Zonder solo wordt het niks

Verhalen in de muziek, ik luister er graag naar. Maar er is meer. Er zijn ook instrumentale nummers en ook nummers met lekker lange solo’s. Mijn vuistregel is: zonder solo is het niet veel waard. Dat klopt niet altijd, maar meestal wel. Neem bijvoorbeeld Duitse schlager. De Duitse schlager kent geen solo’s, dus daar klopt het wel. Verder moet natuurlijk ook de solo wel iets voorstellen. Hij hoeft, voor mij dan, beslist niet technisch heel moeilijk te zijn of zo, het is iets anders, moeilijk te omschrijven en misschien ook niet altijd voor iedereen hetzelfde, de solo moet HET hebben. Wie weet wat dat is, snapt het wel en wie niet, kan altijd nog een keer gaan luisteren of gewoon iets anders gaan doen.

Lyrics are lyrics
And a song is a song
But without a solo
You won’t get along
Words can be nice
And words can be fine
But without a solo
You’ll miss the divine

Ik houd me graag aanbevolen voor suggesties voor platen met de favoriete solo’s van de lezers. Hopelijk kan ik dan volgende week weer de platenwinkel gaan plunderen, net zoals ik naar aanleiding van jullie reacties op mijn vorige column heb gedaan.

Mijn absolute favoriet in het instrumentale solo-genre is een stuk van een uur lang dat eind jaren 70 op het Krautrock-label Brain is verschenen en dat nu moeilijk verkrijgbaar is: ‘Solar Music Live’ van de groep Grobschnitt.

Het zou een beetje flauw zijn om het hier over een plaat te hebben die niet makkelijk meer te beluisteren is. Gelukkig is er ooit een TV-opname van een optreden gemaakt en die staat, helaas in drie delen gehakt, op Youtube. Die filmpjes geven ook een beetje een indruk van hoe de plaat is.

Het eerste deel:

Het stuk begint met een korte instrumentale introductie. Vervolgens een beetje zang: “Get up on my cycle to the sun” en dat zegt eigenlijk alles al. Terwijl je bij wereldwijd succesvolle groepen als Pink Floyd in dit geval in een dikke limousine kunt rijden of in een ruimteschip, moet je hier maar achter op de fiets springen. De groep was vooral lokaal in Nordrijnland-Westfalen en omstreken zeer populair, er waren vele fans die zo enthousiast waren dat zij de groep naar elk concert achterna reden.

Grobschnitt begon ooit als een scholierenbandje en lag toen altijd in de clinch met de conciërge van hun school omdat deze de boel wilde sluiten en naar huis gaan, terwijl de groep nog even wou doorspelen. Dat zorgde schijnbaar altijd voor conflicten, maar niet echt. In werkelijkheid was de conciërge een aimabele man van het soort ‘ruwe bolster blanke pit’ die de groep eigenlijk heel graag mocht en de groep mocht hem eigenlijk ook  graag.

Later bereikte de groep ook andere delen van Duitsland. Berlijn, Noord-Duitsland. Ik heb ze zelf een keer live meegemaakt en daarvoor moest ik er 100 kilometer dan niet achter op de fiets maar wel achter op de brommer heen rijden, en na afloop weer 100 kilometer terug en vooral op de terugrit was het nogal koud. Helaas was het voor Solar Music toen al te laat. De groep zei zelf dat het stuk leeft en daarom steeds verandert en dat was ook zo. Ten nadele, zoals ik vond, misschien ook omdat de vroeger bassist ‘Popo’ toen al niet meer meedeed. Helaas. De goede tijd was eind jaren 70 en toen ik ze later live zag, was alles alweer voorbij.

