Boekrecensie: Het zand in de machine

Toen de oprichter van het bedrijf waar ik nu al een tijd voor werk, vertrok, deelde hij het boekje Het zand in de machine, Managerscultuur in Nederland van Chris van der Heijden uit. Daarmee gaf hij duidelijk te kennen dat we zijn bedrijf niet te grabbel moesten gooien aan managers, mannetjesmakers en ellenboogwerkers. Nou waren we dat toch al niet van plan, maar zo’n boekje lezen kon vast geen kwaad.

Het boekje zit zo bomvol met interessante zaken dat een uitgebreide bespreking op de loer ligt. Maar aangezien het boekje maar 120 bladzijden klein is, is een te lange bespreking overkill. Kan je beter het boek lezen. En dat laatste is wel aan te raden. Op een vlotte wijze, met verhalen uit de praktijk, beetje wetenschap, wat geschiedenis en wat filosofie wordt het fenomeen “managerscultuur” stevig te kakken gezet. Alle rare, moeilijke en kwalijke aspecten komen langs. En als je het uit hebt, vraag je je af hoe het in hemelsnaam mogelijk is dat er überhaupt managers nog leven. Een volksopstand had allang plaats kunnen vinden waarmee deze hele klasse terstond naar de geschiedenisboeken zou zijn verplaatst.

Echter, het boek maakt ook duidelijk welk een noodzakelijk kwaad een bureaucratie is in een wereld die steeds complexer is en waar men wars is van dictators. Alleen geeft de auteur terecht aan dat we op veel plaatsen doorgeschoten zijn zonder dat we daar nog echt iets aan kunnen doen. Het zit gewoon in ons systeem.
Van de extreme regulering in het regeerakkoord, via de mega-scholen met managers die niet weten wat onderwijs is springt het langs Ford, Huxley en Weber. Hilarische verhalen over vergaderen om het vergaderen over de bespreking van de notulen van de eervorige vergadering. Over managementspeak (bijna hetzelfde als newspeak) met woorden als “streefdoelen”, “kwaliteitszorgmeerjarenplan” en “overlegsituatie”. En over het Anglo-Amerikaanse model versus het Rijnland model. Teveel om op in te gaan.

Hoewel het dus heel vlot en leuk leest, is het wel een rommeltje zonder al te veel lijn. Hoewel hij zichzelf relativeert op een paar momenten, is het wel een erg zwart-wit verhaal geworden. En oplossingen, geeft hij zelf ook aan, zijn niet voorhanden. Al denkt hij dat bewustzijn van het probleem een goed begin is.

Geen perfect boek dus, maar wel een aanrader. Het helpt om af en toe weer even de kromme constructies in de sturing van organisaties te zien. Eigenlijk kan je dit boek het beste lezen nog voor je manager wordt. Daarna is het al moeilijker om zonder in de verdediging te schieten de bladzijden tot je te nemen.
Ik ben het wel heel erg eens met zijn constatering dat vakmanschap onterecht ondergewaardeerd wordt.

Tot slot een lange quote ter leering ende vermaeck:
Bovendien, erger nog, door te protesteren wordt het probleem vergroot. Want wat gebeurt? Als je niet oppast wordt er van je klacht een project gemaakt en daarvan moet jij, aandrager van het probleem, natuurlijk deel uitmaken. Dat betekent weken-, zo niet maandenlang vergaderen, net zo lang tot er een papier uitrolt dat in een la belandt of er iemand aangesteld wordt om het probleem op te lossen. Als je niet uitkijkt, krijg je die functie zelf en heb je in plaats van één opeens twee problemen.

Dank John!

  1. 1

    OK dank @Steeph, het boek is zojuist Bol-besteld 10 euri..een prikkie, kan nog net mee. Maar, de hoofden op het “bedrijf”link zit ik wat mee..lachen wat of kijken allemaal naar rechts, kan wat krachtiger lijkt me. Oplossingen?..een verplicht a4 in de pyramide of asperge is de oplossing *kuch*, moet je eens zien wat r dan gebeurt :)

  2. 5

    “…een wereld die steeds complexer is …”
    Maar IS dat nu wel echt zo?

