Een klezmer-orkest van één tamboerijn

Marc van Oostendorp | | | bio

Toen Het Parool in 2006 een verkiezing van het ‘mooiste Amsterdamse woord’ uitschreef, won achenebbisj. Dat was lang niet het enige jiddische woord dat in de lijst terecht kwam: ook attenoje(‘krijg nou wat’), gebbetje(grapje), en mesjogge(‘gek’)stonden hoog en hadden een Jiddische oorsprong.

Wie in Amsterdam naar ‘echt Amsterdams’ wil luisteren, hoort nog steeds een heleboel joodse klanken. Dat observeert ook Megan Raschig in het artikel “Goeie Ouwe Gabbers: Listening to ‘Jewishness’ in Multicultural Mokum” dat vandaag verscheen in het elektronische wetenschappelijke tijdschrift Quotidian. (meer…)

De joodse Jezus

Jona Lendering | | | bio

Het belangrijkste boek dat een oudhistoricus moet lezen is, momenteel, John P. Meiers briljante A Marginal Jew. Rethinking the Historical Jesus. Ik realiseer me dat veel oudheidkundigen zullen zeggen dat het onderzoek naar het leven en de opvattingen van de timmerman uit Nazaret eigenlijk het werk is van theologen, maar dat oordeel is gebaseerd op een onjuist begrip van de “derde speurtocht”, die historisch van aard is. Sterker nog, het zoeken naar de historische Jezus is het innovatiefste en methodisch geavanceerdste deel van de oude geschiedenis. En daarbinnen is A Marginal Jewsimpelweg het beste boek.

Of beter: boeken. Oorspronkelijk zou het gaan om drie delen, die zijn verschenen in 1991, 1994 en 2001. De voornaamste conclusies zullen echter worden gepresenteerd in het vijfde deel. Het vierde deel is in 2009 verschenen, brengt het totale aantal bladzijden op 2990 en behandelt Jezus als rechtsgeleerde. Als een rabbi, om de oude Joodse uitdrukking te gebruiken. Jezus is immers binnen het Jodendom gebleven, en dat wil zeggen dat de historische Jezus alleen de Joodse Jezus kan zijn, een cliché dat Meier uitlegt door uit en te na te herhalen dat de Joodse Jezus de halachische Jezus is.

Met andere woorden: hoe ging Jezus om met de Wet van Mozes? (meer…)

De Godwin en de Potwin

Edge of Europe | | | bio

De Wet van Godwin is nooit bedoeld om te voorkomen dat politici in de extreemrechtse hoek worden gezet. De nuchtere vaststelling van Mike Godwin dat er altijd wel iemand is die Hitler of de nazi’s bij een discussie betrekt, is niet meer dan dat. Niet de idioten die pak ‘m beet Bill Gates met Joseph Goebbels vergelijken, maar die linkse types die alles ter rechterzijde van D66 als nazi of fascist betitelden, zijn er de oorzaak van dat je nu nauwelijks nog serieus genomen wordt als je vaststelt dat politici de grens tussen terechte kritiek en haatzaaierij overschrijden.

Het vervelende van islamkritiek is dat de islam een broertje is van het jodendom. Wie klaagt over onverdoofd slachten, over voorschriften rond voedselbereiding, over gescheiden gebedsruimten (tot zelfs gescheiden openbaar vervoer aan toe) voor mannen en vrouwen, over bidden in de eigen taal en over kledingvoorschriften, die klaagt ook over het orthodoxe jodendom. Wilders en de zijnen wapperen echter duchtig met Israëlische vlaggen om maar vooral niet de schijn te wekken, iets tegen Joden te hebben.

Maar juist omdat islam en jodendom zo op elkaar lijken, lijken de argumenten van Wilders en zijn aanhang sprekend op die van antisemieten. (meer…)

‘Hekserij’ kost vrouw in Haifa zo’n €17.600,- aan alimentatie

‘Hekserij’ kost vrouw in Haifa zo’n €17.600,- aan alimentatie

De plek en het verhaal

Jona Lendering | | | bio

Rabbi Yisroel ben Eliezer, beter bekend als de Baal Shem Tov, was gewend om, steeds wanneer er een calamiteit dreigde voor zijn volk, naar een geheime plaats in het bos te gaan. Daar stak hij vuur aan, en hij richtte een bepaald gebed naar de Maker van het Universum. Dan werd de catastrofe afgewend.

