Voormalige guerrillabeweging gaat polderen

Dit is een gastbijdrage van Marjolein van de Water zij interviewde voor Noticias Hato Hasbún, de belangrijkste politieke adviseur van de Salvadoriaanse verkiezingswinnaar Funes en bovendien directielid van de FMLN.

“Als die communisten winnen zullen ze ons land verkopen aan Hugo Chavez!” Deze en soortgelijke uitspraken waren de afgelopen maanden veelvuldig te horen uit de monden van tegenstanders van Mauricio Funes, de man die afgelopen zondag de verkiezingen in El Salvador won. Zijn partij, de FMLN (Farabundo Martí para la Liberación Nacional), is een formatie van 5 linkse guerrillagroeperingen die tijdens de burgeroorlog hun krachten bundelden om te strijden tegen de heersende oligarchie. Na het tekenen van de vredesakkoorden in 1992, werd het een officiële politieke partij en is sindsdien de grootste oppositiepartij in El Salvador. De ARENA (Alianza Republicana Nacionalista) is opgericht in 1981 door toenmalig legerofficier Roberto D’Aubuisson, die in de jaren ’70 en ’80 bovendien verscheidene paramilitaire doodseskaders heeft opgericht. ARENA is 20 jaar aan de macht geweest en het land is al die tijd gekenmerkt geweest door een extreme politieke polarisatie.

Volgens Hato Hasbún, de belangrijkste politieke adviseur van Funes en bovendien directielid van de FMLN, zal aan die polarisatie nu een einde komen. In een interview met Noticias benadrukt hij het belang van samenwerken met andere partijen om de problemen in het land het hoofd te kunnen bieden. Hasbún, van oorsprong een Palestijn, wordt beschouwd als de man die verantwoordelijk is voor het kandidaatschap van Funes. Al bij de vorige presidentsverkiezingen presenteerde hij Funes als de ideale kandidaat maar toen koos de partij nog voor de inmiddels overleden voormalig guerrillacommandant Shafik Handal. Funes is de eerste presidentskandidaat van het FMLN die geen verleden heeft in de guerrilla.

De FMLN heeft afgelopen zondag de presidentsverkiezingen gewonnen met een kandidaat die tot voor kort geen partijlid was, maar een gerenommeerd journalist. U heeft zelf een belangrijke rol gespeeld bij het naar voren schuiven van Mauricio Funes als kandidaat. Kunt u deze keuze toelichten?

Funes was weliswaar geen lid van de FMLN maar vormde wel altijd deel van een veranderingsproces door zijn werk als journalist. Een veranderingsproces dat nauw aansluit bij de idealen van de FMLN. In zijn televisieprogramma heeft hij altijd sociale problemen aangekaart en naar het volk geluisterd en hen bovendien een stem gegeven. In de afgelopen twintig jaar heeft hij zich als journalist keihard ingezet voor de belangen van het volk van El Salvador. Hij is bovendien een goede kandidaat omdat hij een breed publiek weet aan te spreken, niet alleen de historische achterban van de FMLN. Het vertrouwen dat de El Salvadorianen in hem hebben blijkt nu ook uit de verkiezingsuitslag.

De verkiezingen zijn gewonnen, wat zijn de eerste stappen op weg naar een nieuwe regering?

In dit land zijn de belangrijkste problemen die van armoede en uitsluiting. Om deze problemen op te kunnen lossen moeten wij onze krachten bundelen en samenwerken met anderen. Wat nu dan ook volgt is een proces van onderhandelen om overeenstemming te bereiken met andere politieke en sociale partijen. Deze nieuwe manier van regeren is nodig omdat wij niet geloven dat polarisatie leidt tot een verbetering van de situatie van het El Salvadoraanse volk. De afgelopen twintig jaar laten dat duidelijk zien.

Betekent dit dat de FMLN gaat samenwerken met ARENA?

