Zimbabwe | Superboeren

Deze week is John Verhoeven hoofdredacteur van onzeWereld op pad in Zimbabwe, in het kielzog van een delegatie van FNV Mondiaal, met voorzitter Agnes Jongerius, en hoofdbestuurder Jan Willem van der Pol van de Nederlandse Politiebond. Hieronder volgt zijn tweede bijdrage aan Sargasso opweg vanuit Zuid-Afrika naar Zimbabwe.

De laatste vuvuzela van heel Johannesburg is knalblauw, kostte maar veertien euro en zit nu in de rode rugzak van Jan Willem. De toeter is nu al beroemd dankzij de irritante zoem die de commentaren bij de voetbalwedstrijden van de Confederations Cup vrijwel onverstaanbaar maken.

Jan Willem noemt zich hier, maar half bij wijze van grap, de bodyguard van Agnes Jongerius, voorzitter van de vakcentrale FNV. Met haar en met Bianca Teeling, eerste voorlichter van FNV en Agnes reizen we als delegatie naar Zimbabwe, het land van Robert Mugabe. Gesloten voor journalisten, en diep vervallen in ellende met een munt, de Zimbabwaanse dollar, die niets meer waard is, bedrijven die vertrekken, mensen die honger lijden, blanke boeren die van hun boerderijen en plantages worden gejaagd en van vakbonden, die leden hebben die geen baan meer hebben of de contributie niet meer kunnen betalen. Interessant. We gaan er praten met de grootste bond ZCTU, met LEDRIZ, met GAPWUZ. Afkortingen die mij nu nog even helemaal niets zeggen.

Het kleine vliegtuig van Johannesburg naar Harare zit die ochtend propvol goedgemutste, uit de kluiten gewassen, blonde kerels met korte broeken boven harige bruine benen, met rechte kaken in vriendelijke, om niet te zeggen zachtaardige, roodverbrande koppen. Het zijn fans van de Springboks, blanke boeren, op de weg terug naar Zimbabwe, het land waar ze vandaag komen. Ik zit naast Arthur, een gevorderde vijftiger met het soort postuur dat je armruimte nogal beperkt.

Hij was de grootste melkveehouder van het land, zegt hij zonder spoor van trots of opschepperij, meer als een feitelijk statement. Negenhonderd koeien, Frisian Holsteins, 36.000 liter melk per dag. En 2500 acres onder irrigatie. (later zie ik de enorme machines waarmee dat gebeurt, dan pas begrijp ik de omvang van die constatering.)

In 2002 werd het eerste stuk van zijn boerderij bezet door zwarte boeren-in-spe die, aangespoord door Mugabes landhervormingen, hun deel van de Zimbabwaanse droom opeisten. Arthur, geboren en getogen in dit land, vocht en verloor. Drie jaar later moest hij het laatste restje opgeven. Nu wonen en werken ongeveer 19 zwarte families op de boerderij die hij in veertig jaar tijd had opgebouwd. In de drukste tijd van het seizoen gaf Arthur 4500 landarbeiders werk. Hij is er nooit meer gaan kijken, maar hij weet dat een groot deel ervan inmiddels is vervallen, de opbrengsten zijn gekelderd. Het heeft hem zwaar aangepakt, zegt hij, uit eigen beweging. “Als je ergens veertig jaar aan bouwt en het wordt je zo afgenomen, en het gaat vervolgens ook nog de vernieling in, dan kun je dat niet zomaar accepteren”.

Nu verdient hij zijn geld in Harare, ergens op een kantoor. Van negen tot vijf, en elk weekeinde vrij. Uit Zimbabwe vertrekken zal hij niet. “Ik ben hier geboren en getogen”, zegt hij. “Dit is mijn land.”
Arthur is de eerste blanke verdreven boer die ik deze week tref. Hij is toevallig ook de eerste man die ik ooit al tijdens het opstijgen snurkend in slaap heb zien vallen.