Democratie les 1
Trouwe bezoekers van Sargasso kunnen de eerstvolgende twee paragrafen overslaan. Wat daar staat heb ik de afgelopen 4 jaar al op verschillende manieren verteld.
Op papier is Nederland een representatieve democratie. Maar een representatieve democratie veronderstelt dat de gekozen leden ongeveer doen wat hun kiezers van ze verwacht. In Nederland is dit echter nauwelijks te controleren. Dus is iedere volgende verkiezing in feite een farce. Kiezers baseren hun stem op enkele berichten uit de media en de mooie woorden van de kandidaten, niet op wat de kandidaten of partijen werkelijk doen als ze gekozen zijn. Dat kan namelijk niet, want vrijwel niemand weet dat.
Als u op GroenLinks stemt, weet u dan ook of ze voor alle milieuwetten hebben gestemd en tegen alle liberaliseringen? Als u voor de VVD stemt, weet u dan of de VVD werkelijk voor meer vrijheid voor het individu heeft gestemd en tegen alle betuttelende overheidsmaatregelen? Nee, dat weet u niet. Met uitzondering van enkele thema’s die in de media komen (en zelfs dan nog niet), heeft u geen flauw idee wat ze werkelijk gestemd hebben. Dat kan ook niet. Die honderden, duizenden stemmingen zitten opgeslagen in een ontoegankelijk archaïsch systeem waar slechts een handjevol mensen mee weet om te gaan. En zelfs die mensen hebben niet alle tijd van de wereld om de informatie te ontsluiten.
En dat is en blijft een schande.
Maar nu piep ik daar al vier jaar over en in die vier jaar is er nauwelijks wat veranderd. En ook al blijf ik hopen op verbeteringen, dat gaat de kiezers de komende tijd niet helpen in het maken van keuzes in deze democratie.
Dus dit keer maar eens een andere constructieve insteek. Ik ga proberen u uit te leggen hoe ongeveer de Tweede Kamer werkt en hoe u het beste achter de informatie over de stemmingen kunt komen. Dit alles in de hoop dat meer mensen zich hier op zullen storten. Een recent voorbeeld van eigen hand leert me namelijk dat de behoefte werkelijk enorm is. Het voorbeeld wordt gretig geciteerd op diverse plaatsen. Het is alsof de mensen voor het eerst te zien krijgen wat de politiek werkelijk doet. Treurig maar waar.
Genoeg gezeurd, nu over tot les 1.
Van belang voor het kunnen zoeken van de juiste stukken in het archief van de Tweede Kamer is begrip van het belangrijkste werk. Dat werk is wetgeving (naast het controleren van de regering). Het wetgevingsproces staat hier fraai beschreven. Maar fraai is niet altijd handig. Dus hier mijn beknopte samenvatting.
Er is iets dat de politiek (2e Kamer danwel regering) anders wil. Men schrijft een wetsvoorstel. Dit wetsvoorstel gaat vergezeld van een Memorie van Toelichting. De Tweede Kamer gaat er over praten. De Tweede Kamer dient dan amendementen in (wijzigingsvoorstellen). De indiener van het wetsvoorstel kan dan het wetsvoorstel aanpassen. De laatste twee stappen kunnen soms een paar keer herhaald worden. Er volgt een einddebat waarin alles op een rijtje gezet wordt en open wijzigingsvoorstellen en moties (die zeggen iets anders over het proces, bijvoorbeeld een verzoek tot evaluatie van de wet over 2 jaar of het verzoek de wet in te trekken) nogmaals de revue passeren. De indiener geeft uitgebreid antwoord. De open amendementen, de moties en het voorstel komen in stemming. Het wetsvoorstel keurt men (in acht nemend de goed/afgekeurde amendementen en moties) uiteindelijk af of goed. In het laatste geval doen ze het voorgaande in de Eerste Kamer nog even dunnetjes over.
Zover ik weet is het niet mogelijk om van een wetsvoorstel eenvoudig te zien in welke fase hij zit in de behandeling bij de Tweede Kamer. In de Eerste Kamer is dit een stuk makkelijker te volgen.
Van alle documenten die produceert bij een wetsvoorstel is de Memorie van Toelichting het meest begrijpelijke en bruikbare. Daaruit kan je het beste opmaken waar het wetsvoorstel (of wijziging van wet) nou over gaat en waarom die er ligt. Alle andere documenten, inclusief de wet zelf, zitten vol met onbegrijpelijke juridische termen. En de handelingen (verslagen van de vergaderingen in de Tweede Kamer) zijn te chaotisch om snel te essentie te vatten.
Nu weet u ongeveer hoe het proces loopt. Maar nu is het nog zaak om eerst de juiste wetsvoorstellen te vinden en vervolgens de stemmingen daarbij.
Eerst maar eens op zoek naar de juiste wetten.
