanpassing in de bonuscultuur.

Uiteindelijk is er maar 1 manier om weer gezond uit deze crisis te komen: banken dienen gestraft te worden voor hun onverantwoordelijke investeringen (failliet laten gaan en gezond kapitaal doorsluizen naar duurzame banken) en toezichthouders dienen gestraft te worden voor het toelaten van deze investeringen (aftreden van bestuurders en bij weigering publieke druk opvoeren).

  1. 1

    Die media-aandacht aan de bonussen is inderdaad slechts symboolpolitiek. Brood en spelen.

    En het werkt ook nog, aangezien we als collectief kenelijk niet begrijpen dat er systematisch iets goed fout is. Dat dat collectief dan ook niet begrijpt dat die (paar) honderd miljoen aan bonussen slecht een druppel op een gloeiende plaat is, verbaast me dan ook niets.

  2. 2

    Men had idd die rotte banken gewoon keihard moeten laten omvallen. Had even pijn gedaan, maar nu blijft het gewoon dooretteren. Het systeem moet om, en het oude had gewoon moeten afsterven.

    Maar los van de instituten en de nodige wijzigingen, moeten nog steeds de schuldigen (politici, toezichthouders en bankiers) persoonlijk aansprakelijk gesteld worden. En strippen van bezittingen, ook al is het maar een druppel op de gloeiende plaat. Je kunt geen systeem wijzigingen zonder de schuldigen te straffen, maar gewoon te laten zitten.

  3. 3

    Ik ben het gedeeltelijk met je eens, de bonuscultuur is niet de oorzaak van de kredietcrisis, maar is wel exemplarisch voor het korte-termijn denken van de bankiers. Door het aanpakken van de bonussen (bijvoorbeeld door ze te koppelen aan daadwerkelijk goede prestaties) is wellicht een cultuuromslag te bewerkstelligen.

  4. 4

    Wat ik niet snap is dat in een typisch kapitalistische instelling zoals een bank, de bonus/malus structuur compleet gesocialiseerd/gegarandeerd zou zijn. Dat is nog afgezien van het feit dat ik vind dat een bank nooit aandelen zou moeten mogen uitgeven (waar hebben ze investeringen voor nodig ? Dat geld wordt toch al geinvesteerd door spaarders, als het goed is ?).

  5. 6

    @dolores Door het aanpakken van de bonussen (bijvoorbeeld door ze te koppelen aan daadwerkelijk goede prestaties) is wellicht een cultuuromslag te bewerkstelligen

    Nee, die graaicultuur is daar nu juist net door ontstaan !

    Beloond werden slimmerds die een nieuw trucje verzonnen om spookgeld in de markt te creëren.

  6. 7

    Enron Capitalism:

    You have two cows. You sell three of them to your publicly listed company, using letters of credit opened by your brother-in-law at the bank, then execute a debt/equity swap with associated general offer so that you get all four cows back, with a tax deduction for keeping five cows. The milk rights of six cows are transferred via a Panamanian intermediary to a Cayman Islands company secretly owned by the majority shareholder, who sells the right to all seven cows’ milk back to the listed company. The annual report says that the company owns eight cows, with an option on one more. Meanwhile, you kill the two cows because the feng shui is bad.

  7. 11

    Maar helaas is de FED privé-bezit van een aantal grote banken

    Het heeft een hoog aluhoedje gehalte. Ik weet, je denkt ‘in Zeitgeist én de Pers wordt dit gezegd dus het moet waar zijn’. Maar het besturend orgaan, the Board of Governors wordt aangesteld door president en senaat.

    Voor de rest is dit verhaal een beetje simpel. Alsof de grote Depressie wijdt aan automobielen en radio’s, omdat er excessief gespeculeerd werd en de aandelen van de producenten ervan. Zonder die CDO, CDS en whatever hadden we geen kredietcrisis (net zoals we zonder automobilisering er wss geen krach had plaatsgevonden op Wall Street anno 1929), maar het is hooguit een noodzakelijke geen voldoende voorwaarde.

  8. 13

    beste JSK,
    ik ben zeker geen aluminati of whatever aanhanger maar wil alleen maar aangeven dat de structuur in de bankenwereld zeer dubbelzinnig in elkaar zit en dat we behoefte hebben aan een werkelijk onafhankelijke toezichthouder. Verder verwelkom ik je kritiek en neem ik bewust ‘simpele’ stellingen in om het artikel wat scherper te krijgen. Ben er ook van bewust dat de oorzaak van de crisis veel dieper ligt en gezocht moet worden in een combinatie van de positie van de dollar, concurrentievermogen VS en te goedkoop geld.

  9. 14

    “Maar omdat de financiële wereld de laatste decennia zo ongelofelijk complex is geworden hebben we diverse instituties met controlerende taken ingesteld die als onafhankelijke organen oordelen moesten vellen over de risico’s in deze ondoorzichtige markt.”

    Toen de crisis uitbrak moest ik denken aan een redelijk simplistische “docu” die in flash gemaakt te leek zijn door een aantal volgens mij amateurs die precies wat er nu gebeurd is voorspelden. Helaas weet ik er de naam niet meer van.

    Als een stel amateurs deze crisis bijna tot op het detail van hoe slechte leningen, etc. werkten wisten te voorspellen geloof ik er eigenlijk geen bal van dat de controlerende organen en banken zelf het niet meer zagen door een “ondoorzichtige markt”. Dit was meer een kwestie van niet willen zien volgens mij.

  10. 15

    @13: Ongetwijfeld maar je moet geen onwaarheden verkondigen. Tenminste, je moet niks. Maar je verhaal wordt niet sterker met gecopypaste leugens.

  11. 16

    Die producten hebben hun nut en zullen hoe dan ook op een manier verhandeld worden.

    Een beter idee is goed toezicht met personeel dat net zo capabel is als dat van de bank. Als het personeel van de bank bijdehandter is dan dat van de toezichthouder krijg je problemen.

    Zie link laatste alinea.

  12. 17

    ondanks dat dit een goed stukje schrijven is, wil ik toch zeggen: duh.

    het is geen geheim dat het gesteggel rondom de bonussen bijkomstig en versluierend gedoe is, maar wellicht kijk ik te weinig tv om de puls der natie te bevatten.

    mag ik u een goed artikel aanraden over de verdervattende principes van deze energiecrisis ?

    lees:
    Financing the Empire.

  13. 18

    Leuke invalshoek,
    maar logischer is dat de complexe financiele producten zijn ingevoerd om bonussen binnen te slepen. De bonus is dan dus de oorzaak en het complexe financiele product slechts een gevolg.

  14. 19

    Nee dat is het niet. Het product voldoet aan een behoefte: het verminderen van risico (eventueel ten koste van verwacht rendement).

    Bijvoorbeeld een currency swap (link). Misschien vindt men dat complex maar het is wel handig.