Bijensterfte in Nederland

DATA - Na een relatief goede winter van 2013 naar 2014 ging de bijensterfte afgelopen winter weer omhoog in Nederland. Uit recent onderzoek blijkt opnieuw dat bestrijdingsmiddelen met neonicotinoïden een belangrijke factor zijn in deze sterfte. Het gedeeltelijke moratorium hierop in de EU zal nader beschouwd moeten worden.

Afgelopen week verscheen de nieuwste rapportage van het Nederlands Centrum Bijenonderzoek (NCB) over de wintersterfte over 2013/2014. De sterfte dook voor het eerst sinds deze metingen onder de 10%. De 10% is significant, omdat die gezien wordt als het normale gemiddelde van voor de tijd dat de bijensterfte sterk toenam begin deze eeuw.
Van de onderzoeksleiding van NCB kregen we ook de voorlopige cijfers voor afgelopen winter. Daarin zien we echter weer het hogere niveau van de laatste jaren.

Het verloop vanaf 2005 ziet er dan als volgt uit:

bijensterfte_475

Uit recent onderzoek in de VS komt opnieuw naar voren dat de aanwezigheid van neonicotinoïden direct bijdraagt aan de kans op sterfte van bijenvolkeren. En een nog breder Nederlands onderzoek, vorige week gepubliceerd, komt tot dezelfde conclusie.

In het Nederlandse onderzoek komt ook naar voren dat ook de aanwezigheid van de varroamijt een grote, negatieve rol speelt, alsmede grote koolzaad- en/of herikvelden. Op die velden mogen geen neonicotinoïden gebruikt worden, maar wel andere pesticiden.

In de EU is in 2013 een moratorium ingesteld op een paar neonicotinoïden in bestrijdingsmiddelen. Dit gaat echter over 15% van de beschikbare neonicotinoïden. Een van de neonicotinoïden die niet onder het moratorium valt, komt in het Nederlandse onderzoek naar voren als grote factor in de bijensterfte.

Het moratorium is niet een algeheel verbod. Het gebruik is beperkt. Alleen voor particulieren is er een verbod. In de agrarische sector zijn bepaalde gewassen uitgesloten.

Eind 2015 moet het moratorium geëvalueerd worden in verband met een mogelijke verlenging.

Opmerkelijk in het Nederlandse onderzoek is dat daaruit blijkt dat de neonicotinoïden duidelijk waarneembaar in de honing terechtkomen. En daarmee dus bij mensen. Er is nog maar weinig onderzoek gedaan naar de langetermijngezondheidseffecten van neonicotinoïden op de mens.

Overigens leidt de wintersterfte in Nederland nog niet tot grote problemen. Uit de onderzoekscijfers van NCB komt naar voren dat de imkers de laatste 3 jaar in staat zijn geweest de jaarlijkse wintersterfte te compenseren met nieuwe aanwas. Hierdoor is er de laatste jaren onder de gepeilde groep toch sprake van groei. Of daarmee snel het oude niveau weer bereikt wordt, valt uit de cijfers nu nog niet af te leiden. Overigens geldt dat natuurlijk alleen voor de bijen, niet voor andere bestuivende insecten.

In andere landen, zoals de VS, liggen de verliezen echter veel hoger en is compensatie moeilijk.

 

EDIT: zie ook hier.

 

  1. 4

    Buurman van mij heeft ook een grote tuin .. Mijn tuin staat vol met bijenvoer zoals phacelia ,korenbloempjes fruitboompjes enz , zijn tuin ligt vol met tegels . Hij maakt zijn tegels Algenvrij met roundup en heeft een feesttent met een barbeque .Ik vind het niet normaal dat die rotzooi (roundup) nog steeds voor iedere burger te koop is .

  2. 5

    @4: Wanneer men niet wat uit de winkel kan halen gaat men zelf aan de gang met allerlei gifcreaties.Roundup uit t schap lost het probleem dus nog niet op.