Sowieso heeft de groep zelf, volgens mij dan, met zijn andere platen Solar Music Live nooit kunnen evenaren. Ik heb na die plaat alles gekocht wat ik van Grobschnitt kon vinden, maar afgezien van een kort stuk “Solar Plexus” van  drie en een halve minuut  op de derde solo-elpee van de drummer ‘Eroc’ ben ik niets vergelijkbaars meer tegengekomen. Ook de studioversie van Solar Music, op de dubbel-elpee ‘Ballermann’, vond ik slechter, maar daar was een reden voor. Schuldige was de producent die de wensen van de groep negeerde en zijn eigen weg volgde. Eroc heeft later de studioversie zelf geremixed en daardoor werd zij echt veel beter.

Daarnaast wordt op de andere platen ook veel meer gezongen en de zang van zanger en tweede gitarist ‘Wildschwein’ heeft mij nooit zo kunnen boeien, de tweede gitaar wel, maar de zang niet zo, een kwestie van smaak misschien. Het zangdeel op Solar Music is in ieder geval vrij kort en als ik luister, sla ik het meestal over. Daarna begint het stuk pas echt. Flageolett-tonen D-E-A-E en het eerste hoogtepunt dankzij sologitarist ‘Lupo’. Vervolgens doet ook de keyboarder ‘Mist’ kort zijn intrede als solist. Mist betekent in het Duits letterlijk stront en figuurlijk rotzooi. Mijn vermoeden is echter dat hij zich bij de keuze van deze naam door de Nederlandse betekenis heeft laten inspireren, want dat past beter bij een wat zweverige keyboardspeler met lang haar en veel theaterschmink op.

Het tweede deel:

Het stuk wordt live steeds weer aangevuld door allerlei show-acts. Meestal mannen verkleed in spullen van de carnavalswinkel die wat met vuur spelen, waarbij zij uiteraard alle brandveiligheidsvoorschriften in acht nemen. Er werd ook graag en veel gebruik gemaakt van de mistmachine. De meest bekende show-act is die van de man met een zwaailicht op zijn hoofd die zijn excuses komt aanbieden voor dat de mist in de zaal heel erg giftig is en reeds na enkele minuten tot bewusteloosheid en zelfs tot de dood kan leiden. Dat klinkt bijzonder fout, maar dat is het natuurlijk niet. Eroc, een geleerde chemisch laborant, dacht ooit dat hij een veel goedkopere manier van mistgeneratie had gevonden, maar die bleek ook zo zijn nadelen te hebben. Tijdens het concert werd iedereen misselijk en moest buiten verder gaan luisteren, maar verder gebeurde er helemaal niets. Uit dit foutje ontstond later deze show-act.

Daarna gaat het met de tweede gitaar, bas en drums verder, zij komen op gang en denderen dan door als een stoomtrein in volle vaart. Vervolgens begint (op de plaat nog meer dan in het filmpje) een volgende gitaarsolo, eerst langzaam, dan sneller, hoger, effectpedaal, bekkens erbij – fantastisch! Wat wil je nog meer?

Het stuk gaat door en door en plotseling – stilte! Vroeger tenminste. Toen volgde namelijk  het uiterst wrede maar onvermijdelijke moment dat je de plaat moest omdraaien. Tegenwoordig hoeft dat gelukkig niet meer. Leve de cd! Voor deze ene keer dan.

Op kant twee gaat het dan onverminderd verder. Gaandeweg winnen nu de keyboards wat meer terrein, en ook de drums. Op een gegeven moment blijven alleen nog keyboards en drums over en kan de luisteraar heel goed ook de interactie tussen beide waarnemen.

Het derde deel:

Tien minuten voor slot zijn dan ook beide gitaren en de bas weer terug. d-2-3-4-en-5-6-7-8 C-2-3-4-en-5-6-7-8 G-2-3-4-5-6-7-8 C-2-3-4-en-5-6-7-8. De sologitaar komt nog een laatste keer echt helemaal los. Vijf minuten voor einde volgt dan nog een rustig deel, een soort cooling down en dan is het afgelopen.

Nog een keer!