Hiervoor is het allereerst handig om te weten dat alle stukken van 1 wetsvoorstel in 1 dossier zitten. Dit dossier krijgt een nummer. Zie bijvoorbeeld het wetsvoorstel over meervoudige nationaliteiten, dat heeft het nummer 30166.
Dan staan er verschillende sites ter beschikking voor het opzoeken van de informatie.
De bron is op dit moment nog steeds Parlando. Uitgebreid zoeken is daar goed bruikbaar, zeker als je ook weet in welk jaar een wetsvoorstel ongeveer tot stand gekomen is. Alleen levert Parlando documenten op waar je niet naar kunt linken. Daarom is de variant van GeenCommentaar beter.
Verder zijn er nog ikregeer.nl en parlis.nl
Ik moet eerlijk zeggen dat ik ze door elkaar gebruik. Sommige zoektochten gaan eenvoudiger in de ene, sommige in de andere. Onderstaande stappen zijn dan ook van toepassing ongeacht welke variant je gebruikt.
Dan het harde werk. Een onderwerp uitdiepen betekent zoeken naar wetsvoorstellen die bij dat onderwerp horen. En dat is nog niet zo eenvoudig. De documenten van de Tweede Kamer hebben geen handige 2.0 tags zoals “Klimaat” of “Werkgelegenheid”. Je zult dus gewoon met verschillende zoekwoorden de lijst met resultaten door moeten ploegen. In Parlando kan je in ieder geval selecteren dat je alleen kamerstukken wilt zien en geen handelingen of bijlages. Maar daarmee sluit je ook weer indirecte aanleidingen uit. Soms maakt een bijlage bij een wet meer duidelijk dan de wet zelf en biedt het grotere kans om net met dat zoekwoord in de resultaten te komen.
Verder helpt het hierbij als je ongeveer het jaar weet waarin de wet tot stand gekomen zou moeten zijn. Je kunt natuurlijk ook een fractie in Den Haag een mailtje sturen. Maar dan kan het soms even duren voor je antwoord krijgt.
Maar goed, hier de stappen:
- Neem de naam van de wet of het voorstel of een belangrijk woord dat je in de wet verwacht aan te treffen. Zoek net zolang tot je het gevonden hebt of een relevante wet te pakken hebt. Soms moet je 5 tot 10 keer verschillende zoekopdrachten geven en meerdere pagina’s met zoekresultaten doorploegen voor je er bent. Open hierbij zo vaak mogelijk de Memorie van Toelichting. Die geeft het meeste inzicht.
- Neem dan het dossiernummer (vijf cijfers, ze zitten nu in de 30.000 reeks) en open in ikregeer.nl het hele dossier (ik kies via het voorpagina-menu (dossiers) een willekeurig dossier en vervang dan het nummertje in de url). Of gebruik Parlando en type het dossiernummer in bij “uitgebreid zoeken”. In dit laatste geval is het handig om het vinkje bij Eerste Kamer uit te zetten.
- Ga stapsgewijs terug in de tijd. Meest recente stukken zijn meestal uit de Eerste Kamer. Je komt op een gegeven moment vanzelf een kop tegen waar het woord “stemming” in staat. Dat is het deel van de handelingen waarin beschreven staat hoe de stemming is gegaan. Meestal is dit ook het laatste stuk voordat het naar de Eerste Kamer gaat.
- Zoek dan op het woord “wetsvoorstel” (of motie, of wat je ook zoekt). Daarbij moet je goed opletten dat het altijd stukken uit de handelingen betreft. Het kan zijn dat er dus nog een stemming voor zit van een ander wetsvoorstel omdat het nu eenmaal ook op die pagina stond. Maar ergens moet staan “Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel ….“. Vanaf dat punt zoeken op “In stemming komt het wetsvoorstel” . Daaronder moet staan welke partijen voor cq tegen gestemd hebben. Vaak staat er met algemene stemmen, dan zijn dus alle partijen voor. Regeltechnisch is het zo dat afwezige partijen niet mee tellen met de voorstem. Maar dat is alleen relevant als een voorstel het niet haalt. Dus ik tel ze toch mee als voorstem, want niet gestemd is niet expliciet tegen. In alle overige gevallen staat er welke partijen voor stemden. De rest was dus tegen (of afwezig, maar dat is uit de handelingen vaak niet meer af te leiden). Let hierbij op dat sommige partijen halverwege een verkiezing zijn ontstaan (zoals TON). Je moet dan goed kijken naar de datum van de stemming of te weten of een partij al bestond (indien ze niet expliciet genoemd worden bij de stemming).
- Herhaal bovenstaande tot je een punthoofd hebt of je aspirines op zijn.
Maak er een vraag overzicht van met verwijzing naar de juiste dossiernummers en voila, klaar bent u. U moet dan echter niet raar opkijken als er inmiddels een paar weken verstreken zijn.
Als u tot hier gelezen heeft, dan bent u vast ook in staat eens een onderwerp uit te pluizen. Ik bied dan graag op Sargasso ruimte aan voor de resultaten.
