Author Archives: Felix Rottenberg
De sloop
De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.
DE PRUILMONDJES van Jacques Tichelaar en Wouter Bos maskeerden hun ongemak. Maarten van Haaff maakte er voor NRC Handelsblad een prachtige prent van, die donderdag pontificaal op de voorpagina werd afgedrukt. Wat verbergt Bos? Hij kan niet hardop zeggen: Van Hulten was vanaf dag één niet wat ik verwachtte. Te jong, onervaren, wel een talent, maar niet als strateeg of crisismanager in de machinekamer van dit gekkenhuis. Hij liep me vaak voor de voeten, met idiote interviews. Hij verkwanselde ook snel zijn gezag en mobiliseerde daarmee alle intriganten die in een politieke partij rondlopen. Daarbij was zijn kennis van de hoofdpijndossiers te mager. Bij de AOW-discussie maakte hij Marcel van Dam nóg bozer, toen de Armeense kwestie ons ontregelde, compliceerde hij die nog meer. Hij kostte ons tijd in plaats van dat hij leverde. We moesten echt van hem af, zo simpel is dat. Maar dat kan Bos allemaal niet hardop zeggen. Vandaar de pruillip, daarmee zet je je mond op slot. Dertig jaar geleden, in de gloriedagen van Joop den Uyl, was Ien van den Heuvel PvdA-voorzitter. Ze was een aardige vrouw, die moedig vooraan liep bij de politieke strijd voor het recht op vrije abortus. Maar als partijvoorzitter was ze niet gemeen genoeg en miste ze snelheid.
Zeerovers
De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.
Er is een kans dat het samenvalt: op een zonnige vrijdag dit najaar sluit ABN Amro zijn hoofdkantoor op de Zuidas, terwijl een paar kilometer verderop, in de Vijzelstraat, het Gemeentearchief zijn deuren opent in het fantastische gebouw De Bazel, waar ABN Amro tot 1999 zijn hoofdzetel had.
Het gebouw is vernoemd naar architect Karel Petrus Cornelis de Bazel, die in 1916 de opdracht kreeg het te ontwerpen voor de Nederlandsche Handel-Maatschappij, één van de rechtsvoorgangers van ABN Amro.
Ook toen al waren bankiers kien. De Bazel voerde namens de gemeente de stedenbouwkundige supervisie over de zogenoemde Vijzelstraattraverse, waarvoor hij de smalle Vijzelstraat met liefst 22 meter wist te laten verbreden!
De bankiers dachten: die man moeten wij voor ons laten werken, hij is niet alleen een veelgeprezen architect, in zijn dubbelrol kan hij allerlei gemeentelijke beperkingen omzeilen.
Rijkman Groenink, de geplaagde bestuursvoorzitter van ABN Amro, is een liefhebber van kunst en architectuur. Onlangs werd een nieuw landhuis voor hem en zijn vrouw opgeleverd, pal aan de Vecht, ontworpen door de architecten van MVRVD, de bouwmeesters van het Nederlandse paviljoen op de wereldtentoonstelling in Hamburg en de controversiële VPRO-villa in het Mediapark in Hilversum.
(meer…)
De firma Klop Klop
De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.
Het gelazer met het graaien begon ruim twee weken geleden weer. ING publiceerde zijn jaarcijfers en bleek uit te blinken in grandioze bonussen voor de leden van zijn raad van bestuur. Je leest dat op zaterdagmorgen in het ochtendblad en denkt: kom op, Wim Kok, neem stelling, treed op, doe wat. Kok doet niets. Die heeft vorig jaar al meegedeeld dat het een duivels dilemma is: de internationale trend bij het belonen van tycoons van ondernemingen en de spanning die dat oplevert met de Hollandse traditie
van gematigdheid.
