GC’s oppositiepartij van het jaar: D66

Prinsjesdag is het jaarlijkse hoogtepunt van onze democratie. Maar op de dag zelf staat vooral het beleid van de regering en de coalitie centraal. Democratie kan echter niet zonder een tegengeluid. GeenCommentaar besteedt in de aanloop naar Prinsjesdag daarom extra aandacht aan de oppositiefracties in het parlement. Wat hebben zij het afgelopen jaar bereikt? Elke dag geven wij een partij de kans om hun resultaten aan jullie te presenteren. En vanaf donderdag kunt u aangeven welke partij u vindt dat in uw ogen het afgelopen jaar het best oppositie gevoerd heeft. Dit weekend zijn we afgetrapt met bijdragen van de SP en de VVD. Vandaag is het de beurt aan D66 om onze vragen te beantwoorden.

Kunt u 3 concrete punten noemen die bereikt zijn door uw toedoen?

Weerwoord tegen populisme
Er is een weerwoord gekomen op het extremisme en populisme dat als een storm de Kamer raasde. Andere partijen durfde de confrontatie niet aan. Een voorbeeld hiervan is het debat over de twee paspoorten die staatssecretarissen Nebahat Albayrak en Ahmed Aboutaleb hebben. Die extra paspoorten zorgden volgens Wilders voor een ?dubbele loyaliteit.? Wij hebben daar direct van gezegd dat dat onzin was. Wij vinden dat je politici niet moet beoordelen op de verschillende achtergronden die ze hebben of de groepen waartoe ze ?behoren?, maar op hun individuele prestaties en tekortkomingen.

Alternatief voor moralisme
Wij hebben een alternatief geboden voor het moralisme van het kabinet. Kinderen langer aan de borst? Meer kinderen nemen tegen de vergrijzing? Alle kinderen in uitgebreide dossiers stoppen, terwijl maar 2% van de kinderen problemen heeft? Paddo?s verbieden, terwijl alle wetenschappers voor de gevolgen waarschuwen? Scheiden zonder tussenkomst van de rechter onmogelijk maken? Stamcelonderzoek geblokkeerd en een mogelijke genezing van Parkinson, Alzheimer en diabetes verder weg? Nieuwe trouwambtenaren mogen homo?s weigeren? Een voorstel van GroenLinks om particulier vuurwerk te verbieden en staatsvuurwerk in te voeren? Een ministerieel appèl tegen een pornofilm? Een verbod op bikinireclames? Een verbod op games met virtueel geweld? Een verbod op happy hours? Ouders die hun hobby?s en levensovertuiging moeten opgeven bij kinderartsen? Een voorstel van de ChristenUnie om huwelijkslessen te geven? Een bezuiniging op de rechtsbijstand voor mensen die willen scheiden? Een politieke veroordeling van de BNN-Donorshow? Een uitstel voor gelijke rechten voor kinderen van lesbische ouders? Een poging van het kabinet om zich te mengen in de afweging van ouders bij abortus? De PvdA die wil dat een onderzoeksjournalist wordt opgepakt, omdat hij met een nepbom door de douane bij Schiphol komt? Een beperking van de winkeltijden om de zondagsrust aan mensen op te leggen? D66 stond vooraan om de keuze vooral aan mensen zelf te laten en niet alles vanuit Den Haag collectief op te leggen. Onze eerste uitgangspunt is immers: vertrouw op de eigen kracht van mensen en dat doen wij meer dan welke partij dan ook.

Innoveren op de agenda
Hervormen en innoveren komt langzaamaan weer op de agenda van de politiek. Onze sociaal-economische stelsels zijn niet opgewassen tegen de 21ste eeuw. Daarom willen wij dat de AOW-leeftijd in 24 jaar wordt verhoogd tot 67. We gaan later werken dan in 1956 (toen de AOW werd ingevoerd), want we zitten langer op school. We worden bijna zeven jaar ouder dan in ?56, we zijn gezonder en fitter. Er staan nu tien werkenden tegenover twee AOW?ers. In 2040 staan er nog maar vijf werkenden tegenover diezelfde twee AOW?ers. Velen in de politiek zijn dat met ons eens, maar alleen minister Donner en wij zeggen het. Deze boodschap is misschien niet direct populair, maar onze argumenten winnen meer en meer terrein. Hetzelfde geldt voor ons onderwijs en innovatiebeleid. Ieder jaar zorgen wij dat we in onze tegenbegroting het meest investeren in onderwijs. De kenniseconomie is onze toekomst en daarop moeten we onze jongeren voorbereiden. Ook hier groeit het draagvlak.

Zonder D66 was dit niet gebeurd. Bij Wilders hield iedereen zijn mond. Veel partijen zijn het op punten met het moralisme van het kabinet eens. De progressieve partijen als het gaat om maatregelen die ?sociaal? lijken, bij conservatieve partijen vooral als het gaat om strafrecht. Bij punten als langer doorwerken en een modernisering van het ontslagrecht hebben wij mensen reëel de voordelen en nadelen voorgehouden die wat ons betreft uiteindelijk een positieve balans geven. Die boodschap vonden de meeste partijen te ?moeilijk? om over te brengen. Wij hebben dat toch gedaan en doen dat nog steeds, waardoor belangrijke afwegingen voor onze sociaal-economische toekomst toch op de politieke agenda blijven.

Waarmee heeft u de regering echt in het nauw gebracht en wat is het uiteindelijke effect geweest?

Kabinet creeert eigen problemen
D66 denkt dat dit kabinet vooral zichzelf in de problemen brengt door interne ruzies. Dus daar kunnen wij geen credits voor in ontvangst nemen. Een moeilijk punt van dit kabinet blijft de fout uit het prille begin van deze coalitie om te weinig geld voor onderwijs uit te trekken. Vooral toen het geld voor de lerarensalarissen lang op zich liet wachten hebben wij stevig oppositie gevoerd. Nu is er 700 miljoen van de benodigde 1 miljard toegezegd voor deze regeerperiode. Zonder onze oppositie was dat wellicht minder geweest.

Wie vindt u de oppostieleider en waarom?

Dé oppositie bestaat nu niet
Dat is een moeilijke vraag. In de vorige periode was er min of meer één oppositie, toen was de communis opinio dat Jan Marijnissen die aanvoerde. Nu is de oppositie versplinterd. Wij voelen ons niet vertegenwoordigd door het geluid van Kant en ook niet door het extremisme van Wilders en Verdonk. Dé oppositie bestaat nu dus niet. Ik denk wel dat wij het krachtigste geluid zijn als het gaat om de drie dingen die ik hierboven heb beschreven. Het ligt er dus aan hoe je die waardeert. Als je vooral zoekt naar strenger straffen, zou Rutte je oppositieleider kunnen zijn. Als het je boven alles gaat om het milieu of consuminderen Femke Halsema. Smaken verschillen.

Welke partij vindt u het slechtst oppostievoeren en waarom?

De PVV, Verdonk en soms ook de SP zeggen vooral wat ze niet willen, maar laten iedereen in het ongewisse over de vraag wat zij zouden doen. Dat vinden wij gemakkelijk. Hoe kan je nu als je vanuit coherente waarden politiek bedrijft, het altijd eens zijn met de meerderheid van de bevolking?