The angry mob 2.0
The angry mob 2.0 is een van de nadelen van de betrokkenheid van lezers op het net. Ik heb het niet over reaguurders die vanwege een gepost artikel een paar tierende regels posten; vaak gaan dergelijke comments, hoe infantiel ook, wel degelijk over de inhoud. Er is inmiddels een traditie ontstaan op diverse blogs waar posters als eigengereide polemisten een reactie schrijven. Noem ze kinderachtig of overbodig, maar ze zijn part of the deal van blogs en kruiden de discussie.
Nee, ik bedoel een ander type. De homo verontwaardicus als onderdeel van the angry mob 2.0. De homo verontwaardicus uit the angry mob 2.0 schiet een losse flodder in de menigte als reactie op een nieuwsbericht. Neem het gruwelijke bericht van een meisje dat in het noorden van het land is aangereden. Op 4 februari gebeurd. Enkele minuten nadat de Telegraaf het bericht had gepost, stond the angry mob 2.0 klaar. Je hoorde ze met hun digitale hooivorken al aanstormen. En ja hoor: ze zeggen allemaal iets lelijks over het type auto waarmee het ongeluk is veroorzaakt (‘zie je weer, weer zon mercedes aso! Zal wel een taxi chauffeur of zo zijn geweest, want dat zijn ook allemaal asos, stuk voor stuk!’), iets zinloos over het slachtoffer (‘Veel scholieren denken dat ze hier voorrang hebben, terwijl dat niet zo is’) en over hoe dit voorkomen had moeten worden (‘Meer camera toezicht en veel meer bekeuren’). Er is zelfs iemand die een weblog bijhoudt van zijn Telegraaf-commentaren.
The angry mob 2.0 doet niet aan interpunctie
Korte flitsberichten met heftige, vaak emotionele inhoud waarover niet al te veel bekend is, doen het goed. Maar ook minder schokkend nieuws kan rekenen op the angry mob 2.0. In een artikel over strafwerk voor scholieren (Strafregels keren terug op school) in het AD van dinsdag 3 januari schrijft gebruiker Knife1977 uit Zwijndrecht onder het artikel: ‘noem mij ouderwets maar als ik overal hoor dat mijn kinderen gewoon luisteren als iets gevraagd wordt en respect hebben voor ouderen dan denk ik dat ik het niet slecht doe.’ The angry mob 2.0 doet niet aan interpunctie. Of ene G.: ‘Het wordt tijd dat de verhoudingen weer duidelijk aangegeven worden.’ Het wordt tijd – nu is dat dus niet zo? Welke verhoudingen? Aangegeven? Waar? En dat terwijl het nieuws eigenlijk niet veel spannends behandelt; het gaat om zogenaamde ‘pedagogische’ strafregels, volgens orthopedagoog Astrid Boon (aan het woord in het artikel) om ‘Lange zinnen die ingaan op het gedrag van de leerling, uitleggen waarom dat niet goed is en een helpende suggestie bieden.’ Leest the angry mob 2.0 alleen maar koppen?
Recent schreven Keith Kahn-Harris en David Hayes in hun artikel The Politics of Me, Me, Me op Opendemocracy.net: ‘A maniacal energy is expended in the endless attempts to prove the other wrong, to find that elusive killer-blow that will ensure victory. That blow never comes, perpetuating the conflict as it migrates from website to website.’ Maar de mobber gaat juist niét in discussie, roept slechts wat hij vindt in krom geschreven zinnetjes en vertrekt weer. Morgen weer effe mobben.
Elitair
De reacties onder artikelen van de sites van het AD, Sp!ts, Elsevier en Telegraaf liegen er niet om. Verwerpelijk vind ik niet dát mensen reageren, maar de reacties zijn stuk voor stuk egoïstisch en navelstaarderig en hebben een hoog ‘dat-had-ik-laatst-ook’-gehalte. En dat is ook best begrijpelijk, maar daarom niet minder hinderlijk. Uit een artikel van Jonathan Maas in Trouw van 6 oktober 2008: ‘Het bedrijf NoviaFacts in Almere modereert de site van De Telegraaf met achttien medewerkers en leest alle reacties (acht- tot vijftienduizend per dag) voordat ze worden gepubliceerd. […] “Nederlanders zeuren ongelofelijk”, zegt Van der Laan (directeur van NoviaFacts, tva). “Zelfs als Ankie van Grunsven goud haalt op de Olympische Spelen, reageren mensen met ’Daar heb je haar weer met haar paardenbek’.”’
Ik ben als lezer niet geïnteresseerd in de persoonlijke belevenissen en eigen meninkjes van de angry mobber. Dan ben ik maar elitair. Anders dan in blogs, die een hele andere traditie en functie hebben, zijn de eenregelige wanhoopskreten van passerende gebruikers volstrekt géén meerwaarde voor de lezer. Het verschil met blogs is dat het onderwerp een discussie kan ontlokken, het is meestal zelfs een primair doel. Dat kan bij een vluchtig nieuwsbericht niet zo zijn.
Je kan natuurlijk stoppen met scrollen na het nieuwsbericht, dan heb je nergens last van. Of die sites helemaal niet bekijken. Sommige nieuwssites hebben geen reactiemogelijkheid. Iedereen mag wel ingezonden stukken schrijven (of ze geplaatst worden is iets anders), via nujij.nl reageren of het bericht als mail ‘doorsturen naar een vriend’, eventueel begeleid met een verontwaardigde zin. Maar dat vindt the angry mob 2.0 niet interessant.
De mantel der comments
Is er een middenweg? Misschien moet je bij korte nieuwsitems de reactiemogelijkheid weglaten. Interessante discussies van mensen die werkelijk iets te melden hebben, ontstaan bij achtergrondartikelen en opiniestukken wel. ‘We lezen misschien geen krant meer, maar volgen een mens, een verslaggever, een auteur,’ schreef Henk Blanken onlangs. Maar het type bericht waar the angry mob 2.0 op reageert, wordt juist niet geschreven door ‘de mens’ en daardoor voer voor the mob vanwege het korte, jachtige en onpersoonlijke karakter – en is in dat opzicht inwisselbaar met elke andere boodschapper. Als je reacties ook toelaat bij berichten over auto-ongelukken en misdaden, voer het dan overal door en laat het ook bij het weerbericht toe. ‘Die kutvorst is slecht voor mijn planten! Afschaffen!’
Hoe meer de homo verontwaardicus uit angst in het echte openbare leven zijn kop dichthoudt in tram, supermarkt en op school en het liefst opgaat in de massa, hoe harder hij met modder smijt onder pseudoniem, veilig onder de mantel der comments.
Ik sluit dit stuk af met het nieuws dat nu De Telegraaf zowel foto als naam van het slachtoffer heeft geplaatst in het eerder genoemde artikel over het verkeersongeluk, het aantal angry mobbers 2.0 onder het artikel verveelvoudigd is. En die mob kleeft voor eeuwig aan het artikel dat in het archief zal wegzakken, het integreert als het ware met het nieuwsbericht. Ernaast een advertentie van Dela. De dood als marketing. Wel verlaat ene Tim uit Heerhugowaard the mob onder het artikel: ‘Uit het weglaten van reacties spreekt meer respect dan dat ieder dit voor zich uit of overgaat tot voorbarige conclusies en verwijten.’