Maar toen hij er niet meer was, en weer een ongeluk zijn volk bedreigde, ging een van zijn leerlingen naar dezelfde plek in het bos, en zei: “Maker van het Universum, ik weet niet hoe ik het vuur moet ontsteken. Maar ik kan nog wel de weg vinden, en het gebed zeggen. En dat zal genoeg moeten zijn.”

En dat was het. De ramp werd afgewend. (meer…)

Turkse TV

Jona Lendering | | | bio

De Turkse TV-zender Kanal T had onlangs een opvallend idee: een TV-show met tien atheïsten, die worden toegesproken door een joodse rabbi, een islamitische imam, een boeddhistische monnik en een christelijke priester. Wat voor een priester staat er niet bij: het kan een grieks-orthodoxe pope zijn maar ook een vertegenwoordiger van een van de oosterse kerken. Aan het einde van de show bepalen de atheïsten wie ze het meest overtuigend vonden. De winnaar krijgt als prijs een reis naar Rome, Jeruzalem, Mekka of Tibet.

De bekende Amerikaanse blogger Jim West presenteerde dit als “stupid news of the week”, en hoewel hij me vaak stof tot nadenken geeft, ben ik het dit keer niet met hem eens. We moeten als de wiedeweerga zo’n show organiseren in Nederland. (meer…)

Geritualiseerde achterlijkheid

Martijn | | |

Traditie is geritualiseerde achterlijkheid. Wie iets doet dat echt met geen enkel goed argument te verantwoorden is, valt als laatste redmiddel terug op “Het is onze traditie.” Alsof het feit dat mensen zich al honderden of duizenden jaren idioot gedragen het beter maakt. Het tegendeel lijkt me eerder waar.

Het is nog tot daar aan toe als de traditie gaat om het dragen van rare hoofddeksels of het op bepaalde dagen zingen van liedjes en luisteren naar saaie verhalen in speciaal daarvoor bestemde gebouwen. Maar vaak is traditie een voorwendsel voor het onderdrukken van vrouwen, homoseksuelen of simpelweg ‘de ander’. Zo vindt het gros van de Nederlanders het prima kinderen te indoctrineren met negentiende-eeuwse racistische stereotypen onder het mom van de traditie van Zwarte Piet. Bij moslims en joden zijn slachtdieren de klos omdat in een ver verleden iemand heeft opgeschreven dat in een nog verder verleden iemand van god gehoord zou hebben dat slachten op een bepaalde manier moest gebeuren. Uw god is namelijk een pietluttige god, die zich het liefst met allerlei detailvoorschriften bezighoudt. Probeer in Leviticus of de Koran vooral niet te zoeken naar voorschriften naar een verstandig macro-economisch of gezondheidszorgbeleid. Het is allemaal “Als uw koe door het graan van de buurman loopt, dan betaalt u twee schepels graan schadevergoeding als bij de volgende volle maan meer dan de helft weer rechtop staat en vier als het nog plat ligt.”
(meer…)

Twee manieren van overleven als Joden

Abu Pessoptimist | | | bio

Ik wil beginnen met een verwijzing naar een collega blogger, de Magnes Zionist, alias Jerry Haber (wat op zijn beurt weer een alias is van een Amerikaans/Israelische professor in de filosofie en Joodse medievalistiek). Ik heb Haber vaker geciteerd op dit blog. Dit keer ga ik hem zelfs twee keer aanhalen. Op de dood van Osama bin Laden reageerde hij met een citaat uit het bijbelboek Spreuken:

Verheug je niet over de val van je vijand, juich niet als hij ten onder gaat.Want de HEER ziet het en keurt het af, en laat zijn woede op je vijand varen. Wind je niet op over kwaadaardige mensen, wees niet jaloers op goddelozen.Want wie kwaad doet, heeft geen toekomst,het licht van goddelozen wordt gedoofd. (Spreuken 24:17-20).

Ik sluit me daar graag bij aan (en zie tot mijn verrassing dat Anja Meulenbelt op haar blog ook Haber’s bijbelcitaat aanhaalt).

Een tweede aanhaling van Haber betreft een stukje van hem waarin hij verwijst naar de Joodse filosoof Emil Fackenheim. (meer…)

Chassidische krant knipt Hillary Clinton uit foto

Chassidische krant knipt Hillary Clinton uit foto

VVD toch blij met Europees Hof voor de Rechten van de Mens

Dimitri Tokmetzis | | | | bio

VVD toch blij met Europees Hof voor de Rechten van de Mens