De beste boekverfilmingen

Vorige week vroeg de redactie van Sargasso naar de beste en de slechtste boekverfilmingen. Daarop kwamen leuke discussies los. Het valt niet mee om een echte top aan te wijzen. Er waren meer nominaties dan reaguurders en daarboven leken sommigen het nodig te vinden om zowat alle boekverfilmingen te bespreken die ze ooit hadden gezien. Om toch tot een degelijke top-5 te komen heb ik een truc toegepast:  ik heb de nominaties van de zes deskundigen meegerekend. Dat zijn de drie schrijvers (Jan Siebelink, Peter Buwalda en Oscar van den Boogaard) en de drie filmmakers (Pieter Verhoeff, Ben Sombogaart en Paula van der Oest); zij debatteerden op initiatief van De Bezige Bij tijdens het Nederlands Film Festival over het proces van boek naar film.

Hier de uitslag:

1. de beste verfilmingen

Under the Volcano werd op Sargasso twee keer genoemd en Dood in Venetië één keer en omdat ik de suggesties van het panel even zwaar weeg delen deze twee films de eerste plaats.

2. ook niet slecht

Een gedeelde tweede plaats is er voor De helaasheid der dingen, De naam van de roos en Trainspotting.

3. een andere favoriet

Op een gedeelde derde plaats zet ik 2001: A space odyssee, drie keer genomineerd op Sargasso, maar er was ook kritiek.

4. omstreden films

Het is lastig om de slechtste boekverfilming aan te wijzen. Het komt wel eens voor dat een bezoek aan de bioscoop tegenvalt, zulke films worden incidenteel genoemd. We kunnen beter spreken van de meest omstreden film en dan komen we uit bij:  The lord of the rings en American Psycho. Deze twee films werden zowel gewaardeerd als verguisd.

5. Nederlandse boekverfilmingen

Deze worden blijkbaar minder gewaardeerd door de reaguurders. De Helaasheid der dingen klinkt misschien Nederlands, maar het gaat om een Vlaams boek en een Vlaamse film. Van de Nederlandse films kregen er twee wat steun: Van de koele meren des dood (boek: Frederik van Eeden) en Karakter (boek: Bordewijk).

Helaas reageerden er weinig vrouwen op de oproep. Van niemand kreeg ik steun voor mijn eigen aanbeveling van Tess, een prachtige verfilming door Roman Polanski van Thomas Hardy’s ‘Tess of the d’Urbervilles.’ Gelukkig werd Jane Eyre op de valreep genoemd, een film naar een roman van Charlotte Brontë, die net in roulatie is gegaan. Ik heb onder mijn leesvriendinnen nog wat rondgevraagd en zij noemden De Tweeling (naar een boek van Tessa de Loo) en Il Postino.

Een boekverfilming kan op verschillende manieren worden gewaardeerd. De panelleden  van het debat op het filmfestival hebben waarschijnlijk beoordeeld of de ziel van het boek terug te vinden is in de verfilming. Sommige sargasten gaven aan dat ze het bijbehorende boek niet hadden gelezen, maar ik heb hun nominaties toch meegenomen. Ik heb de filmbeleving laten prevaleren boven de vraag of de verfilming ‘volgens het boekje’ is gegaan.

Slechte boeken kunnen ook leiden tot mooie films. Zo noemt iemand Starship Trooper een aardige film gebaseerd op een slecht boek. En De Aanslag is een goede film terwijl de roman niet door iedereen wordt gewaardeerd. De Bezige Bij moet dus niet alleen focussen op de bestsellers als ze met de boeken de filmmarkt op willen. De uitgeverij moet juist onderzoeken wat er filmtechnisch kan worden gedaan met de romans die in de winkel blijven liggen.

Tenslotte nog even een overzicht van de beste boekverfilmingen volgens de deskundigen:

Volgens de Schrijvers:

Jan Siebelink: Marike van Nieumeghen, Under the Volcano

Peter Buwalda: De Vierde Man, Trainspotting

Oscar v.d. Boogaard: Turks Fruit, Dood in Venetië

 

Volgens de Filmmakers:

Paula v.d. Oest: De helaasheid der dingen, Disgrace

Ben Sombogaart: Tirza, De eenzaamheid van priemgetallen

Pieter Verhoeff: De smaak van water, Dood in Venetië