Medelijden en melancholie wisselen elkaar af als Kok als commissaris van ING zichtbaar nerveus naar de balans zoekt. Dat zijn zijn heilige woorden de laatste tien jaar: balans of evenwicht. Dertig jaar geleden stond hij als voorzitter van de FNV letterlijk boven alle partijen, was hij een droogkloot, maar op de beslissende momenten zuiver op de graat, zoals Job Cohen nu. Kok beseft niet dat hij als oud-minister-president van PvdA-huize, met Willem Drees en Joop den Uyl als zijn voorgangers, nog steeds moreel gezag heeft. Dus is enig subtiel verweer tegen het gegraai van loonslaven als Rijkman Groenink en al zijn collega’s op zijn plaats. Kok durft dat niet. Die wordt inmiddels gegijzeld door de nuances, door zijn kompanen in het bedrijfsleven met wie hij een kantoor deelt in Amsterdam-Zuid. Nu Wouter Bos, de nieuwe minister van Financiën: hij weet heel goed dat Kok als schatkistbewaarder geen populaire stemmentrekker was voor de PvdA. Maar heeft Bos met Kok gebeld toen hij op verzoek van de Tweede Kamer ter voorbereiding op een door de SP en Groen Links aangevraagd Kamerdebat een brief over ‘het grote graaien’ moest schrijven? (meer…)
Schraalhans
De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt normaal iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso, maar deze keer wat later.
Caroline Gehrels, PvdA-wethouder voor Cultuur, is vorig jaar gescout door de nomenklatoera van de Amsterdamse PvdA. Opperhoofd Lodewijk Asscher was vele malen getipt over Gehrels. Zij viel op in haar rol als consultant van Berenschot, ze adviseerde de gemeente op elegante wijze over city branding en werd geroemd als een dame met haar op de tanden.
Gehrels laat geregeld blijken de traditie van sterke Amsterdamse cultuurwethouders te kennen. Die begint bij Emanuel Boekman, die
tijdens zijn wethouderschap in de jaren twintig en dertig promoveerde op cultuurbeleid. Boekman legde hét fundament voor socialistische cultuurpolitiek in de stad met zijn bondgenoot Wibaut.
Na de oorlog waren de wethouders Albert de Roos en Peter John Koets de beschermheren van de legendarische Willem Sandberg, die het Stedelijk Museum geniaal profileerde. Amsterdam gold in Europa als een voorbeeldstad voor de kunsten.
Kan Gehrels die tijden doen herleven? In elk geval is ze geen vervelende ijdeltuit en gaat ze rechtstreeks op de moeilijke kwesties af.
Deze week gaf ze Marcel Wiegman in deze krant de primeur van haar radicale gedachten. Ze kondigde aan op te houden met het bedrijven van ‘verdelende rechtvaardigheid’. Dus geen kaasschaaf meer, maar echt keuzes maken.
Dat belooft een hoop gedonder. Want om geld voor versterking en vernieuwing vrij te kunnen maken, zal ze onvermijdelijk moeten snijden in het jaarlijkse kunstenbudget van tachtig miljoen euro. De gemeentekas is leeg, haar mentor Asscher zal tot 2009 op een enkel fooitje na niet te hulp kunnen schieten. Minister en partijgenoot Ronald Plasterk heeft veel minder geld ter beschikking dan het regeerakkoord suggereerde.
Zeker vijf miljoen moet Gehrels bezuinigen om haar beloften waar te maken: het wereldklasseniveau van de kunst verhogen, om toeristen, talent en toppers aan de stad te binden, royale kunstinvesteringen in de kwetsbare wijken en extra geld voor kunsteducatie en talentontwikkeling.
(meer…)
Machtsspelletjes van de NS
De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.
Donderdag, in de trein van 9.33 uur van Schiphol naar Rotterdam, raak ik voor de 453ste keer bekneld tussen die idiote glazen tochtdeur van de treinwagon en het vouwfietsje van een medepassagier. Gesis, gevloek en gemompel worden gevolgd door een koorzang van klachten op de leiding van de Nederlandse Spoorwegen.
Hoe lang zien geroutineerde passagiers in de overvolle intercitytreinen al toe op dit onnodige gestuntel van collega-reizigers? Minstens tien jaar.
In treinstel 4517 ontstaat spontaan een minisymposium. Indrukwekkend is het geïmproviseerde referaat van een fiscalist, die al twintig jaar met deze trein naar zijn kantoor in Rotterdam reist. Keurig in het pak, een fatsoenlijk mens, dat blijkt uit alles. “De leiding van de Spoorwegen houdt niet van reizigers!” Dit laatste woord spreekt hij dik aangezet uit. De fiscalist hekelt Bert Meerstadt, die een dag eerder heeft aangekondigd dat de NS in 2011 de tarieven in de spitsuren fors zal verhogen, als de regering een kilometerheffing op de snelwegen invoert. NS verwachten dan een volksverhuizing van de auto naar de trein.