    Is het niet eerder zo dat de wereld slechts op allerlei wijze procedureel bewust steeds gevergecomplificeerder wordt GEMAAKT zodat er meer geinterrimjobt kan worden?!

    Want allerlei zaken die daadwerkelijk complexer zijn geworden, dat zijn toch vooral technische zaken, waar desbetreffende vaklui dan toch gewoon in gespecialiseerd zijn. En al die managers zijn toch slechts generalisten met autosuggestief aangeleerde poeha-air, terwijl eigenlijk iedereen die een echt vak heeft (kent), ook voor de leek altijd wel een invalshoek vindt, en met een terzake doend verhaal weet te boeien.

    (overpeinzingen tegen dinsdagochtend aan)

  3. 6

    @Karl Kraut: Nou, alleen al het feit dat we nu bijvoorbeeld in NL met 17 miljoen mensen zijn tegen (pak ‘m beet) 6 miljoen een eeuw geleden maakt de boel complexer.
    Wetgeving, internationalisatie, Europa, techniek, etc…..

  4. 10

    Overigens, zonder als Ezra Pound te willen klinken, met de crisis in België, of eerder het pré-Visa-Antwerpen, ga je wel de waarde van leiderschap erkennen. En dus huldig ik de filosofie uit de cuppasoup commercial “Ik ben geen manager, ik ben een inspirator” ;-)

  5. 11

    leuk stukje steeph.. (zo dat is eruit): nu de kritiek

    managers die niet door de organisatieshit heen kunnen kijken en zich niet realiseren dat ze eigenlijk maar sociaal werkers zijn heb je inderdaad genoeg.

    Die “geweldige” oprichter van je bedrijf is natuurlijk heel anders (dan de rest) en wil zo ook graag herinnerd worden.. Een boekje schrijven is dan wel het minste wat hij kan doen

    zo.. even lekker mijn cynisme spuien ;-)

  6. 12

    Zo’n boekje dient vaak meer voor de klantenwerving, om het sérieux van de firma meer cachet te geven, zo van “dit hebben wij aan talent in huis”, al was het maar als ‘bait’ voor lezingen die tot echte klanten kunnen leiden.

  7. 14

    @Sikbock: Het boek is niet geschreven door de oprichter van mijn bedrijf hoor.
    Maar verder heeft hij er wel voor gezorgd inderdaad een bedrijf zonder typische “managementcultuur” te worden. Klein blijven was daarin een belangrijke keuze overigens.

  8. 15

    @11,14,
    Het lag voor de hand dat Sikbock de auteur* van het boek Grijs Verleden niet zou kennen, had ie maar ‘Zwart-Wit Verleden’ moeten schrijven, ja toch?

    *En broer van schrijver Haye van der Heyden, oa van de VARA-hitserie ‘Kinderen geen bezwaar'(!)

  9. 16

    Ik hoorde laatst een mooie over de twee nieuwe topmanagers van de Leidse Universiteitsbibliotheek. (1 is een Delftenaar….) Die razen daar nu rond met hele vernieuwende inzichten. Zoals: alle boeken van voor 1970 moeten eruit, alleen internetpublikaties aanschaffen, 1 boek over de grammatica van het Frans is wel genoeg, enz.

  10. 17

    Ik hoorde laatst een mooie over een verkoper (halverwege de 40 veel ervaring en net een nieuw contract ondertekent voor twee jaar). Twee week later stond er manager voor zijn neus van begin 30 die met hem wilde praten om het eens over de structuur van het bedrijf te hebben. De verkoper was de mananger voor en zei: ik heb een contract voor twee jaar. Of je laat mij nu met rust of je geeft mij twee jaar salaris. Twee jaar op kosten van de zaak genoten dus.

    cynische mode aan/
    Managers zijn net meeuwen. Ze komen schijten de boel onder en gaan weer.
    cynische mode uit/

  11. 19

    sommigen van jullie weten wel dat ik een wereldwijde mathematrukendoseerkunstkultus http://www.tortuga.com/portal/dayoutoftime in de smiezen hou die onder mijn recrutenpoel de rainbowfamily fourageert (panur.nl). Hun oud en nieuw geschiedt op 25 july in deze tijden en er was weer een hele nationwijde gemeente het grasveld van landgoed ter horst in Driebergen op komen draven alwaar http://www.devraagbaak.nl haar managerdrilletjes pleegt uit te spokespanneren.