    Is round up trouwens erger dan andere bestrijdingsmiddelen? Ik verkoop ’t zo nu en dan bij mijn bijbaan. Ik kan de mensen makkelijk beinvloeden wat anders te halen. (Onthouding van bestrijdingsmiddelen zal wel wat lastig zijn)

  3. 8

    Steeph, je legt erg de nadruk op neonicotinoïden als factor in de bijensterfte terwijl de NCB rapporten die je aanhaalt zeggen dat de manier van varroabestrijding de meest significante factor is.
    Het is jammer dat de neonicotinoïden blijkbaar zodanig tot de verbeelding spreken dat er vervolgens een blinde vlek ontstaat voor wat er verder mis zou kunnen zijn, met de bijenhouderij zelf bijvoorbeeld.
    Alle imkers die meededen aan het onderzoek doen het ongeveer op dezelfde manier: het is een vorm van bioindustrie. Een kenmerk van de bioindustrie is dat er voortdurend allerlei ziekten en plagen moeten worden bestreden, omdat de dieren in een situatie terecht zij gekomen die zover van de natuur afstaat dat ze het zelf niet meer kunnen oplossen. Maar als je eenmaal begint de varroa-parasiet chemisch te bestrijden, kweek je steeds sterkere parasieten en bijen die steeds minder goed in staat zijn er zelf mee te dealen. Op de lange termijn is dat een doodlopende weg.
    Het kan ook anders: de Warré bijenkast bijvoorbeeld, die bijen een veel natuurlijker leefomgeving geeft, is herontdekt en wordt steeds meer gebruikt door bijenhouders die geen enkele vorm van varoabestrijding toepassen.
    Het zou heel interessant zijn een onderzoek te doen naar het verschil in sterfte tussen gangbaar gehouden bijenvolken en meer natuurlijke.

  4. 9

    @8: Valide punt. Alleen de keuze was wel bewust. De varroabestrijding is een factor die imkers nu grotendeels zelf in de hand hebben. De pesticiden niet.
    Bovendien zijn de pesticiden onderwerp van politieke discussie, de varroamijt niet.

  5. 11

    @4

    Ik vind het niet normaal

    Ik ook niet.

    Dat jij (terecht) online je gal spuwt en -zoals het er naar uit ziet- nog niet met je buur hebt gesproken over.

    Niets let je om je buur aan te spreken over het gebruik van. Geheid dat hij/ zij zal zeggen dat ze ‘er’ wel van gehoord hebben, maar ‘het’ niet geheel weten te plaatsen.

    Jij hebt de bloemetjes (argumenten).

    Doe ‘es een BBQ in je eigen tuin? ;-p

  6. 12

    De varroa-parasiet is niet het grootste probleem wat onderzoekers ons steeds maar weer willen wijs maken, onderzoekers die in dienst van de big farma hebben zo hun eigen voordelen om niet de waarheid te speken.

    Onderzoekers linken glucose-fructosestroop aan bijen verdwijnziekte

    Een team entomologen van de Universiteit van Illinois heeft een mogelijk verband gevonden tussen glucose-fructosestroop en de bijensterfte. Glucose-fuctrosestroop wordt van mais gemaakt
    Sinds 2006 doen imkers melding van de bijenverdwijnziekte. Veel landen, waaronder ook Nederland en België, hebben last van de mysterieuze verdwijning van bijen.
    Het is een fenomeen waarbij alle bijen van een bijenvolk plotseling verdwijnen. Als mogelijke oorzaken van het verdwijnen van de bijen worden genoemd: de varroamijt, virussen, stress, ondervoeding, bepaalde pesticiden en straling van mobiele telefoons.
    Honing
    Het nieuwe onderzoek, dat is gepubliceerd in het tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences, linkt de bijenverdwijnziekte aan glucose-fructosestroop, dat imkers de bijen voeren omdat hun eigen voedselbron, honing, van ze wordt afgenomen.
    In de jaren zeventig begon men bijen glucose-fructosestroop te voeren nadat uit onderzoek was gebleken dat hier geen risico’s aan zouden kleven. Sinds die tijd zijn er nieuwe pesticiden ontwikkeld, waarvan resten in de glucose-fructosestroop terechtkomen. Deze pesticiden blijken het immuunsysteem van de bijen te verzwakken en Neonicotinoïden is voor een bij of andere insecten neurotoxisch waardoor het oriëntatie vermogen in de war raakt en bij uitvliegen de weg niet terug meer kan vinden (Vandaar ook verdwijnziekte de bijen komen niet meer terug op de stand)
    Bij ziekte onvoldoende voer of parasieten dan liggen de bijen dood onder in de kast laat dat duidelijk zijn.