Meerstadt, de tweede man van de NS, is een machtsspelletje aan het spelen. De NS willen meer geld van de overheid en dat probeert hij nu af te dwingen door te dreigen met tariefsverhogingen. Maar dat doet deze strateeg op een ontstellend knullige manier. Hij roept grote ergernis op bij de treinreizigers, die al jaren de kwaliteit achteruit zien hollen. Volgens de officiële cijfers geeft één op de vijf treinreizen gedoe. Ik hou het nu een jaar bij, soms is het weken achtereen minstens één op de drie keer mis.
Het ergste is het gebrek aan informatie. Maandag stond de trein van Rotterdam naar Utrecht bijna een kwartier na de officiële vertrektijd nog stil. Er werd niets omgeroepen, de conducteurs hieven hun armen radeloos in de lucht.
(meer…)
Zondagskind in de problemen
De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.
Zondagskinderen in de politiek bestaan niet. Toch was Wouter Bos vier jaar een zonnekoning in wording. In het begin relativeerde hij dat menigmaal, maar uiteindelijk begon hij zelf ook te geloven dat hij Jan Peter Balkenende probleemloos zou verslaan en premier zou worden. Dat krijg je als tientallen hielenlikkers je naar de mond praten: ambassadeurs, de Volkskrant-hoofdredacteur, captains of industry, Amerikaanse onderministers; zelfs Tony Blair en Bill Clinton beschouwden Bos als de aankomende ‘president’ van Nederland. Bos was als oppositieleider een bekwame operator. Hij kende alle dossiers, kwam, zag en overwon in talkshows; niemand liep hem voor de voeten.
Er werd wel eens gebromd over zijn vluchtige manier van communiceren. Met honderden bemoeials en betweters binnen en buiten de PvdA onderhield hij contact, vooral per e-mail. Soms schreef hij twee of drie regels, een andere keer uitvoerig, maar er waren ook periodes waarin hij niet thuis gaf. De stille kritiek luidde dan ook dat hij de denkkracht in en om de PvdA niet consequent mobiliseerde. En vorig jaar brak hem dat op. (meer…)
Circus Wilders
De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.
Geert Wilders is politiek tot theater aan het maken en dat gaat hem goed af. Zijn timing wordt steeds geraffineerder.
Eerst werd de voorzitter van de Tweede Kamer, Gerdi Verbeet, getest door een backbenchertje van de PVV. Hij zette het debat over de dubbele paspoorten grof in, waarna Wilders kon doorstoten. De kwestie domineerde het debat over de regeringsverklaring en de krantenkoppen over de Statenverkiezingen. Niemand weet er echt raad mee.
Terugschieten of relativeren? Maandag begon de PvdA te knoeien. Dat is allemaal geen opzet, maar gewoon onwennigheid met het politieke spel, waarin journalisten flink meehelpen stoken.
Dus als Wilders PvdA-Kamerlid Khadija Arib hekelt als adviseur van de Marokkaanse koning, geeft Aribs fractievoorzitter Jacques Tichelaar zijn voorlichters een laffe instructie: zeg dat we tot de bodem uitzoeken hoe het precies zit met het adviseurschap van Arib.Het is een bekende reflex, die aarzeling van PvdA-politici, zeker pal voor de verkiezingen. (meer…)
Allemansvriend
De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.
Geert Wilders voert een hetze tegen de islam. “Alles is geoorloofd,” zei hij vorige week in een interview in NRC Handelsblad. Volgens de PVV-fractieleider moeten de demografische ontwikkelingen zo gestuurd worden dat in een volgend kabinet niet nóg twee moslims komen.
Onderschat het niet: tussen de vijftien en twintig procent van het Nederlandse electoraat voelt zich aangesproken door de ideeën van Wilders. Gisteren, in de trein naar Rotterdam, zat tegenover mij een kantoorklerk luid te telefoneren. Er kwam een kebab etende Turkse man de wagon binnenlopen. De schuttingtaal die de kantoorklerk over de Turk bezigde, was pittig. Ik permitteerde mij een kalmerende opmerking, maar toen barstte de klerk pas echt in een hellezang uit: iedereen werd op één hoop gegooid, Israëliërs, Afghanen, Afrikanen en Turken.