    Wil je wel geloven dat laatstgenoemde stek/plek helemaal geen bibliotheek heeft (wel wat promotie materiaal hier en daar maar het kan net zo goed verweesde ramsj geweest zijn) en zelfs het woord volgens hun zoekmachine nergens vermeldt?

    Managerboeken als voorloper van nog sneller doodlopende blogdraden?

    Ze plepperdeplapperen dus hun gepeperde pep willige oren binnen en die moeten dan direkt na die voorbeeldig vlotte babbel meteen weer naar buiten, oprotten en aan het werk om de prijs bijeen te sparen, geen tijd voor leuke boekverzamelingen onder het genot van niet alleen keel maar alles smerend, niet er maar levensonderhoudsvoorzienends.

    Kees visser sluit aardig bij dit zootje aan.

    1320em.nl doet een geheel eigen soort hoor hoor skoep, horrorskap, eh … oh ja, hij noemt het … nee vergeten … maar niet dat het 75 euri kost.
    Vrienden van hem worden een tipi toebedeeld waar ze hun neus voor optrekken en laten een stapel eenzijdig kleur gekopieerde advertenties voor gelikte, blauwgeluikte zuid franse kloosters achter, waar a 1000 euri per week een vaag pamperpep program …met lifjes en lafjes beleefd kan worden … waar je dus met meedoe en inspraak pep naar wensbelevenis bedient wordt.

    Nou, dat is nogis wat anders dan allerlei wereldbeelden (loswekend en dan herbevestigend) aan elkaar plakken (nieuw van oud papier) zoals de grote inspirator van maya ledging leecherism, jose arguelles, die zich herrezen Pacal Votan rekent, placht te doen, enorm vormvast, dat vooral, maar met de basis medicijnwiel en kubus breuklijnen (4, 7 13 en 20 als hoofdfracties en daardoor juist maar een paar onder vermeerderenden …. kunt u het al volgen?).

    De ene na de andere. Het ene jaar de QQQoran (van al die bloeddorst een radiaal mandalaatje makend, het andere, Mervlana (turks veelschrijfster), een volgend de Mexicaans ufoloog die met nog kleinere deeltjes theorie het cirkeltje tussen licht en donker natuurlijk zijnertijd (al dood geloof ik) ook op zo aantrekkelijk en lucratieve wijze poogde in te kleuren.
    Afgelopen jaar waren de rock sterren* aan de beurt. Het volgend jaar mischien anastasia of zo.

    *Mijn zegel en toon (dus ook kin nummer) gelijken die van david bowie. tis maar datutweet. Kees visser is op mijn datum geboren maar 7 jaar eerder, dat levert dus een afstand van 7 zegels op … eh, geloof ik, de plus 1 faktor die (ver)talen naar en (ver)dwalen in wiskunde zo makkelijk maakt om van handtekeningen en leiderschap ten faveure van collectieve genezing buiten spel zettende polyphonieke rituelen/feesten maar niet te spreken.

    En dan zijn we weer eens bij thema plagiarisme belandt want het kluizenaarachtig koppeltje dat al dat vertaal werk trouw naar de letter doet mocht natuurlijk niet bij die grof grote meestes bestelende en zich per eigen draai zijn goede gedachtengoed toe-eigenende feestneuzen aanwezig zijn.

    Op het hele terrein afgeleiden galore en maar 2 boekjes die van de ouwe heer zelf waren. Knap hoor, de lettertrouwe vertalertjes die in een jurt op een krakkemekkerig oud en gekraakt boerderijtje in de hollandse pampa een monnikenbestaan leven waren niet welkom omdat men ongestoord plagiaat plegen en eer opstrijkakties op touw meende te moeten kunnen mogen zetten.

    Merk mijn woorden NIET, bewijs mij die goddelijke maar eens als je durft.

    Net nog een andere invulling gevonden:
    http://www.jaarringfestival.nl/website/