    Het verhaal over glucose-fructosestroop dat gelinkt wordt aan de bijen verdwijnziekte klinkt heel aannemelijk. Ik heb thuis op de bijenstand nooit last gehad van de bijenverdwijnziekte omdat ik altijd met gewone suiker oplossing heb gevoerd, Sinds vorige herfst ben ik voor het eerst met trim-o-bee gaan voeren( heb het etiket en de inhoud gecontroleerd glucose-fructosestroop) ik heb begin september 3 volken ingevoerd met glucose-fructosestroop opname van deze voedsel was goed, de bijen vlogen goed haalden stuifmeel alles leek in orde tot eind oktober, een kast zat geen een bij meer in. Ben met twee kasten de winter in gegaan en met mooie dagen boven 7 graden hebben ze alle twee ook gevlogen en deze voorjaar ook stuifmeel gehaald een volk begon steeds minder te vliegen tot dat er niet een bij meer uitkwam en de kast nu leeg is en de laatste volk was zo verzwakt dat ik die heb opgeruimd en ben geheel weer op nieuw begonnen. .
    Vanaf 1 december 2013 is het gebruik van neonicotinoïden verboden. Maandag nam de Europese Commissie het moratorium aan. Na twee jaar wordt bekeken of de maatregelen effect hadden en of er Europese wetgeving moet komen.

    Het gaat de inperking van drie middelen in de neonicotinoidengroep; clothianidine, imidacloprid en thiametoxam. Niet alle toepassingen worden stopgezet. Het gaat met name om zaadtoepassingen van de insecticiden in door bijen bevlogen gewassen. Gebruik in de glastuinbouw krijgt waarschijnlijk een uitzondering.

    De middelen zouden schadelijk zijn voor bijen. Het verbod moet de slinkende bijenpopulatie beschermen. Nederland is voorstander van het tijdelijke verbod. Vijftien lidstaten steunden de inperking, acht lidstaten stemden tegen en vier lidstaten onthielden zich van stemming.

    Als er verband is tussen glucose-fructosestroop en de bijensterfte en er zou het verbod in Europa op neonicotinoïden komen voor twee jaar zou dat weinig uit maken op de gezondheid van de bijen omdat er veel mais ingevoerd wordt uit de USA en nog veel voorraad mais met residuen van deze bestrijdingsmiddelen zijn opgeslagen in Europa waar nog glucose fructosestroop van gemaakt wordt. Het zou verstandig zijn om voorlopig geen glucose-fructosestroop meer aan de bijen te voeren en weer overgaan op gewone kristalsuiker.
    H de Jonge

  7. 13

    @12

    onderzoekers die in dienst van de big farma hebben zo hun eigen voordelen om niet de waarheid te speken.

    Cool story, bro!1!!

  8. 15

    @12: Bedankt voor de waarschuwing. Ik heb overigens het gevoel dat het beter is als bijen honing eten in plaats van suiker. Als je niet teveel honing oogst is voeren normaal ook niet nodig. Ik heb het wel gedaan om een klein volk met te weinig voorraad door de winter te helpen, maar ik zie het als een noodoplossing.