Even dacht ik : zat nu de allemansvriend Mark Rutte maar naast me, want die kan in allerlei ongemakkelijke situaties zo voorkomend reageren. Neem het debat over de regeringsverklaring, donderdag: eerst prijst Rutte de bewindslieden Ahmed Aboutaleb en Nebahat Albayrak, om even later, met dezelfde glimlach, Albayrak op te roepen haar Turkse nationaliteit op te geven, want daarmee zou zij een voorbeeld voor andere migranten kunnen zijn.
Rutte blijft me verbazen. Hij is hard op weg een lichtgewicht politicus te worden, wat hij niet was voordat hij partijleider werd. Het ging mis bij de lijsttrekkersverkiezingen vorige jaar april, toen hij Rita Verdonk tegenover zich vond.
(meer…)
Dagboek
De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.
Tony Blair heeft tot zijn spijt geen dagboek bijgehouden. Dat is een stommiteit van de eerste orde. In Engeland is de dagboekschrijverij een serieuze aangelegenheid. “Do you diary too?” hoorde ik de legendarische radicale Labour-politicus Tony Benn ooit aan een collega vragen. Benn begon in 1940 aan zijn dagboek, toen zijn vader lid werd van het Hogerhuis en hij zelf nog op de middelbare school zat. Sindsdien volgt hij zijn eigen leven met de pen: zijn debuut in het Lagerhuis, zijn ministerschap onder Harold Wilson, de barre jaren in de oppositie tegen Margaret Thatcher; het is allemaal minutieus beschreven.
Benn nam ook letterlijk alles op: gewapend met een cassetterecorder en een thermosfles met thee plus mok nam hij plaats achter elke forumtafel. Alle debatten en gesprekken werden geregistreerd. ’s Avonds in bed sprak hij bandjes in met een terugblik op de dag, die door zijn vrouw werden uitgetikt en bewerkt.
Een premier in Engeland heeft niet alleen tientallen ambtelijke adviseurs, hij beschikt ook over een grote persoonlijke staf. Dagelijks
zitten vier secretaresses voor hem klaar, van wie twee alleen al om zijn agenda te beheren.
Onbegrijpelijk is het dat op 1 mei 1997, toen Blair aantrad, zijn kabinetssecretaris, die Butler heette, hem niet dringend aanraadde elke dag tien minuten zijn observaties op te nemen. De aanloop tot de oorlog in Irak, bijvoorbeeld, daar willen we toch alles van weten, ook omdat Blair zich heeft laten ontvallen dat zijn besluit mee te gaan met Bush hem bijna beslopen heeft.
(meer…)
Klem gezet
De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.
Vorig jaar zomer is bij de grote partijen eindeloos onderhandeld over de pikorde op de kandidatenlijsten voor de Tweede Kamer. Dagenlang is ruzie gemaakt en met deuren geslagen, terwijl de de posities van potentiële kroonprinsen en -prinsessen precies werden uitgemeten.
Maar in de laatste fase van een kabinetsformatie kunnen de leiders van de coalitiepartijen helemaal alleen toeslaan en de officiële hiërarchie negeren. En dan komen uit de coulissen de echte zwaargewichten tevoorschijn.
Wie goed oplette, zag zijn vermoedens bevestigd. De nieuwe minister van Volksgezondheid, Ab Klink, de beste politieke vriend van premier Jan Peter Balkenende, manifesteerde zich in toenemende mate als chef-ideoloog voor staatszaken.
Bij de PvdA liep Ronald Plasterk zich achter de schermen warm. Hij redigeerde het verkiezingsprogram en bemoeide zich met de voorzomerse AOW-ruzie, door zich op te werpen als bemiddelaar tussen Marcel van Dam en Wouter Bos. En dan deed hij óók nog even mee met het doorrekenen van de kosten van alle sociaaldemocratische beleidswensen.
Plasterk is een gretig wonderkind en de snelst schrijvende columnist van Nederland. Geregeld legde hij de redactie van de Volkskrant drie concept-columns voor, die hij in een uurtje uit zijn laptop had gespuugd. Sinds Joop den Uyl heeft zich in de PvdA niet zo’n veelzijdige, alleskunnende betweter aangediend. Plasterk is de nieuwe tweede man, die met al zijn charme in het kabinet kwesties op scherp kan zetten.
Opvallend was Plasterks introductie. Wouter Bos lanceerde hem nadrukkelijk als de PvdA-atheïst. Dit zoemde al weken rond: met
een atheïst op Onderwijs kan tegenwicht geboden worden aan het sociaal-christelijke denken.
Maar hoe?
(meer…)
