Soweto, Shabeens en Soccer

Op Sargasso is volop ruimte voor gastbijdragen. Hieronder volgt een bijdrage van Arne Doornebal.

Drie uur voor de kick-off van Nederland-Denemarken staat Malebo op de stoep. De 39-jarige weduwnaar heeft beloofd me naar het stadion te brengen. Ik ken Malebo niet, maar ik verblijf bij zijn zus en haar man in Soweto, Johannesburg’s roemruchte SOuth WEstern TOwnship. In Afrika is een vriend van een vriend ook jouw vriend.

Drie uur tevoren is veel te vroeg, want het Soccer City stadion is vlakbij. ,,Maar we gaan nu vast, want ik heb nog dingen te doen,” verzekert Malebo me. We rijden honderd meter in zijn oude Nissan en stoppen voor een kleine woning. ,,Koud drankje voor de wedstrijd?” Het is tien uur ’s ochtends. We bellen aan. De woning blijkt een illegaal café, in Soweto bekend als Shabeen. ,,Drank is hier veel goedkoper dan in een echte kroeg,” legt de eigenaar me uit.

Malebo trekt zijn eerste fles van ruim een halve liter open. De rest doet enthousiast mee. Hij is docent, maar tijdens het WK zijn alle scholen dicht. Zijn buurman is alcoholist, suggereert zijn verlopen kop waarop een muts in de kleuren van Zuid-Afrika prijkt. De TV toont hoogtepunten van de wedstrijd van gisteravond. De mannen in de Shabeen zijn trots op hun WK, en bespreken de beste manier om me naar het stadion te krijgen.

,,Na deze gaan we,” verzekert Malebo me wanneer bier nummer drie half leeg is. Bij een andere Shabeen kopen we sigaretten. Soweto kenmerkt zich door de lange rijen kleine huisjes, verrassend goede wegen en bij veel mensen een totale uitzichtloosheid. Overal hangen groepjes mensen te niksen, of zitten te drinken. Ondanks de slechte naam van de buurt voel ik me geen moment onveilig. Soweto is vooral ook gezelligheid, men leeft hier samen. Sowetans die wel opklimmen tot hoge posities blijven hun wijk trouw. Zoals het stel waarbij ik te gast ben, en die me in een gloednieuwe BMW van het vliegveld kwamen halen. Ook de legende Desmond Tutu woont in Soweto, evenals voetbal-baas Ivan Khoza.

,,Drie keer heb ik deze auto in de prak gereden,” vertelt mijn chauffeur. Vervolgens opent hij al rijdend het portier, en slaat hem dicht in een mislukte poging om zo een nieuwe fles bier te openen. Wanneer dat niet lukt, doet hij het met zijn tanden. Malebo wil graag opnieuw trouwen. Hij heeft een negentien jaar jongere vrouw op het oog. Maar zijn zus is daar fel op tegen. ,,Tien jaar leeftijdsverschil is vrij normaal hier, maar twintig gaat te ver,” verklaart ze later.

De weg naar het stadion is afgesloten, zoals bij alle wedstrijden. Vanaf het stoplicht moeten sloppenwijkbewoners nog twee kilometer naar het stadion lopen. Officieel geaccrediteerde bussen mogen er uiteraard wel langs. Wanneer de agent een andere kant op kijkt, slalomt Malebo om de wegafzetting heen en scheurt hij over de verder lege weg naar het stadion. ‘This is South Africa!’ Op een verlaten kruispunt vlakbij het stadion zet hij me eruit, ondanks een hevig protesterende agent.

Over de vluchtstrook loop ik richting stadion. Met groezelige fleece-trui en zwarte pet lijk ik meer op de mannen die net in de Shabeen zaten dan op welke voetbalsupporter dan ook. Ik kom prompt de spelersbus van het Nederlands elftal tegen en vergeet naar onze jongens te zwaaien.

Opeens steek ik de denkbeeldige grens over. Die tussen Soweto en Soccer City. Die tussen arm en rijk. Ik loop door de toegangspoort en bevind me plotseling in een wereld vol Hollanders. Vanuit de derde wereld naar de beschaafde wereld. Naar de wereld waar Hollandse vrouwen van pensioengerechtigde leeftijd naar een voetbalwedstrijd kijken terwijl ze oranje vlechten in hun grijze haar dragen. Of rondlopen met een tulp op hun hoofd.