Aanslag mag Koninginnedag niet veranderen

Koninginnedag. Dat is een bittertje bij de plaatselijke Oranjevereniging, biertjes en feesten op een boot in de Amsterdamse grachten, prinsen die gaan zaklopen en koekhappen en sinds gisteren ook kapotgereden worden door een man in een Suzuki Swift. De aanslag op de Koninklijke familie is voor sommigen een reden om maar meteen het einde van een tijdperk af te kondigen. Oranjes die zich onder het volk mengen zal een relict uit het verleden worden, toen het leven nog zorgeloos en geluk heel gewoon was. In het vervolg wordt iedereen binnen een kilometer van de koningin zeer uitgebreid gefouilleerd en verplaatst de familie zich in een gepantserde bus met een 20mm-kanon en Goalkeeper-systeem op het dak.

Ik denk daarentegen dat dit onnodig is en zelfs onverstandig. In de eerste plaats is, ondanks de vermeende risico’s die de Oranjes zouden hebben gelopen in de open bus, de aanslag uiteindelijk gewoon mislukt. Karst T. kan wel met z’n auto tot op enkele meters gekomen zijn, maar hij heeft de bus niet geraakt. Zoals een bal op de paal nog steeds geen doelpunt is, is ook een aanslag die het doel niet bereikt, gewoon een mislukte aanslag en kan je dus zeggen dat de genomen veiligheidsmaatregelen, in ieder geval voor de individuele niet-te-voorkomen-loslopende gek, adequaat zijn geweest.

Het is wel zo, dat een terreurorganisatie in een zelfde setting waarschijnlijk veel meer schade had kunnen aanrichten. Dat is alleen op zichzelf geen reden tot het aanscherpen van maatregelen, aangezien voor een terreurorganisatie de Oranjes feitelijk geen vreselijk interessant doelwit zijn. Ze hebben weinig tot geen politieke macht en, cru gezegd, ze zijn inwisselbaar. Zelfs als een organisatie erin zou slagen om zowel Willem-Alexander als zijn drie dochters te liquideren, staan de kinderen van Constantijn en Laurentien klaar om de troon over te nemen. Er zijn in de geschiedenis van de Oranjes wel eens kronkeliger opvolgingspaden bewandeld, dus de stabiliteit van de Nederlandse staat komt op geen enkele manier in gevaar.

Ook de uiteindelijke impact van een dergelijke aanslag zal beperkt zijn. De Koninklijke familie zal dan alsnog zwaar beveiligd door het leven gaan, maar voor het dagelijks leven van hun onderdanen verandert weinig. Niet voor niks zijn de grote terreuraanslagen de afgelopen jaren op grote infrastructuurknooppunten gericht geweest. Om dat soort aanslagen te voorkomen zijn maatregelen nodig die in potentie een samenleving kunnen ontregelen. Bovendien is de angst die een organisatie kan zaaien veel groter, omdat met een dergelijk type aanslag, alle burgers een potentieel slachtoffer worden. Deze effecten treden in het geheel niet op bij een aanslag op het Koninklijk Huis; sterker nog, het zal eerder de eensgezindheid binnen een land versterken. Kortom, stabilisatie in plaats van destabilisatie.

Het kan natuurlijk dat ik me vergis. Een tegenargument zou kunnen zijn dat het feit dat de Oranjes de Nederlandse samenleving verbinden, hen toch tot een interessant doelwit voor professionele terreurgroepen maakt. Het symbool van de lijm tussen groepen op de korrel nemen, zou nog steeds een voortdurend destabiliserend effect op Nederland kunnen hebben.

Het probleem met dit argument is echter dat in dat geval het middel erger is dan de kwaal. De Oranjes zijn juist geliefd omdat ze, in meer of mindere mate, tussen de mensen staan en aanraakbaar zijn. Een strict veiligheidregime zou de afstand tussen de Oranjes en hun volk vergroten, waardoor ze de rol van bindmiddel minder goed kunnen spelen en daarmee de facto hun eigen overbodigheid als nationaal symbool in gang zetten. Uiteindelijk zullen ze daarmee helemaal veilig zijn voor aanslagen van welk individu dan ook. Niet omdat ze helemaal veilig zijn, maar omdat ze zich dan naar de onbeduidendheid gemarginaliseerd hebben.