Zekerheid over klimaatrampen?

Dit is een gastbijdrage van Eco Matser, klimaatspecialist van Hivos.

In onze nieuwste campagne vragen wij aandacht voor de ernstige gevolgen van klimaatverandering voor mensen in ontwikkelingslanden. Met de leus: ‘Energiebesparing hier scheelt rampen daar’ leggen wij bewust de link tussen de uitstoot van co2 en het toenemende aantal natuurrampen. Volgens sommigen is dat pure retoriek, of op z’n minst voorbarig. Ik vind het tijd dat we die link leggen.

Rampenzomer
Rampen zijn actueel. De extreme hitte in Rusland, overstromingen in Pakistan en Mexico en modderstromen in Midden Amerika beheersten het nieuws deze zomer. De gevolgen zijn ernstig: als gevolg van de droogte in Rusland is de graanprijs op de wereldmarkt met meer dan 80 procent gestegen en zijn arme mensen op andere plaatsen in de wereld – bijvoorbeeld in Mozambique – bang het brood niet meer te kunnen betalen. Als gevolg van de overstromingen in Pakistan zijn al meer dan duizend mensen omgekomen, minstens zes miljoen mensen dakloos en worden honderdduizenden mensen bedreigd met de dood als geen adequate hulp wordt gegeven. Herstel van de schade zal tientallen jaren gaan kosten.

De vraag is natuurlijk of deze rampen (mede) veroorzaakt zijn door klimaatverandering. Die vraag is, zoals critici terecht opmerken, niet direct te beantwoorden. Een enkele extreme weerssituatie is geen bewijs van klimaatverandering en het is alleen na verloop van jaren te zeggen of een bepaalde ramp mede is veroorzaakt door klimaat verandering. Zo zegt Gavin Schmidt, klimaatonderzoeker van de NASA, in de New York Times dat hij als persoon denkt dat de Russische hittegolf te maken heeft met klimaatverandering maar dat hij het als wetenschapper nog niet heeft bewezen.
 
IPCC
Zoals een zwaluw nog geen zomer maakt, is één ramp ook geen bewijs voor de invloed van klimaatverandering. Uit bestudering van statistieken blijkt echter dat rampen in aantal en intensiteit toenemen. Deze toename kan wél worden gekoppeld aan klimaatverandering. Dit wordt ook voorspeld in de IPCC rapporten.

De conclusie dat rampen zullen toenemen en juist mensen in ontwikkelingslanden daar het eerst de dupe van zijn staat, ondanks de hinderlijk fouten die het IPCC op zware kritiek kwamen te staan, recht overeind. Voor degenen die dat niet genoeg vinden zijn er ook bewijzen uit onverdachte hoek.

Verzekeraars
In Nederland heeft de Bond van Verzekeraars in juli dit jaar laten weten dat klimaatverandering voor steeds meer schade zorgt. Het Centrum voor Verzekeringsstatistiek heeft uitgerekend dat de schade als gevolg van klimaatverandering in Nederland in 2050 met 6 tot 22 procent toeneemt.

Ook buitenlandse verzekeringsmaatschappijen waarschuwen voor de toename aan schade door klimaatverandering. Munich Re, een grote verzekeringsmaatschappij uit Duitsland, stelt dat één enkele extreme weerssituatie geen bewijs is van klimaat verandering maar dat de som van extreme weersomstandigheden in combinatie met meteorologische data een duidelijk oorzaak gevolg relatie weergeeft. De toenemende problemen in Duitsland met overstromingen zoals in de rivier de Neisse dit jaar maar ook het smelten van het ijs op de Noordpool maken duidelijk dat klimaatverandering een significante rol speelt. De database van Munich re – de meest uitgebreide ter wereld – laat zien dat het aantal extreme weersomstandigheden zoals windstormen and overstromingen is verdrievoudigd sinds 1980. Bovendien zet deze trend zich door.  
 
De Engelse Association of British Insurers (ABI) verwoordt het gevoel in de verzekeringswereld dat toename van schade door klimaatverandering onderschat is. Swenja Surminski van het ABI: “Klimaatverandering zal waarschijnlijk een grotere impact hebben op de prijs, beschikbaarheid en bereikbaarheid van verzekeringen.” De Zwitserse verzekeringsfirma Swiss Re heft laten weten dat 2008 een van de kostbaarste jaren is geweest in de geschiedenis. Wereldwijd hebben grootschalige rampen 269 miljard dollar gekost terwijl dit in 2007 nog 70 miljard was. Een stijging met een factor drie. Vergeleken met 2006 gaat het zelfs om een stijging met een factor vijf.

Bij al deze getallen moeten we ons vervolgens wel bedenken dat het gaat om verzekerd vermogen. Deze getallen zeggen dus niet over de mensen die hun eigendommen niet konden verzekeren. Mensen in China die hun huis kwijt zijn, Pakistanen die hun bezitting hebben zien verdwijnen en Mozambicanen die veel duurder brood krijgen, zijn niet verzekerd. Maar de koele cijfers maken wel duidelijk dat klimaatrampen toenemen en helaas zullen die het hardste aankomen bij mensen die toch al het minste hebben.