De Polen hebben het even verdomde moeilijk
5e aflevering in de serie “Polska Revisited”
Het geweeklaag in de Nederlandse media over de gevolgen van de kredietcrisis mag dan terecht zijn; er is in ieder geval nog een stabiele euro, die ons behoedt voor meer onheil. Niet EMU-leden hebben het een stuk moeilijker: de Britse pond is al in een vrije val geraakt en nog veel erger is het gesteld met de Poolse zloty. Sinds juli van dit jaar heeft al een enorme depreciatie plaatsgevonden en een verdere val van de zloty lijkt nog niet gestuit.
In vijf maanden tijds heeft de munt bijna een kwart van zijn waarde verloren ten opzichte van de euro. Het waardeverlies ten opzichte van de dollar is weliswaar minder extreem, maar niettemin substantieel. Ik voel me een weinig schuldig, want met mijn euro’s op zak wordt het leven almaar goedkoper: ik tank voor onder de euro per liter en elke euro levert dik 4,2 zloty’s op (in juli was dat nog 3,2).
Genant om hier mijn winst uit te tellen, zeker nu ik verneem (update) dat opnieuw en nog steeds Poolse werknemers in Nederland worden uitgebuit…
Bezuinigingen
Mijn Poolse vriendin klaagt echter over de bezuinigingen die het openbare leven voluit treffen. Zo wordt er fors gekapt in de wetenschappelijk onderwijs en andere publieke diensten. En verder blijven de prijzen voor bijvoorbeeld openbaar vervoer, maar ook produkten in de foodsector, almaar stijgen.
En dan is er de auto-industrie die op z’n reet ligt en ook dit land zwaar treft. Als een van de lage lonenlanden binnen de EU heeft Polen enorm veel emballage-activiteiten en produktie van auto-onderdelen binengehaald. Daar zit nu zwaar de klad in.
De vele Polen in het buitenland hebben het ook steeds moeilijker om nog aan (legaal) werk te komen, vooral door de algehele malaise in de bouwsector. Voor velen die tijdens de Kerstdagen traditioneel terugkeren van Engeland, Duitsland, Ierland of Nederland, is de portemonnee al minder goed of zelfs slecht gevuld (als ze al zijn uitbetaald).
En in het algemeen verslechteren de arbeidsomstandigheden voor hen met de dag.
Wantoestanden in Nederland
In Nederland is nu zelfs weer sprake van regelrechte wantoestanden. Je zou toch denken dat na alle gerotzooi van koppelbazen in het recente verleden en het verscherpte toezicht op het uitzendwezen, zulke zaken in Nederland niet meer voor zouden komen. Het tegendeel blijkt waar.
Vooral Polen worden weer via advertenties massaal gelokt, om in ons land in de bouw aan de slag te gaan. Voor het merendeel blijken dat kleine malafide uitzendbedrijfjes, die de Polen zonder arbeidscontract en onverzekerd tewerkstellen.
Volgens de Bouw- en Houtbond FNV is er weer ouderwets sprake van regelrechte uitbuiting. Van de 2000 uitzendbureaus die Poolse werknemers aanleveren, zijn er maar liefst 1700 bezig grof misbruik te maken van de situatie. Voor schrikbarend hoge huren worden ze met tien tot vijftien man ondergebracht in één woning en vervolgens worden ze zonder contract en onverzekerd gedetacheerd bij aannemers.
In het programma EenVandaag van gisteren wordt een van die malafide koppelbazen onder de loep genomen. Polned B.V. Uit Wijchen (bij Nijmegen) heeft 13 Polen te werk gesteld, maar betaalt al maanden geen salaris meer uit.
De vakbond heeft de mannen het treinkaartje betaald, zodat ze in ieder geval de feestdagen thuis kunnen doorbrengen. Hun salaris zal via de rechter bevochten moeten worden, maar dat is lange termijnwerk. Voorlopig gaan ze berooid terug naar hun familie.
Diepe schaamte
Vanuit het Poolse Poznan, waar ik momenteel verblijf, zie ik dit aan en word vervuld van een diepe gêne. Hoe kan het toch gebeuren dat in het nette, sociaal dichtgetimmerde Nederland nog zulke wantoestanden worden getolereerd?
Ik schaam me nu even voor mijn geboorteland.
Eerdere bijdragen in de serie “Polska Revisited”:
- Klimaattop legt Poznan’s openbare leven plat
- Shit happens
- Menig Pool geneert zich voor het destructief gedrag van president Lech Kaczynski
- Poolse perikelen: de tocht begint