Jazeker, vandaag (dinsdag17 maart)) al, gaan we om de tafel met de politieke leiders van ARENA en we zullen hen uitnodigen samen te werken. Regeren betekent voor ons allereerst het respecteren en toepassen van de grondwet. Bovendien willen we een transparante staat creëren en de corruptie uitbannen. We gaan ervan uit dat niemand bezwaren heeft om vanuit deze uitgangspunten coalities te vormen, ook ARENA niet. Wij staan open voor samenwerking met iedereen op voorwaarde dat de belangen van de meerderheid van de El Salvadorianen gewaarborgd worden, met een speciale aandacht voor de allerarmsten. Natuurlijk zijn er mensen die de staat zien als een instrument voor zelfverrijking, maar dit zullen wij niet langer toestaan. Wij willen juist afrekenen met een regering die slechts de belangen van een kleine groep binnen de samenleving behartigt. Dit wil echter niet zeggen dat samenwerking niet mogelijk is. Die is essentieel om tot de veranderingen te komen die nodig zijn in dit proces. En dan bedoel ik essentieel voor het land, niet voor de FMLN.

Hoe denkt FMLN de problemen van El Salvador aan te pakken?

Door middel van zowel publieke als private investeringen zullen we meteen in april beginnen met het bevorderen van de werkgelegenheid. Hierover zijn de onderhandelingen met privé investeerders al begonnen. Daarnaast zal onze regering gekenmerkt worden door sociale programma’s. El Salvador kampt met een groot aantal jeugdige delinquenten die zich organiseren in gewelddadige bendes. Een speciaal programma zal zich richten op het aanpakken van de structurele oorzaken van de jeugddelinquentie waarbij preventie en educatie een essentieel onderdeel vormen. Verder zijn we bezig met het ontwikkelen van een programma om de positie van vrouwen te verbeteren. Ook gaan we de belastingontduiking en belastingfraude grondig aanpakken door de wetten die al bestaan ook daadwerkelijk toe te passen. De hervorming of beter gezegd modernisering van het staatsapparaat heeft voor ons prioriteit. Corruptie is een probleem met grote gevolgen en wij zullen dit niet langer toestaan.

El Salvadoraanse ondernemers behoren historisch gezien tot de achterban van de ARENA. Gaan jullie ook hun belangen behartigen?

Een deel van het bedrijfsleven heeft in het verleden gebruik gemaakt van het politieke klimaat om zichzelf te verrijken ten koste van anderen. Dat zal niet meer mogelijk zijn. Er zijn echter veel ondernemers die op een eerlijke manier hun geld willen verdienen en bij willen dragen aan de ontwikkeling van het land. Met hen zullen we zeker samenwerken en hebben we ook tijdens de campagne al samengewerkt. Onder hen hebben we een zekere aanhang verworven en we zullen hen niet teleurstellen.

Op nationaal niveau pleit FMLN dus voor zoveel mogelijk samenwerking, wat kunnen we op internationaal niveau verwachten?

De relatie met de Verenigde Staten is altijd goed geweest en we hebben er alle belang bij dit zo te houden. Verder staan wij ook open voor andere bilaterale en multilaterale relaties en handelsverdragen. Bij het aangaan van welke relatie of verdrag dan ook, zullen wij allereerst de afweging maken of het de belangen van het El Salvadoraanse volk dient. En ja, ook toetreden tot ALBA behoort tot de mogelijkheden.

De schuldigen aan de moord op ruim 75.000 mensen tijdens de burgeroorlog zijn nooit bestraft. Een amnestiewet heeft ervoor gezorgd dat berechting niet mogelijk is. Wil FMLN deze amnestiewet terugdraaien om alsnog de daders te berechten?

Integendeel, wij willen verzoening en zelfs een wetsvoorstel doen voor een nationale verzoeningswet. Wat heeft ons land voor belang bij wraakgevoelens? We moeten het land opbouwen en wraak draagt hier niet aan bij. Ook onze achterban ziet het belang hiervan. Het volk van El Salvador wil vrede en wederopbouw en dat is wat wij ze zullen bieden.

Shafik, de vorige presidentskandidaat van FMLN zag ARENA nog als grote vijand en keerde zich fel tegen het vrijhandelsverdrag met de Verenigde Staten. Heeft het FMLN haar revolutionaire karakter verloren en haar discours gematigd?

Het FMLN is nog steeds radicaal en ons uitgangspunt is nog steeds om problemen bij de wortels aan te pakken. In die zin is er niks veranderd. Vroeger was er sprake van een oorlogssituatie, nu zijn we in een situatie dat we gaan regeren. Dan is het noodzakelijk om de zaken op een andere manier te benaderen. Het FMLN staat op dit moment met beide benen in de werkelijkheid en heeft heel duidelijk voor ogen wat er gedaan moet worden. Als om ons doel te bereiken concessies gedaan moeten worden, dan doen we dat, dat is een verschil met vroeger.