Hoor wie klopt daar…
Er ligt een wetsvoorstel in de Kamer waarmee ambtenaren zich toegang kunnen verschaffen tot het huis van een ieder die een vorm van uitkering krijgt, van AOW, WAO, studiefinanciering, kinderbijslag, etc. Het voorstel is overbodig, want handhaven achter de voordeur is populair en gebeurt al lang, vooral door gemeenten.
In Den Haag is sinds 2005 de Haagse Pandbrigade actief. De brigades zijn ‘tijdelijke integrale handhavingteams’ die huisbezoeken afleggen op zoek naar, nou ja, iets. Maar hoe effectief zijn dit soort teams? Uit de cijfers blijkt dat de huisbezoeken een schot hagel zijn, waarbij af en toe daadwerkelijk iets wordt geraakt.
Wie in de Haagse wijken Rustenburg/Oostbroek, Regentesse-/Valkenboskwartier of in het Laakkwartier woont, staat in een apart systeem, het zogenoemde Gegevens Verwerkingssysteem Handhavingsteams. Dit systeem koppelt allerlei gemeentelijke databanken op adresniveau en poept risicoscores uit per adres. Inmiddels gaat dit geheel geautomatiseerd, tenminste als het goed is, want de gemeente heeft uiteraard de nodige problemen gehad om de ICT goed werkend te krijgen.
In de eerste lichting werden bijna 24.000 adressen aan zo’n ‘digitale schouw’ onderworpen’ waarbij 8000 adressen als verdacht uit de bus kwamen. In de tweede lichting (12.000 adressen in het Laakkwartier) werden eveneens 8000 adressen tot verdacht bestempeld. Kortom, op 2/3 van de adressen zou iets mis zijn. Wat, dat wist men niet echt. Daarvoor moest de Pandbrigade uitrukken, die achter de voordeur op zoek ging naar dat ‘iets’. Op dat moment bestond de brigade overigens grotendeels uit tijdelijke krachten en uitzendkrachten (en kostte 3,6 miljoen euro per jaar).
Wat waren de resultaten? In het Laakkwartier werd bij 6,6 procent ‘onrechtmatige bewoning’ vastgesteld. Mensen woonden er dus illegaal. Wie die mensen waren, dat vertellen de evaluaties niet, maar uit schriftelijke vragen en artikelen blijken daaronder veel studenten te zitten. Ook werd actie ondernomen tegen een tweetal nonnen die ‘illegaal’ een huis deelden. Tien procent van de gecontroleerde personen moest zijn gegevens aanpassen in het GBA. Tegen 5 procent van de gecontroleerde uitkeringstrekkers werd actie ondernomen.
Actie, zo zegt wethouder Marnix Norder, is in dit geval ‘elke vorm van communicatie tussen burgers en één van de diensten van de gemeente Den Haag ten einde overtredingen van de geldende wet- en regelgeving op te heffen’. Wel werden alleen al in het Laakkwartier 105 hennepplantages opgerold. Volgens de wethouder is de leefbaarheid van de wijken vergroot, evenals het ‘naleefgedrag’ en is het imago van de stad Den Haag verbeterd. We zullen het maar moeten aannemen, want cijfers of bewijs daarvoor worden niet geleverd.
Inmiddels is de Haagse Pandbrigade een vast onderdeel geworden van de gemeentelijke handhaving en dus een blijvertje. Daarnaast wordt de samenwerking uitgebreid. De Belastingdienst, het UWV, de IB-Groep en, heel belangrijk, de Centra voor Jeugd en Gezin. Immers, als de koene brigadiers toch over de vloer zijn, kunnen ze ook meteen opletten of de betreffende Hagenees zijn kinderen niet slaat of verwaarloost.
Vreemd genoeg geeft de gemeente niet uit zichzelf inzicht in hoe de digitale schouw, en daarmee de risicoselectie werkt.
Als je achtduizend adressen bezoekt en bij 6,6 procent blijkt er iets mis te zijn, welke criteria gebruik je dan? Bij 85 tot 95 procent van de gecontroleerde huishoudens, mensen en gezinnen dus, klost zo’n brigade voor niets door het huis. Rechtvaardigt dit lage percentage de inbreuk die deze onderbroeksnuffelaars maken? Je kunt zo’n brigade niet weigeren. Je moet hem binnenlaten. En waar houdt het werkingsgebied van die brigades op? Het begint bij illegale bewoning, controle van het GBA, maar inmiddels bemoeien ook andere partijen er zich mee. Kunnen de Hagenezen straks ieder jaar een bezoekje van de brigade verwachten, omdat de digitale schouw aangeeft dat er ‘iets’ mis is, op wat voor levensdomein ook? Ik vermoed dat het wetsvoorstel, zoals het er nu ligt, overbodig is.
Hoe professioneel sommige teams werken, zie je in dit filmpje, geschoten in Rotterdam.
